Uzmanlara göre Esad rejimine ait hava üssünün vurulması ABD’nin Suriye politikasında bir değişimden ziyade uyarı niteliği taşıyan sınırlı bir saldırı özelliği taşıyor.
İdlib’deki kimyasal kaynaklı sivil ölümler, altıncı yılını dolduran iç savaşta ABD’nin Suriye rejimini ilk kez doğrudan hedef almasına yol açtı. Söz konusu kimyasalın Türkiye destekli El Nusra’ya ait olduğunu savunan Suriye, Rusya ve İran, Amerikan saldırısının derinlemesine soruşturma yapılmadan düzenlenmesi nedeniyle tepkili. Peki bundan sonra ne olacak?
Gerilim tırmanacak mı?
Uzmanlar, gerilimin daha da tırmanmayacağında hemfikir. Uzmanlara göre işin asıl kilit noktası, Rusya’nın ne yanıt vereceğinde gizli. Esad’ın en güçlü müttefiki olan Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Amerikan saldırılarını "uluslararası hukuk ihlali" diye niteledi. Ancak Rusya ABD’yle güvenli uçuş anlaşmasını askıya aldığını duyurmakla beraber, gerilimi tırmandıracak bir adıma yönelme sinyali de vermedi. Aksine, BM Güvenlik Konseyi’ni acil toplantıya çağırdı.Rusya’nın ABD’yi DAİŞ’le mücadele üzerinden tehdit ederek ölçülü bir tepki verdiği belirtiliyor. Saldırı sonrası Rus ve ABD dışişleri bakanlarının telefon görüşmesi yapması da dialog kapılarının kapatılmayacağı şeklinde yorumlandı. ABD’nin, Türkiye’nin de dahil olduğu DAİŞ karşıtı uluslararası koalisyon, AB ve NATO’nun yanı sıra Rusya’yı da saldırıdan önceden haberdar etmesi de, gerilimin devam etmeyeceğine işaret olarak görülüyor.
Amaç rejim değişikliği mi?
Kimi uzmanlar Trump’ın saldırıyı muhtemelen ABD içindeki konumunu güçlendirmek için kullanmayı amaçladığını belirtiyor. İngiltere’nin düşünce kuruluşlarından Chatham House’un Ortadoğu uzmanlarından Tim Eaton da Amerikan saldırılarının büyük resimde değişiklik yaratmayacağı yorumunu yaptı. The Independent’a konuşan Eaton, "Kimyasal silahların kullanılmasını cezalandırmakla daha geniş çaplı bir görev olan rejim değişikliğine girişmek farklı şeyler" dedi. Eaton, "Füze saldırıları, kimyasal saldırıya verilen hedefli ve orantılı bir yanıt olarak görmemiz gerektiğini düşünüyorum. Suriye ihtilafında şu an daha geniş çaplı bir değişiklik son derece ihtimal dışı” ifadelerini kullandı. İngiliz uzman, "Varsayımım şu yönde: Kimyasal silahlardan önceki bütün kısıtlamalar yerli yerinde duruyor. ABD, İslamcı aşırılıkçıların artan nüfuzu nedeniyle Suriyeli muhalif güçlere güvenmiyor ve DAİŞ’le savaş halen baskın gelen öncelik" diye konuştu.
Suriye politikası değişti mi?
ABD’den saldırıya dair gelen açıklamalar da Trump’ın Suriye politikasının değişmediğini ortaya koydu. Zira Donald Trump’ın kendisi bile operasyon emrini dünyaya duyurduğu açıklamasında ‘hedef gözeten, sınırlı bir saldırı’ vurgusu yaparken, Pentagon açıklamasında ‘tek seferlik’ ifadesi yer aldı. Trump, hafta sonu Kongre liderlerine yazdığı mektupta da Şayrat hava üssünü hedef alan saldırının Suriye ordusunun kimyasal silah kullanması olasılığının düşürülmesi ve Esad rejimine bu tip silahları tekrar kullanmaması için bir uyarı gönderme amacı taşıdığını kaydetti.
ABD’nin öncelikleri aynı mı?
ABD'nin BM Daimi Temsilcisi Nikki Halley de saldırı sonrası yaptığı açıklamada Suriye’de birden fazla önceliklerinin olduğunu yineledi. Hafta sonu CNN’e verdiği röportajda konuşan Haley, "Suriye'de rejim değişikliği ABD'nin şimdi resmi politikası mı?" sorusuna şu yanıtı verdi: "Birden fazla önceliğimiz var. Tek önceliğimiz Esad’ın gitmesi değil, DAİŞ’i yenmeye çalışıyoruz. İkincisi, Esad oradayken barışçıl bir Suriye göremiyoruz. Üçüncüsü, İran'ın Suriye'deki nüfuzunu kırmak ve nihayetinde siyasi çözüme ulaşmak. Rejim değişikliğinin gerçekleşeceğini düşünüyoruz. Esad iktidardayken siyasi çözümün gerçekleşme olasılığı yok. Esad'in eylemlerine, mevcut duruma bakarsanız Esad'la barışçıl ve istikrarlı bir hükümet görmek zor."
Trump'ın Suriye'ye askeri müdahalesinin arkasının gelip gelmeyeceğine ilişkin de Haley, kimyasal silah kullanılmasına sessiz kalmayacaklarını belirterek, aynı şeyin tekrarlanması halinde rejime gerekli yanıtı yine vereceklerini söyledi.
Esad’a yönelik yeni yaptırım sinyali
Öte yandan ABD’den Esad rejmine yönelik yeni yaptırım sinyali de geldi. ABD Hazinesi Sekreteri Steve Mnuchin, Batı ülkelerinin kimyasal saldırıdan sorumlu tutukları Esad rejimine uyguladığı ekonomik yaptırımların genişletilmesini planlandığını söyledi. Ancak rejime ne gibi yaptırımlar uygulanacağına dair bir bilgi vermedi.
HABER MERKEZİ