2012 yılına damgasını vuran en önemli gelişme PKK’li ve PAJK’lı tutsakların yaptığı ve Kürt Halk Önderi Abdullah Öcalan’ın çağrısı ile 68’inci gününde sonlandırılan açlık grevleri oldu. 2012 yılı boyunca Kürt Halk Önderi Abdullah Öcalan avukatları ile görüştürülmezken, HPG’nin 23 Temmuz’da Şemzînan’da (Şemdinli) başlayan “alan hakimiyeti” de yılın öne çıkan gündemi oldu.
2012 yılı boyunca Kürt Halk Önderi Abdullah Öcalan avukatları ile hiç görüştürülmezken, Öcalan üzerinde ağırlaştırılmış tecrit devam ediyor. HPG’nin Semzînan’da başlayan “alan hakimiyeti” 2012’nin öne çıkan gelişmeleri arasında yer aldı. Yılın en önemli gündemlerinden birisi ise PKK’li ve PAJK’lı tutsakların 12 Eylül’de, Kürt Halk Önderi Öcalan’ın sağlık, güvenlik ve özgürlük koşullarının yaratılması ile anadilde önündeki engellerin kaldırılması için başlattıkları açlık grevi eylemi oldu. Açlık grevi eylemleri daha sonra bütün cezaevlerine yayılırken ve binlerce tutsak eyleme katılırken, eylem 68’inci gününde Kürt Halk Önderi Öcalan’ın çağrısı ile sonlandırıldı.
BDP hedef tahtasına konuldu
2012 yılı boyunca BDP ise Başbakan Recep Tayyip Erdoğan’ın hedef tahtasında oldu. Antep’te meydana gelen patlama sonrasında söylemler sertleşirken, BDP’lilerin konvoyunun HPG’liler tarafından kesilmesinin ardından ise, BDP’ye yönelik Başbakan Erdoğan başta olmak üzere tehdit ve hakaretler doruk noktasına ulaştı. Erdoğan’ın söylemlerinin ardından ise, DTK Eşbaşkanı Aysel Tuğluk ile birlikte 9 BDP’li vekil hakkında hazırlanan fezlekeler, Meclis’e gönderildi.
2012 yılında politika alanında öne çıkan gelişmeler ve tartışmalar şunlar oldu;
TEMMUZ
1 Temmuz: Amed Bağımsız Milletvekili Leyla Zana, Başbakan Tayyip Erdoğan ile yaptığı görüşmenin, barışın gelmesine olumlu bir etki yapacağına inandığını belirterek, görüşmede, Kürt Halk Önderi Abdullah Öcalan’ın ev hapsine alınabileceğini, Oslo görüşmelerinin yeniden başlaması gerektiğini dile getirdiğini söyledi.
23 Temmuz: Şemzînan’a bağlı Bağlar (Nehri) Köyü’nün Çem (Navrezan) ve Rüzgârlı (Rubunus) mezralarında HPG’liler tarafından yapılan yol kontrolü yapıldı. Yol kontrolünün ardından başlayan çatışmalar ise haftalarca sürdü.
30 Temmuz: Colamêrg’in Şemzînan İlçesinde çatışmaların yaşandığı bölgeye gitmek isteyen BDP, Van Barış Anneleri İnisiyatifi, sivil toplum kuruluşları ve HPG’lilerin aileleri “güvenlik” gerekçesiyle bölgeye alınmadı. Heyetin içinde bulunan BDP Hakkari Milletvekili Esat Canan, bölgede 5 gündür yoğun çatışmaların yaşandığı açıklamasını yaptı.
AÐUSTOS
5 Ağustos: İçişleri Bakanı İdris Naim Şahin, Hakkari’nin Şemdinli Bölgesi’nde 115 HPG’linin yaşamını yitirdiğini iddia etti.
6 Ağustos: Şemzînan’a giderek incelemelerde bulunan CHP heyetinin Başkanı Alaattin Yüksel, bölgede tam bir savaş durumunun yaşandığını belirterek, “Bölgede oluk oluk kan akıyor” dedi. Yüksel, İçişleri Bakanı İdris Naim Şahin’in “115 PKK’li öldürüldü” sözünün de gerçeği yansıtmadığını söyledi.
12 Ağustos: CHP Dersim Milletvekili Hüseyin Aygün, Dersim merkez ile Ovacık ilçesi arasındaki yolda HPG’liler tarafından alıkonuldu.
13 Ağustos: Şemzînan’da yaşanan gelişmelere ilişkin Meclis’in olağanüstü toplantıya çağrılmasına AKP Genel Başkan Yardımcısı Hüseyin Çelik, “Gerekli olursa bu Meclis toplanmalıdır. Ama PKK bomba patlattı diye, bir yeri bastı diye, birkaç Mehmet’i şehit etti diye, her gün PKK’nın Türkiye’nin gündemini oluşturmasına müsaade etmemeliyiz” dedi.
14 Ağustos: KCK Yürütme Konseyi Başkanlığı’nın açıklamasının ardından CHP Dersim Milletvekili Hüseyin Aygün, saat 17:30 civarında Ovacık ilçesi kırsalında serbest bırakıldı.
16 Ağustos: HPG’nin bölgede “alan hakimiyeti”ni sürdürmesi üzerine Ankara’da “Terörle Mücadele Yüksek Kurulu” toplanarak, mücadele vurgusu yaptı.
17 Ağustos: Colamêrg’in Şemzînan İlçesinde günlerdir devam eden çatışmaları yerinde incelemek için bölgeye giden DTK ve BDP Eşbaşkanları, BDP’li milletvekillerinin ve siyasi parti temsilcilerinin bulunduğu heyetin, geçtiği yolda HPG’liler kimlik kontrolü yaptı. Başbakan Erdoğan’ın Başdanışmanı ve AKP Ankara Milletvekili Yalçın Akdoğan, Kürt sorununda “güvenlik” politikalarının gerekli olduğunu savunurken, AKP Hükümetinin de bunu uyguladığını söyledi.
18 Ağustos: Colamêrg’in Şemzînan ve Gever İlçelerinde incelemelerde bulunan BDP, HDK, DTK, EMEP, ÖDP heyeti adına açıklama yapan BDP Mersin Milletvekili Ertuğrul Kürkçü, Şemdinli’de yaptıkları incelemeden dönerken yollarının HPG’liler tarafından kesilmesinin hükümetin söylemlerinin nasıl boş olduğunu gösterdiğini belirterek, “Gözlemlerimiz gerillaların bölgede aktif olduklarını göstermiştir” dedi.
19 Ağustos: HPG’liler ile BDP’lilerin görüntülerine ilişkin konuşan Başbakan Erdoğan, “Tabi bize düşen nedir bu ne muhabbet demektir. Muhabbetleri bu kadar ileri derecededir” dedi.
20 Ağustos: Antep’te Karşıyaka Polis Merkezi’ne yakın bir yerde yaşanan patlamada 10 kişi yaşamını yitirirken, patlama sonrasında BDP il binası yakıldı.
28 Ağustos: HPG tarafından Goman Dağı’na dikilen ve yaklaşık bir hafta kalan HPG bayrağına nedeniyle bölgeye asker indirildi ve büyük operasyon başlatıldı. Milli Güvenlik Kurulu (MGK) toplantısı sonrasında yapılan açıklamada, bölgede devam eden “alan hakimiyeti”ne değinilmeden askeri operasyonların arttırılması kararı alındı.
31 Ağustos: BDP’li milletvekillerinin “siyasetçi olmaktan çıktığını” savunan Başbakan Erdoğan, “Kürt meselesi diye artık bir mesele kabul etmiyorum. Türkiye’de bu konu aşılmıştır” dedi.
EYLÜL
4 Eylül: HPG’nin “alan hakimiyeti” bölgede devam ederken Hakkari’nin Çukurca ilçesinde ise askerler kışlalarına çekildi.
5 Eylül: Partisinin genişletilmiş grup toplantısında konuşan Başbakan Erdoğan, BDP’li milletvekillerini tehdit ederek, “Sen bu milletin temsilcisi değilsin. Çünkü bunların içi başka, dışı başka. 400 kilometrenin PKK’nin kontrolünde olduğunu söylüyor. BDP Eşbaşkanı’nın açıklaması terbiyeden muaf. Bunlar bu ülkede beklentilerine ulaşamayacaktır. Rahat yer arıyorlarsa, adres verdim Kandil’e çıksınlar. Yargı gerekeni yapıyor, biz de parlamentoda gereği neyse onu yapacağız” dedi.
9 Eylül: Ayfon ve Antep’teki patlamaların kuşkular taşıdığını belirten BDP Grup Başkan Vekili İdris Baluken, Afyon’daki patlamaya ilişkin yürütülen soruşturmada Kürt askerlerin potansiyel suçlu olarak görüldüklerini söyledi.
12 Eylül: Türkiye cezaevlerinde bulunan PKK’li ve PAJK’lı tutsaklar, 12 Eylül tarihinden itibaren süresiz ve dönüşümsüz açlık grevine başladı. HPG’nin sağladığı “alan hakimiyeti”nin ardından Genelkurmay Başkanı Orgeneral Necdet Özel, Kara Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Hayri Kıvrıkoğlu, Hava Kuvvetleri komutanı Mehmet Erten ve Jandarma Genel Komutanı Orgeneral Bekir Kalyoncu, Siirt, Diyarbakır, Şırnak, Şemdinli ve Beytüşşebap’ta incelemelerde bulundu.
30 Eylül: AKP 4. Olağan Büyük Kongresi’nde R.Tayyip Erdoğan yeniden genel başkanlığa seçildi. BDP Kadın Meclisi tarafından “Örgütlü kadın özgürlüğün teminatıdır” şiarıyla düzenlenen 2. Olağan Kadın Konferansı’nın 14 maddelik sonuç bildirgesinde, Kürt Halk Önderi Abdullah Öcalan’ın özgürlüğü için BDP’li kadın milletvekillerinin İmralı’ya gitmek için Adalet Bakanlığı’na başvuracağı kararının alındığı açıklandı.
EKİM
4 Ekim: KCK Yürütme Konseyi Başkanı Murat Karayılan, görüşmelerin eskisi gibi yürütülmeyeceğine dikkat çekerek “görüşme olacaksa artık İmralı’da olmaz. Önderliğin sağlık-güvenlik-özgür hareket koşulları yaratılırsa görüşme olur. Kürt sorununu kalıcı biçimde çözmenin yolu budur” dedi. Başbakan Yardımcısı Beşir Atalay, tezkerenin Meclis’ten geçmesinin ardından Türkiye’nin Suriye’ye yönelik tek başına bir harekete girişip girişmeyeceğine ilişkin, “Bu tezkere bir savaş tezkeresi değil” dedi.
6 Ekim: BDP Eşbaşkanı Selahattin Demirtaş, BDP Şemdinli İlçe Örgütü’nün kongresinde yaptığı konuşmada Kürt sorununun çözümü için Başbakan Erdoğan’a çağrıda bulunarak, “Barışın yolunu biliyorsun, Sayın Öcalan’la görüşün. KCK, BDP ve milletvekilleri ile görüşün ve bu barışın çözümünü el birliği ile sağlayalım” dedi.
10 Ekim: AKP Hükümeti tarafından Suriye’ye ilişkin hazırlanan tezkere Meclis Genel Kurulu’nda yapılan kapalı oturumun ardından kabul edildi.
14 Ekim: Barış ve Demokrasi Partisi (BDP) 2. Olağanüstü Kongresi’nde Kürt Halk Önderi Abdullah Öcalan’a uygulanan tecride büyük tepki gösterilirken, kongrede Gültan Kışanak ve Selahattin Demirtaş yeniden eş genel başkanlığa seçildi.
15 Ekim: BDP’nin 2. Olağanüstü Kongresi’nde Kürt Halk Önderi Abdullah Öcalan’ın posterinin açılmasına ilişkin soruşturma başlatıldı.
17 Ekim: KCK Yürütme Konseyi Başkanı Murat Karayılan, İsviçre’de Fransızca dilli LeTemps gazetesine verdiği mülakatta, “vur-kal” olarak özetlenen yeni taktik yolda ilerlemeye devam edeceklerini ve hatta silahlı mücadeleyi daha da yoğunlaştıracaklarını söyledi.
18 Ekim: Diyarbakır D Tipi Kapalı Cezaevi’nde tutuklu bulunan BDP Şırnak Milletvekili Faysal Sarıyıldız, açlık grevi eylemine başladı. Halkların Demokratik Partisi (HDP) İçişleri Bakanlığı’na başvuru yaparak, kuruluşunu ilan etti.
20 Ekim: 1 Eylül Dünya Barış Günü’nde Roboskî’den barış yürüyüşüne başlayan vicdani retçi Halil Savda ve arkadaşlarının yürüyüşü Ankara’da sona erdi.
28 Ekim: Açlık grevlerine ilişkin Mazıdağı’nda yapılmak istenen yürüyüşe özel harekat polisleri gerçek mermilerle müdahale etti. Müdahalede BDP Mazıdağı İlçe Yöneticisi ve Mardin İl Genel Meclis Üyesi Emanet Eneş başına isabet eden gaz bombasıyla ağır bir şekilde yaralandı.
30 Ekim: Açlık grevlerine ilişkin BDP’nin “30 Ekim’de yaşamı durduralım” çağrısı üzerine Kürtler başka bölge illeri olmak üzere birçok merkezde yaşamı durdururken, Diyarbakır’da ise yaşanan çatışmalar akşam saatlerine kadar sürdü.
31 Ekim: Şemzînan’da BDP heyetinin HPG’liler ile karşılaşması ve HPG’liler ile milletvekillerinin kucaklaşmasının ardından Van Cumhuriyet Başsavcıvekilliği, milletvekilleri hakkında başlattığı soruşturmayı tamamladı. Kışanak, Kürkçü, Tuncel, Tuğluk, Canan, Kurt, Gür, Aksoy, Baluken ve Zenderlioğlu hakkında hazırlanan fezleke Adalet Bakanlığı’na gönderildi.
KASIM
1 Kasım: Başbakan Erdoğan, açlık grevlerine ilişkin müdahale sinyali vererek, “Açlık grevleriyle ilgili Sağlık Bakanlığı ve Adalet Bakanlığı her türlü tedbiri almıştır. Ölüm orucu diye şu an bir şey yok” dedi. Erdoğan’ın açlık grevindeki tutsaklara ilişkin Almanya’da yaptığı konuşmayı “Ahlak dışı” olarak değerlendiren BDP Eşbaşkanı Demirtaş, “Parti olarak radikal eylemlere hazırlanıyoruz” dedi.
5 Kasım: Cezaevlerinde bulunan hasta tutsaklar hariç bütün PKK’li ve PAJK’lı tutsak açlık grevi eylemine başladı. HAK-PAR’ın gerçekleştirdiği 5. Olağan Genel Kurulu’nda Kemal Burkay genel başkanlığa seçildi.
10 Kasım: PKK’li ve PAJK’lı tutsakların Kürt Halk Önderi Abdullah Öcalan’ın sağlık, güvenlik ve özgürlük koşullarının sağlanması ile anadil önündeki engellerin kaldırılması talebiyle başlattığı eyleme destek amacıyla 14 DTK üyesi, BDP’li vekiller Emine Ayna ve Özdal Üçer’den sonra BDP Eşbaşkanı Gültan Kışanak, DTK Eşbaşkanı Aysel Tuğluk, milletvekilleri Adil Kurt, Sırrı Süreyya Önder ve Sebahat Tuncel ile Diyarbakır Büyükşehir Belediye Başkanı Osman Baydemir de süresiz-dönüşümsüz açlık grevine başladı. HDK 2. Genel Kurulu Kocatepe Kültür Merkezi’nde yapıldı. Genel Kurulu’nda HDK’nin yeni yol haritası belirlenirken, toplantıya ise açlık grevleri damgasını vurdu.
12 Kasım: Kürt basın kurumlarına yapılan baskınların ardından yargılanan gazetecilerin ikinci duruşması, Silivri’de bulunan İstanbul 15. Ağır Ceza Mahkemesi’nde görülmeye başlandı. Açlık grevleri için söz almak isteyen DİHA Ankara Temsilcisi Kenan Kırkaya, zorla salondan çıkarılmak istendi. Mahkeme Başkanının bu tutumunu protesto eden gazeteciler, alkışlarla salonu terk etti.
13 Kasım: Açlık grevinde olan BDP’li milletvekillerine hakaret eden Başbakan Erdoğan, “BDP’li milletvekilleri açlık grevine varsın devam etsinler. Ama bu arada kebaplar falan gelmesin. Bunların ciddi bir nefis terbiyesine, bazılarının ise rejim yapmaya ihtiyacı var. Ama rejim yaparken bakıyorsunuz bir diğeri hemen ciğer kebabını taktir ediyor” dedi.
14 Kasım: Avrupa Parlamentosu (AP) eski Milletvekili Feleknas Uca, açlık grevcileri için Türkiye’ye getirdiği B1 vitaminleri ile birlikte Atatürk Havalimanı’nda gözaltına alındı. Amed Milletvekili Leyla Zana, açlık grevinde olan PKK’li ve PAJK’lı tutsaklarla dayanışmak amacıyla Meclis’te bulunan odasında süresiz-dönüşümsüz açlık grevine başladı.
15 Kasım: PKK’li ve PAJK’lı tutsakların başlattığı süresiz-dönüşümsüz açlık grevi eylemi 65’inci gününe girerken, Diyarbakır Eğitim Araştırma Hastanesi’nde onuncu katındaki 2 yataklı 13 oda boşaltıldı.
16 Kasım: Avrupa Parlamentosu (AP) eski Milletvekili Feleknas Uca sınır dışı edildi. Diyarbakır D Tipi Kapalı Cezaevi’nde açlık grevinde bulunan 5 tutsak zorla hastaneye götürülmeye çalışılırken, tutsakların kararlılığı bunu engelledi.
17 Kasım: Kürt Halk Önderi Abdullah Öcalan’ın kardeşi Mehmet Öcalan açlık grevlerine ilişkin İmralı Adası‘na gitti. Mehmet Öcalan’ın verdiği bilgilere göre Abdullah Öcalan, “Hiçbir tereddütte kalmadan, bir an önce açlık grevine son versinler” dedi. Kürt Halk Önderi Abdullah Öcalan’ın açıklamasının ardından Diyarbakır E ve D tipi kapalı cezaevlerinde açlık grevinde olan tutsaklarla görüşen DTK ve BDP Eşbaşkanları, tutsaklara Kürt Halk Önderi Abdullah Öcalan’ın mesajını ilettiklerini belirterek, tutsakların Öcalan’ın çağrısını değerlendirdiklerini söyledi.
18 Kasım: Cezaevlerindeki PKK’li ve PAJK’lı tutsaklar adına açıklama yapan Deniz Kaya, Kürt Halk Önderi Abdullah Öcalan’ın açıklamasının ardından açlık grevlerini sonlandırdıklarını duyurarak, “Önümüzdeki süreç içinde Önderliğimize gösterilecek yaklaşım ve müzakere sürecinin somutluk kazanması takipçisi olacağımız temel konulardır” dedi.
20 Kasım: 12 Eylül askeri darbesine ilişkin Ankara’da açılan davanın 7. duruşmasında mahkeme salonuna kurulan ekran ile ifadeleri alınan Kenan Evren ve Tahsin Şahinkaya, mahkemenin ve avukatların sorduğu sorulara yanıt vermedi.
22 Kasım: Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığı, BDP Eşbaşkanı Selahattin Demirtaş’ın “PKK 400 kilometre karelik alanın kontrolünü elinde tutuyor” şeklindeki sözleri ile ilgili başlattığı soruşturmada takipsizlik kararı verdi.
26 Kasım: İspanya ziyareti öncesinde Esenboğa Havalimanı’nda açıklama yapan Başbakan Erdoğan, Meclis’te BDP milletvekillerine ait fezlekelere ilişkin alışılmışlığın dışında bir karar vermeyi düşündüklerini belirterek, BDP milletvekillerinin dokunulmazlıklarını kaldıracaklarını söyledi.
28 Kasım: KCK Yürütme Konseyi Başkanı Murat Karayılan, Türkiye’nin “Batı Kürdistan”daki Kürt zeminini ortadan kaldırılmak istediğine dikkat çekerek, Serêkaniyê’deki YPG öncülüğündeki direnişin bu planı bozduğunu belirtti.
ARALIK
4 Aralık: Tutuklu BDP Urfa Milletvekili İbrahim Ayhan, Şırnak Milletvekili Selma Irmak, Mardin Milletvekili Gülser Yıldırım’ın dokunulmazlıklarının kaldırılması talebiyle hazırlanan fezlekeler Meclis’e sunuldu.
5 Aralık: Hrant Dink’e ceza veren hakim Mehmet Nihat Ömeroğlu, AKP Hükümeti tarafından ombudsman seçildi.
6 Aralık: BDP Eşbaşkanı Gültan Kışanak DİHA’ya yaptığı değerlendirmede, “Dokunulmazlık konusunda Cemaat, Ergenekon ve Erdoğan ittifakı ile işbirliği var” dedi.
10 Aralık: Meclis 2013 yılına ilişkin bütçe görüşmeleri başladı. TBMM’de bütçe görüşmelerinde BDP grubu adına konuşan BDP Eşbaşkanı Gültan Kışanak, dokunulmazlık tartışmalarına ilişkin, “Hodri meydan dokunulmazlığın ötesinde bir şey öneriyoruz. Gelin halkın vekilleri geri çağırmasını sağlayan düzenlemeyi yapalım. Halkımız isterse değil dokunulmazlık yarın milletvekilliğini bırakalım” dedi.
13 Aralık: Kürt Halk Önderi Öcalan’ın avukatlarının müvekkilleri ile haftalık görüşmelerini gerçekleştirmek için yaptığı başvuruya “gemi bozuk” gerekçesiyle yine olumsuz yanıt verildi.
18 Aralık: BDP Grubu, Meclis Genel Kurulu’nda bir ilke imza attı. Bütçe görüşmelerinde BDP’li milletvekilleri tutuklu milletvekillerinin resimlerini kürsüye koyarak, onların bütçeye ilişkin yazdığı mektupları okudu. ODTÜ’de öğrenciler, Göktürk-2 Uydusu’nun fırlatma töreni için kampusa gelmek isteyen Başbakan Erdoğan’ı protesto etmek amacıyla rektörlük önünde yaptığı yürüyüşe polis müdahale ederken, Barış Barışık adlı öğrenci başından yaralandı.
19 Aralık: ODTÜ Rektörlüğü, üniversitelerinin ve Türkiye’nin bir an önce şiddetten arınması için öncelikle polisin dikkatli davranmasını beklediklerini belirterek, “Orta Doğu Teknik Üniversitesi olarak, dün yerleşkemizde yaşanan şiddeti kınıyoruz” dedi. KCK Yürütme Konseyi Başkanı Murat Karayılan, 1. Yıldönümünde Roboskî katliamının faillerinin hala açığa çıkarılmadığına dikkat çekti. “Kürt halkı açısından Roboskî katliamının hesabını sorma bir onur meselesidir. Orada gencecik insanlarımız gitti, herkes sahiplenmeli” dedi.
21 Aralık: Başbakan Erdoğan’ın ODTÜ’ye gelişini protesto eden öğrencilere yönelik gerçekleştirilen eş zamanlı operasyonda 12 öğrenci gözaltına alındı. Erdoğan, bir Tv’de canlı yayında yaptığı konuşmada, Roboskî’de katledilen 34 sivil yurttaşın hepsinin sivil olmadığını ileri sürerek, “Burada 34 kişi deyip bunların sivil olduğuna karar vermek için yargı kararlarını beklemek lazım. Bırakalım bunlar sonucunu açıklasınlar. Bunlar hep sivil olarak gösteriliyor” dedi.
25 Aralık: Amed Bağımsız Milletvekili ve KADEP Genel Başkanı Şerafettin Elçi yaşamını yitirdi. Elçi, 27 Kasım’da Çizre’de kitlesel bir biçimde toprağa verildi.
ALPER ATALAY / DİHA/ANKARA