ABD, İran ile 14 Temmuz 2015’te imzalanan nükleer çalışma anlaşmasında çekilmesinden sonra bu ülkeye yönelik aldığı yaptırım paketini, bugünden itibaren devreye koydu. Avrupa Birliği ise Anti Boykot Yasası’nı yürürlüğe koymaya hazırlanıyor. Pompeo start verdi ABD Dışişleri Bakanı Mike Pompeo, İran’a yaptırım kararının bugün itibariyle yürürlüğe girdiğini Asya temaslarını tamamlayıp ülkesine döndüğü sırada açıkladı. Pompeo, söz konusu yaptırım paketinin ilk paket olduğunu söyledi. Uçakta gazetecilerin sorularını yanıtlayan Pompeo, “İran’ın zararlı eylemlerini püskürtmek için çabalarımızın önemli bir parçası” sözleriyle nitelendirdiği yaptırımların, “davranış şeklini” değiştirmeyen İran’ın “normal bir ülke gibi davranmasını” hedeflediğini ifade etti. İran, uranyum zenginleştirme faaliyetinden dolayı uzun bir süre BM, ABD ve batılı güçlerin ablukasına maruz kaldıktan sonra 14 Temmuz 2015’te ambargo kaldırılmıştı. Anlaşma, P5+1 ülkeleri (BM’nin 5 daimi üyesi ABD, Çin, Fransa, İngiltere, Rusya + Almanya) arasında imzalanmıştı. ABD Başkanı Donald Trump, 14 Temmuz 2015’te Avusturya’nın başkenti Viyana’da imzalanan ve 16 Ocak 2016’da yürürlüğe giren nükleer anlaşmadan çekildiklerini ve İran’a yönelik yaptırımların yürürlüğe koyacaklarını duyurmuştu. Trump’ın bu kararı sonrası ABD Hazine Bakanlığı, İran’a yönelik yaptırım paketinin ilkinin 6 Ağustos, ikinci yaptırım paketinin ise 4 Kasım’da devreye gireceği duyurmuştu. İki paket ABD’nin İran’a karşı uygulamaya koyacağı yeni yaptırımlarda ilk hedef, ticaret ve döviz işlemleri olacak. ABD’nin, kamuoyunda ‘Nükleer Anlaşma’ olarak bilinen ve Tahran yönetiminin nükleer programını denetime açması karşılığında ülkenin karşı karşıya kaldığı uluslararası yaptırım rejimini esnetmeyi hedefleyen uzlaşıdan çekilmesi ile birlikte getirilen yeni yaptırımlarla, İran’ın ABD doları alımına, altın ve diğer değerli metal ticaretine ve sanayiye ilişkin yazılım alımına engeller getirilmesi öngörülüyor. Ek olarak İran’ın otomotiv sektörü de hedef alınıyor. Kasım ayında başlaması planlanan ikinci yaptırım dalgasında ise ülkenin petrol ticareti ve merkez bankası hedef alınacak. Washington yönetimi özellikle Kasım ayında başlayacak ve petrol ticaretini hedef alan yaptırımlar konusunda, İran’la bu alanda ticaret yapan ülkelerden ticaretlerini kesmeleri talebinde bulunuyor. Türkiye açısından bıyık-sakal meselesi Ham petrol ihtiyacının yarısından fazlasını İran’dan karşılayan Türkiye’nin de İran’a yönelik yaptırımlardan büyük oranda etkileneceği belirtiliyor. BBC’nin verilerine Türkiye geçen yıl dışarıdan günde ortalama 515 bin varil petrol satın aldı. Bu petrol ithalatında şimdiye kadarki en yüksek seviyeydi. İran, 2017’deki Türkiye’ye günlük olarak yaklaşık 250 bin varil petrol satmıştı. Bu miktar, Türkiye’nin ihtiyaç duyduğu ham petrolün neredeyse yarısı. Aynı yıl içinde ise daha önce Irak’tan alınan günlük 250 bin varil ham petrol 150 bin varilin altına düşmüştü. Türkiye petrolün geri kalan kısmını ise Rusya, Suudi Arabistan ve diğer ülkelerden temin etmişti. İran’a yaptırımlar için ABD Hazine ve Dışişleri bakanlıklarından bir heyet Temmuz ayında Ankara’yı ziyaret ederek Türkiye’den beklentilerini karşılamasını istemişti. Her ne kadar, AKP’li yetkililer İran’a yönelik yaptırımlarda taraf olmayacağını duyursalar da yaptırımların derinleşmesi durumunda AKP’nin yönettiği Türk devletinin ne yöne evrileceği tam bir muamma. BM’nin İran’a dönük ambargosunu delmekten dolayı New York’taki davada Halk Bankası eski Genel Müdür Yardımcısı Mehmet Hakan Atilla yargılandı ve ceza aldı. Bu günlerde de Halk Bankası, İran’a dönük ambargoyu delmekten ABD Hazine Bakanlığı’nın vereceği yüklü miktarda para cezasıyla karşılaşabilir. Bütün bu olanlar, ambargonun derinleşmesi durumunda, Türkiye’nin daha çetrefilli bir dönemece gireceğini gösteriyor. AB’den boykot ABD’nin getirmek istediği yaptırım paketi, özellikle AB’yi büyük oranda tedirgin ediyor. 2015’te İran ile yapılan anlaşmanın ardından bu ülke ile yoğun ticari ilişkiler geliştiren AB’li şirketlerin büyük zararlarla karşılaşacağı belirtiliyor. Avrupa Birliği Dış Politika Temsilcisi Federica Mogherini ile Alman, Fransız ve İngiliz Dışişleri Bakanları yaptıkları ortak açıklamada, yaptırımların yeniden başlamasının ‘üzüntü verici’ olduğunu açıkladı. Açıklamada nükleer anlaşmanın korunması yönünde çalışmaya devam edecekleri belirtildi. Açıklamada, anlaşmanın tarafı olan devletlerin İran petrol ve gaz ihracatlarının devamını güvenceye almak ve İran ile etkili mali bağlantıların sürmesi ve korunması için çalışacağı kaydedildi. Açıklamada “Bu nedenle Avrupa Birliği’nin güncellenen anti-boykot yasası, İran ile meşru ticari ilişkilerde bulunan AB şirketlerini korumak amacıyla 7 Ağustos günü yürürlüğe girecek” denildi. HABER MERKEZİ