Afrika’da Soğuk Savaş rüzgarları

• Afrika’da çok sayıda ülke halen sömürgeciliğe ya da ırkçılığa karşı verdikleri mücadelede Moskova’dan direkt destek gören siyasi partiler tarafından yönetiliyor. Batıya hep şüpheyle bakan bu partiler Rusya’ya karşı açık tavır alma konusunda oldukça isteksiz. 

Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik açtığı savaş Afrika kıtasında sömürge döneminin duygularının hala güçlü olduğunu ortaya çıkardı. Rusya’yı kınamaktan geri duran ülkelerin Batıya olan güvensizliği ve Moskova’nın o dönemde verdiği desteğin hatıralarını canlı tutması kıtada yeni bir Soğuk Savaş ayrışması yaşanabileceği endişelerini doğurdu. 

Birlemiş Milletler Genel Kurulu’nda Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik açtığı savaşı kınamak için yapılan oturuma katılmayan 34 ülkeden 17’si Afrika ülkesiydi. Karar tasarısına karşı oy kullanan bir ülke de yine Afrika’dandı. 

Afrika ülkeleri Rusya’ya açık tutum almaktan uzak duruyor

Güney Afrika’da iktidarda olan Afrika Ulusal Kongresi de Rusya’yı kınamayı reddeden siyasal oluşumlardan. Kongre yetkilileri sürekli olarak çatışma sürecinde tarafsız kalarak diyaloğun geliştirilmesini teşvik etme pozisyonunda olduklarını ifade ediyor. 

Kıtada Güney Afrika, Zimbabwe, Angola ve Mozambik gibi ülkeler Rusya’ya karşı açık tutum almayı kabul etmiyor. 

Her sene destek fonlarından bu ülkelere milyonlarca dolar para aktaran Batılı ülke yetkililerini şaşırtan bu durum konusunda The Guardian gazetesine bir demeç veren Güney Afrikalı araştırmacı Priyal Singh “Bu, Soğuk Savaş dönemini ve o dönem gördüğümüz ayrışmaları hatırlatıyor. Ama şu andaki uluslararası sistemin gerçekliği çok farklı ve bu durum bazı Afrika ülkeleri konusunda birçok soru ortaya çıkasına neden oluyor” dedi. 

Sovyetlerin geçmişteki desteğinin anısı hala canlı

Afrika’da Soğuk Savaş dönemindeki ayrışmalarla bugünkü ayrışmaların benzeşmesi bir tesadüf değil tabii. Afrika’da çok sayıda ülke halen sömürgeciliğe ya da ırkçılığa karşı verdikleri mücadelede Moskova’dan direkt destek gören siyasi partiler tarafından yönetiliyor. 1960, 70 ve 80lerde bu Güney Afrika, Zimbabwe, Angola ve Mozambik gibi ülkelerin mücadelelerine Sovyetlerin sağladığı silah, para ve eğitim desteğinin bu ülkelerin özgürlüklerini kazanmalarında ne kadar etkili olduğu hala toplumun hafızasında canlı. 

Mali de geçtiğimiz aylarda yaşanan askeri darbenin ardından Moskova ile sıkı ilişkiler kurdu ve bu ülkedeki İslamcı örgütlere karşı Rusya askeri destek sağladı. Sudan da Rusya ile iyi ilişkilere sahip ülkeler arasında. BM’de Rusya lehine oy kullanan tek ülke olan Eritre de Moskova’nın ittifaklarından biri olarak kabul ediliyor. 

Kısa bir süre öncesine kadar Batı ile iyi ilişkilere sahip olan Uganda da Rusya’nın yanında yer alan ülkelerden. 

Rusya Afrika’da aktif durumda

Rusya ile Afrika arasındaki ilişkiler aynı zamanda madencilik sektörüne yatırım, mali kredilere, tarımsal ekipmanlar ve nükleer teknolojiyi kapsıyor. Rusya 2016-20 yılları arasında Afrika’ya en çok silah satan ikinci ülke konumunda. 

Afrika ülkelerinde Batıya, Batı ülkelerine karşı olağanüstü bir güvensizlik var. Örneğin Mali, Orta Afrika Cumhuriyeti gibi ülkelerde Fransa’ya karşı ciddi bir toplumsal taban ve bunun siyasi yansımaları var. 2011 yılında Libya’ya yönelik olarak gerçekleştirilen Batı müdahalesinin bölgede nasıl bir istikrarsızlık yarattığı da hala güçlü bir Batı karşıtlığının en önemli argümanlarından. 

Öğrencilere yönelik ayrımcılık

Bir diğer önemli konu ise Ukrayna’da savaştan kaçan Afrikalı öğrencilerin uğradığı ayrımcılık. Bu gelişme Afrika’da Batının çifte standardı konusunda kamuoyundaki damarı son dönemde en çok besleyen olgu konumunda. 

HABER MERKEZİ