Avrupa’nın birçok ülkesinde Alevilik resmi olarak tanınıyor. Daha önemlisi de ayrı bir inanç olarak kabul ediliyor. Alevilik resmi olarak tanındığı için de ilkokuldan liseye kadar Alevi öğrenciler devlet okullarında Alevilik dersi alabiliyor. Bu uygulamayı ilk başlatan ülke Almanya...

Almanya’da 2002’de Alevilik dersleri pratiğe nasıl geçti? Bugün hangi aşamada? Konuya ilişkin sorularımızı Almanya Alevi Birlikleri Federasyonu (AABF) Eğitim Çalışmaları Sorumlusu Yılmaz Kahraman’a sorduk. 


Bütünlüklü anlaşılması için başa dönelim. Almanya’da Alevilik dersleri ne zaman başladı?

2002’de Berlin eyaletinde, 2004’te Baden Württemberg eyaletinde sınıflar açıldı. Ama bunlar deneyim şeklinde, pilot proje olarak başlatıldı. Resmi olarak ise Nordrhein Westfalen (NRW) eyaletinde 2007 yılında başladı. Alevilik, bir nevi 2007 yılında resmi olarak tanınmış oldu. Osmanlı’da yüzyıllardan beri Aleviler aleyhine fetvalar verilirken, Almanya’daki bu kararlar Aleviler lehine gelişen ilk resmi karardır.  


Şu an kaç eyalette veriliyor?

9 eyalette okullarda Alevilik dersleri veriliyor. Diğer eyaletlerde zaten Alevilerin nüfusu çok çok az. Nordrhein Westfalen (NRW), Baden Wüttenberg, Bayern, Hessen, Saarland, Schleswig Holstein, Niedersachsen’da dersler veriliyor. Berlin ve Hamburg’un statüsü biraz değişik. Onu anlatmam lazım. Hamburg’ta bütün çocuklar, bütün inançlarla ilgili bir ders alıyor. Bu dersin bir parçası da Alevilik.


Bunlar devlet okullarında verilen dersler. Alevilik dersi ders saatleri içinde ve not sistemine tabii... Yani özel kurs değil?

Evet.


Sınıfta kalma oluyor mu?

Sınıfta kalınabilinir. Ama şu ana kadar karneyi negatif etkileyecek, sınıfta bırakacak bir notumuz olmadı. Tam tersine çocukların hem notuna, hem sosyal yaşamına destek veren bir ders oldu.


Alevilik dersini veren öğretmenler nasıl seçiliyor?

Almanya’nın yasalarına göre bir inancın dersini veren kişi o inanca mensup olması gerekiyor. Mesela Katolik dersini veren kişi Katolik olmalı. Yine Katolik Kilisesi’nin o kişiye bir icazet vermesi gerekiyor. Alevilik dersi için örneğin, Almanya Aleviler Birliği Federasyonu’nun, “Evet, biz bu öğretmenin ders vermesini istiyoruz” demesi ve bunu yazılı olarak belgelemesi lazım. Bizim öğretmenler için eyaletlerin de bir kriteri var. O da şöyle: “Okula gelecek öğretmen, kesinlikle burada okumuş ve öğretmen statüsüne sahip olmalı.” 

Bazı eyaletlere göre ek talepler oluyor. Örneğin NRW eyaletinde bir sene boyunca öğretmenleri ek bir sertifika kursundan geçiriyoruz. Yani öğretmen matematik veya coğrafya öğretmeniyse tekrardan bir yıl Alevilik dersi alıyor. Diğer eyaletler için ise Baden Wüttemberg’de bir yüksek okul var. Orada öğretmenler 3-4 sömestr ders görüyor ve bir sertifika alıyor.


Öğretmenlere dersi kim veriyor?

Prof. Dr.Hüseyin Avuçanoğlu, Melek Yıldız (Kurumumuzun Genel Sekreter yardımcısıdır), Aziz Aslan Demir (Kurumumuzun İkinci Başkanı). Ben de ders veriyorum. NRW’de de moderatörlerimiz var. Bu moderatörlerimiz Federasyonumuzun çizgisi doğrultusunda öğretmenlere eğitim veriyorlar.


Haftada kaç gün ders veriliyor?

Haftada iki ders veriliyor. Her ders 45 dakika. İki ders de aynı gün içinde veriliyor.


Derslerde ne öğretiliyor?

Örneğin rızalık anlatılıyor. Bireyin kendisi, ailesi, toplumu, çevresiyle rızalığı... Dersler de rızalıkla başlıyor. Cemde olduğu gibi... Öğrenciler bir daire şeklinde oturup birbirlerine rızalık veriyorlar. Eğer daha önceden tartışmalar, ayrışmalar varsa onlar orada bertaraf ediliyor. Ders bu şekilde başlıyor. Diğer başlıklarımızdan bazıları şunlar: Paylaşım, semah, Alevi uluları, cem, cemevi, pir, mürşid, rehber, musahiplik, 12 İmamlar... İlkokul ve ortaokuldaki derslerde ise öğrencilerin yaşlarına göre bir dil kullanılıyor. İlkokul öğrencilerine ilkokul dilinde anlatılıyor. Ortaokul öğrencilerine ortaokul seviyesinde anlatılıyor.


Hangi sınıfta başlıyor Alevilik dersleri?

1’inci sınıftan, 10’uncu sınıfa kadar Alevilik dersleri veriliyor.


Bir anne-baba çocuğunun Alevilik dersi almasını istiyor. Ama çocuğun gittiği okulda ders yoksa ne yapılması gerekiyor?

Eyaletlere göre değişen kurallar var. Örneğin NRW eyaletindeki okullarda kural şöyledir: Bir okulda 12 öğrenci bir araya gelip, “Biz Alevilik dersi almak istiyoruz” demesi lazım. Baden Wüttenberg’de bu sayı 8 öğrencidir. Saarland eyaletinde 5 öğrenci yetiyor. Bavyera eyaletinde de limit 12 öğrenci. Öğrenciler bir araya geldikten sonra ders başlıyor.


Rakamsal olarak baktığınızda istenilen hedeflere ulaşılıyor mu?

Biz istediğimiz hedefe maalesef henüz ulaşmış değiliz. Almanya çapında 1364 öğrencimiz var. Bu sayıyı rahatlıkla 3’e, 4’e katlayabiliriz. Ama maalesef halkımızın bilincine ulaşmış değil bu dersin getirisi... “Çocuğum neler öğrenecek?”,  “Çocuğumun sosyal yaşamını pozitif anlamda nasıl etkileyecek?” Bunların cevabı halen bütün Alevi ailelerine ulaşmamış. Bir de şöyle bir sorun çıkabiliyor: Bazen 8 ya da 12 çocuk bir araya gelemiyor. Bazen çocuklar bir araya geliyor, öğretmen bulunmuyor. Bazen de öğretmenin olduğu yerde öğrenciler yok...


Yıllardır Alevilik dersleri var. İslam dersleri ise devlet okullarında ilk kez bu yıl başladı. Almanya’da DİTİB’in İslam dersi vermesini istemeyenler var. Bu tartışma nasıl başladı ve hangi gelişmeler yaşandı?

Örneğin Alevilik dersini verecek öğretmenler için eyaletlere AABF icazet veriyor. İslam dersi için icazet tartışması yaşanıyor. Dört büyük kurum var bu derslere talip olan. Dördü de Sünni. Şiiler söz sahibi değil. Bu da ayrı bir tartışma yarattı. Şu anda ders veren en büyük kurum DİTİB. İkinci büyük grup Süleymancılar. Milli Görüş’ün ağırlığının olduğu bir kurum daha var. İslam Raat bir de Zentralrat Der Müslime Deutschland. Yani bu dersler için icazeti kimin verip veremeyeceği konusunda bir netlik yok. Ancak dersler başladı. Devlet, şimdi esnek davranıyor. Derslere giren öğretmenlerin, “Ben Müslümanım” demesi yeterli görünüyor. Ayrıca Almanya’da İslami kürsüler kuruldu. Orada mezun olan Müslüman öğretmenler bu dersleri verecekler.


Almanya’da İslam derslerinde DİTİB’in en önde kurum olduğunu söylediniz. Diğer yandan MİT’e bilgi veren 6 bin muhbirden söz edilirken DİTİB’in adı sıkça geçti. Bu dersler bu sayının artmasına katkı sağlamaz mı?

Bütün inançlara saygılıyız. Bütün inançlar kendi eğitim ihtiyacını karşılamalı. Bu zaten tartışılmaz. Bizim bu konudaki eleştirimiz şöyle: Almanya’daki Alman sağcılarına herkes karşı çıkıyor. Ama göçmenler içindeki sağcılar da büyük gösteriler yapınca kimse karşı çıkmıyor. Örneğin Fettullah Gülen bugün konuşuluyor. Ama biz 4 yıl önce bir broşür çıkardık ve eleştirdik. 6 bin rakamı doğrudur. Bence daha çok insan var. Çünkü bir ahtapot gibi bütün kurumlara girmeye çalışıyorlar. Bunu günlük çalışmalar içinde karşılaştığımız negatif durumlarda anlıyoruz. Yani 6 bin rakamı buz dağının görünen yüzü. Buz dağının arkasında neler olduğuna dikkat etmemiz gerekiyor.



Yılmaz Kahraman

1980 Duisburg doğumlu. Bonn Üniversitesi’nde İslam din bilimini okudu. 2011 Yılından itibaren AABF bünyesinde çalışıyor. 2013 yılından bu yana da Eğitim görevlisi. Weingarten Yüksekokulu’nda Alevilik üzerine doktora yapıyor. 


ERDAL ALIÇPINAR / KÖLN