Örneğin; Elaeddîn Seccadî, Xanay Qubadî’nin 1700 – 1759 m [1]  Dr. Marif Xexnedar ise onun 1704 – 1778 m [2] yılları arasında yaşadığını yazmaktadırlar.
Bir şiirinde Xana yaşlanmış olduğuna işaret etmekte ve o beyiti yazdığı yılın Hicri 1160 (1747 m.) olduğunu belirtmektedir [*]:

Ye sed û şesten heres we mal im
Pîrî we bê deng bî, we zewal im

Türkçesi:
(Bin) yüz atmışta yıkıldı evim
Bu denli sessizce yaklaşıyorsa yaşlılık, gidiciyim.

Gerçek adı hakkında fazla bilgi bulunmamaktadır. Dr. Marif Xeznedar onun “Xanayê Qubad” olarak tanındığını ve Bacelan emirlerinden emir Qubad’ın torunlarından olduğunu yazmaktadır. [2] Onun hakkında başka bir görüş ise onun, Qubad aşiret beyzadelerinden biri olduğudur. [3]
Xanay Qubadî çok sıkıntı ve savaşın olduğu bir dönemde, Safevi hükümdarlığının son yıllarında yaşamıştır. Hayatının en zor yıllarını Zendilerin hüküm sürdüğü 1750 – 1794 yıllarında geçirmiştir. [2]
Xanay Qubadî çağının ünlü medreselerinde tahsil görmüş, islami fıkıh ve felsefe alanında derin bilgili bir kişiliğe sahipti. Eserlerinde dil, edebiyat, fıkıf, felsefik ve tasavvufi terimlerini ve onun Kürtçenin yanısıra Arapça ve Farsçayı ileri derecede bildiği ve ustaca kullandığı görülmektedir. Ayrıca cebir ve ihtiyar felsefesi hakkında görüşlerinin olduğu, Mu’tezîle, Cebrî, Kaderî ve Eş’arî gibi mezheplerin hakkında tam bilgi sahibi olduğu görülmektedir. [4]

Vatanseverliği
Xanay Qubadî her zaman Kürt dili ve Kürdistanı bir övünç kaynağı bilmiş, yazı dili olarak Arapça ve Farsça’nın yaygın olduğu ve birçok kişinin Kürtçe dilinin değersiz olduğunu iddia ettiği bir dönemde, Kürt diline ilk çeviri destanları kazandırmış ve tarihe geçmiştir.

Rasten miwaçan Farisî şekeren
Kurdî ce Farisî bel şîrîntiren

Be lefz Kurdî, Kurdistan temam
Pêşbiwan mehzûz, baqî wesselam [5]

Türkçesi:
Doğrudur Farsça şekerdir derler
Kürtçe ise farsçadan daha tatlıdır

Kürt sözcüğüyle Kürdistan tamamlanır
Bizden öncekiler haz aldı, kalanlara selam

Xanay Qubadî ve şiir
Xanay Qubadî’ye ait Kürtçe’nin Hewramî lehçesiyle yazmış olduğu gazel, ilahî kaside ve şiir mektuplarından oluşan divanı daha basılıp yayınlanmamıştır.
Lirik şiir ve Destan şiiri olarak yazdığı ve çevirdiği eserlerinde dilini ustaca kullanmıştır. Her ne kadar şair Nîzamî Gencî’nin etkisinde olduğu söylense de kendisinin ondan aşağı olmadığını tanımlamaktadır.

Eserleri
Divan’ı (1005 beyit )
Heft Bend adıyla basılıp yayınlanan 102 beyitlik bir risalesi.
Xusrew û Şîrîn destanı (5526 beyit çeviri) [6]
Şîrîn û Ferhad destanı (2340 beyit)
Yûsuf û Zuleyxa destanı (3519 beyit çeviri) [7]
Leyl û Mecnûn destanı (1649 beyit çeviri, basılmamıştır.) [8]
Eskender Name (Çeviri)
Her 3 çeviri eseri, Nîzamî Gencî’den Kürtçeye çevirmiş olduğu eserlerdir. Bu yönüyle Kürtçeye ilk çeviri yapan kişi olarak da bilinmektedir.

Kaynakça:
[1] Alaaddin Seccadî, Mêjûy Edebî Kurdî, Bexda, 1952, s:540
[2] Dr. Marif Xeznedar, Mêjûy Edebî Kurdî, c:2, s:73
[3] Hekîm Mela Salih, Yusuf û Zuleyxa, s:3
[4] Xanay Qubadî, Şîrîn û Xusrew, a: Mihemedî Mela Kerîm, Çapxaney Korî Zanyarîy Kurd, Bexda, 1975, s:11
[5] Xanay Qubadî, Şîrîn û Xusrew, a: Mihemedî Mela Kerîm, Çapxaney Korî Zanyarîy Kurd, Bexda, 1975, s:14-15
[6] Mela Kerîm tarafından Çapxaney Korî Zanyarîy Kurd, Bexda, 1975 basılmıştır.
[7] Hekîm Mela Salih tarafından 2006 da Hewlêr’de basılmıştır.
[9] Hekîm Mela Salih, Yusuf û Zuleyxa, s:5-7
[*] Dr. Ibrahîm Ehmed Şiwan, Edebî Konî Kurdî, Çapxaney Zankoy Selaheddîn s: 108