ABD, adeta İsviçre İçişleri Bakanlığına soyundu. İsviçre basınına sızan haberlere göre kısa süre önce İsviçre ve ABD’den heyetler biraraya gelerek iki ülke arasında güvenlik ve işbirliği sorunlarını tartıştılar. ABD banka hesapları ve terörizmle ilgili bilgi alışverişinin İsviçre tarafından yerine getirilmediğini, bilgi akışının otomotik mekanizmalara bağlanmasını telep ederek, aksi durumda İsviçre vatandaşlarına vize uygulamasına gidileceğini vurguladı.
ABD kendisine sınırsız bilgi vermemesi durumunda İsviçre’ye kişi başına 130 Frank paralı vize yaptırımı uygulayacağı tehdidinde de bulundu. Sadece geçen yıl ABD’ye 340.000 turist ve işverenin ziyaret gerçekleştirdiği bildirildi. ABD sadece gizli hesaplara değil, “terörist” olarak nitelendirilen bütün şahısların da verilerinin paylaşılmasını istiyor. ABD ile Almanya, Norveç, İtalya, İspanya ve son eklenen ülke Avusturya sınırsız bilgi paylaşımı yaparken, Hollanda hala anlaşma imzalamış değil. İsviçre ile ise görüşmeler sürüyor.
İsviçre fişlemeleri denetleyecek
İşin ilginç yanı ABD’nin İsviçre polis veritabanına erişim isteğini dayattığı bir dönemde İsviçre, ülkede fişlemelerin artık denetlenmesini ve belli kurallara bağlanmasını kendi istihbarat teşkilatından istedi.
İsviçre hükümeti Federal İstihbarat Servisi (NDB)’nin fişleme faaliyetlerine yeni kriterler getirirek, zamanlaması dikkat çeken bir adım attı. Hükümet, bugüne kadar fişlenen insanlarla ilgili bilgilerin yeniden değerlendirilmesini, gereksiz olanların imha edilmesini öngörüyor. Hükümet fişlenmek istenen kişilere ilişkin ise kapsamlı çalışmalar yürütülmesini, fişlenmeyi gerektirecek özellikler ve koşullar olup olmadığının tespit edilmesinden sonra karar verilmesini talep ederek, NDB’nin otomotik olarak fişleme yapmamasını istiyor.
Bu arada en çok tartışma konusu olan 5 yıldan daha önceki bilgilerin silinmesi gerektiği konusunda da hükümet, bir bağımsız gözlemcinin durumu incelemesi için hemen çalışmaya başlamasını ve bu bilgilerin silindiğini kontrol etmesini de kabul etti. Ayrıca, İsviçre’de yaşayan her insana, gerekli gördüğünde resmi makamlara başvurarak, hakkında bilgi toplanıp toplanmadığı konusunda bilgi verilmesi de kabul edilen önemli konular arasında. Geçtiğimiz yıllarda Haber Alma Servisi tarafından haklarında bilgi toplanan 200.000 kişiden, yaklaşık 80.000’i doğrudan hakkında şüphe olmayan; ama şüpheli şahıslarla bağlantısı olan kişiler olması, fişlemenin hangi boyutlarda tutulduğunun da bir göstergesi oldu. Mevcut yasalar, toplanan bilgilerin belli aralıklarla kontrol edilmesini ve gerekli olmayan bilgilerin silinmesini öngörmesine karşın, yaklaşık 100.000 kişi hakkında toplanan bilgiler bugüne kadar doğru bir şekilde kontrol edilmemiştir.
Kürtler de talep etmeli
İsviçre vatandaşlığı için başvuran Kürtler içinde Özgürlük Mücadelesiyle ilişkili olanların büyük bir çoğunluğu bu fişlemeler nedeniyle bu haktan mağdur edilmişti. Fişlemeler mahkeme kararına dönüşmediği için açıkça seslendirilmeden, başvuruyu yapana “şimdilik uygun görmüyoruz” ya da “nedenini açıklamak zorunda değiliz, siz daha iyi bilirsiniz” gibi üstü kapalı yanıtlar veriliyordu. Hatta fişlenen kimi Kürtlerin vatandaş olabilmesi için polisle işbirliği yapması isteniyordu. İşte şimdi Kürtler Federal Polis dairesine başvurarak, hakkında fişleme olup olmadığını talep etmeli ve alacağı belgeyi vatandaşlık vb. başvurularında kullanmalıdır. Eğer bu yapılırsa vatandaşlık koşullarını yerine getiren herkes, kendisine bu hakkın verilmemesini yasadışı bir uygulama olarak açığa çıkaracaktır.