Sınır Tanımayan Gazeteciler (RSF) örgütü, 2014 Dünya İfade Özgürlüğü Endeksi’ni açıkladı. Paris merkezi örgüt, dün duyurduğu raporda, 2012 Aralık ile 2013 Ekim ayı ortasına kadar, 180 ayrı ülkede medyanın durumu ele alınıyor. Geçtiğimiz yıl 179 olan ülke sayısı, bu sene Belize’nin de katılmasıyla 180’e yükseldi.
Liste başı yine Finlandiya
Kuzey Avrupa ülkeleri; Finlandiya, Hollanda, Norveç, Lüksemburg ve Andorra geçen yıllarda olduğu gibi yine basın özgürlüğü açısından en iyi durumda olan ülkeler. Almanya ise listenin 14’üncü sırasında. Basın özgürlüğünün en çok kısıtlandığı ülkeler ise yine Somali, Suriye, Eritre, Kuzey Kore ve Türkmenistan oldu.
Türkiye 10 yılda 56 sıra geriledi
Türkiye, basın özgürlüğü sıralamasında Irak ile Gambiya arasında yer alıyor. Türkiye, 180 ülke içerisinde 154’üncü sırada. Son 10 yılda Türkiye, tam 56 sıra geriledi. RSF, bir önceki sıralamada Türkiye’nin yerini “TMK ve yargı paranoyası” ile açıklarken bu yıl “tutuklu gazeteciler, Gezi’de habercilere saldırı ve dış editoryal müdahalelere” vurgu yaptı.
Gezi Direnişi’nin ağır bilançosu
Raporda, Türkiye’de Gezi Direnişi’nin devlet güçlerinin baskıcı yöntemlerini ortaya çıkardığı belirtilerek “Otosansür ve Başbakan Erdoğan’ın popülist söylemlerinin yarattığı tehlikeler arttı“ dendi. Gezi olaylarıyla ilgili bilanço ise raporda şu şekilde aktarıldı: “153 gazeteci yaralandı, 39’u gözaltına alındı. Köşe yazarları eleştirildi; sosyal medya kullanıcıları ve uluslararası medya çalışanları rejimi yıkmaya dönük uluslararası bir komplonun ajanları, terörist olarak gösterildi. Otosansür tüm boyutlarıyla ortadaydı. İflah olmaz gazetecilere ise kapı gösterildi: En az 14’ü işten çıkarıldı; 22’si istifa etmeyi tercih etti. Eylemleri daha yakından aktara televizyon kanallarına ise astronomik para cezaları verildi.”
Gazeteciler hala hapiste
Ayrıca rapor ‘Terörle Mücadele Yasası’nı suistimal eden hükümetin gazetecilere kolaylıkla “ulusal güvenliği tehdit” anlayışıyla yaklaştığını belirterek Türkiye’de Kürt sorununu işleyen onlarca gazetecinin hala cezaevlerinde olduğu hatırlatıldı. Türkiye’nin 60 tutuklu gazeteci ile dünyanın en büyük gazeteci hapishanelerinden biri olduğunu kaydeden RSF, yargının yapılan reformlara rağmen baskıcı özünü büyük ölçüde koruduğunu kaydetti. Yıllarca süren mahkeme ve tutukluluk süreçlerine dikkat çeken RSF, “Tutuklu ve yargılanan gazetecilerin çoğu, baskıcı yıllardan miras Terörle Mücadele mevzuatının bedelini ödüyor. Ceza Kanunu’ndaki 20 kadar madde de özgürlükleri hedef alan bu düzenlemeleri tamamlıyor” diyor.
AKP baskıyı arttırıyor
Geçen yıl binlerce internet sayfasının kapatılmasından sonra, AKP Hükümeti tutumunu daha da sertleştirdi. Meclisin kabul ettiği yeni internet düzenlemesi, Telekomünikasyon İletişim Başkanlığı’na mahkeme kararı olmaksızın sitelere erişimi engelleme yetkisi veriyor. Henüz Cumhurbaşkanı Abdullah Gül tarafından imzalanmayan yasaya yurt içi ve dışından sert tepkiler geliyor.
İhlaller yüzde 1.8 arttı
RSF raporuna göre orana bakıldığında dünyadaki ifade özgürlüğü ihlalleri yüzde 1.8 arttı. Asya Pasifik bölgesindeki oranlar değişmezken, Afrika’da arttı. İfade Özgürlüğü Endeksi’nde en büyük düşüşü 43 sırayla Orta Afrika Cumhuriyeti yaşadı.
Basına ‘bahar’ gelmedi
‘Arap Baharı’nın yaşandığı ülkelerin ise basın özgürlüğü konusunda fazla ilerleme kaydedemediği görülüyor. Tunus 133’üncü sırada yer alırken, Temmuz ayında askeri darbenin yaşandığı Mısır bu sene bir basamak gerileyerek 159. sıraya düştü.
En tehlikeli yer Suriye
Dünyadaki gazeteciler için en tehlikeli bölge olan Suriye ise 180 ülkede 179. sırada yer aldı. Gazeteciler hem rejime karşı savaşan silahlı gruplar hem de Esad güçleri tarafından hedef haline getirildi. Mart 2011- Aralık 2013 arasında en az 130 gazeteci mesleki faaliyetleriyle ilişkili olarak hayatını kaybetti. RSF, “Hiçbir ülkede gazeteciler Suriye’deki kadar tehlike altında çalışmıyor” tespitini yapıyor.
Yunanistan geriledi
Avrupa Birliği içerisinde ise basın özgürlüğünün en kötü durumda olduğu ülke Bulgaristan. Macaristan, Balkan ülkeleri ve Yunanistan da AB içerisinde endişe kaynağı olan ülkeler. Yunanistan 15 sıra arkaya düştü. RSF, bunda 4 televizyon ve 5 radyo kanalı ile yayın yapan devlet kanalı ERT’nin kapatılmasının rol oynadığı belirtiyor.
Putin sonrası Rusya
Medyaya yönelik sıkı düzenlemelerin bulunduğu Rusya listenin 148’inci sırasında. Soçi Olimpiyatları’nın Kremlin’in baskılarını gizlemeye yetmediğini bildiren RSF, Putin’in yeniden devlet başkanı seçildiği 2012’den beri hakaret suçuna yeniden hapis öngörüldüğünü, internet sitelerinden “kara liste” oluşturulduğunu, haberleşme özgürlüğünün “geleneksel değerler” saikiyle sınırlandırıldığını, “inançlara hakaret veya homoseksüellik propagandası” gibi suçlamalarla düşüncenin sınırlandırılması yoluna gidildiğini bildirdi.
Batı çıkarı gereği eleştirmiyor
RSF raporunda, Türkmenistan, Özbekistan, Kazakistan ve Azerbaycan da haberleşme özgürlüğünü hedef alan uygulamaları nedeniyle eleştirilirken, Batı’nın bu ülkelere doğal kaynak rezervleri nedeniyle baskı yapmaktan kaçındığına dikkat çekildi.
ABD ve İngiltere kötü örnek
Raporda ABD ve İngiltere ise “Yeni Dünyanın Kötü Örnek Oluşturan Devleri” başlığı altında yer aldı. ABD geçtiğimiz yıla göre 13 sıra gerileyerek 46. sırada, İngiltere ise 4 sıra gerileyerek 33. sırada yer aldı. Raporda Wikileaks kurucusu Jullian Assange, Wikileaks belgelerini sızdırdığı için 35 yıl hapse çarptırılan er Chelsea Manning ve ABD’nin Ulusal Güvenlik Ajansı’nın (NSA) milyonlarca kişinin telefonlarını dinlediğini ortaya çıkaran eski CIA çalışanı Edward Snowden’a yönelik yönelim hatırlatılarak ABD’de araştırmacı gazeteciliğin tehdit altında olduğu belirtildi. İngiltere için ise düşüşün kaynağında Guardian’a yapılan baskı olduğu belirtildi.
HABER MERKEZİ