DÎLAN KARACADAÐ/HABER MERKEZİ
Almanya ve Türkiye arasındaki gerilim silah ambargosuna kadar vardı. Almanya’nın, NATO üyesi olan Türkiye’ye son 5 ay içinde 11 kez silah gönderimine onay vermediği ortaya çıktı. Gerekçe: Bu silahların Türkiye'de halka karşı baskı unsuru olarak kullanılması endişesi.
Almanya’da Sol Parti Milletvekili Jan van Aken’in soru önergesine Federal Ekonomi Bakanlığı’nın verdiği yanıta göre, federal hükümet, Kasım 2016’dan bu yana 11 kez Türkiye’ye silah sevkiyatına onay vermedi. Sevkiyat izni verilmeyen silahlar arasında tabanca, mühimmat ve belirli silahların üretiminde kullanılan parçaların bulunduğu açıklandı.
Gerekçe: Silahlar halka karşı kullanılabilir
Bakanlık Müsteşarı Matthias Machining’in Van Aken’in soru önergesine verdiği yanıta göre Almanya silahların sevkiyatına AKP hükümetinin bu silahları Türkiye içerisinde baskı unsuru olarak kullanmasından endişe ettiği için izin vermedi. Özellikle de söz konusu silahların başta Kürtler olmak üzere sivil halka karşı kullanılması endişesi ağır bastığı için Ankara’ya silah vetosu geldi. Türkiye’deki insan haklarının durumundaki geriye gidiş de sevkiyat izni çıkmamasında etkili oldu.
Hükümetin onayı gerekiyor
Bakanlık Müşteşarı Machining silah başvurularının reddi ya da kabulünde güncel gelişmelerin de rol oynadığına dikkat çekerek, "15 Temmuz darbe girişiminden bu yana verilen kararlar/onaylar Alman hükümetinin dış ve güvenlik politikasının kontrolünden geçiyor ve diğer AB üye devletleri ile kıyaslanarak karar veriliyor" dedi.
Kriterler sayıldı
Önergeye verilen yanıta göre federal hükümet Kasım 2016 ile Ocak ve Şubat 2017’de, hafif silahlar, cephane ve bazı askeri teçhizatın üretimi için yarı işlenmiş malzemelerin Türkiye'ye satışını şu üç kriter gereğince reddetti:
* Söz konusu ülkede yaşanan gerginlikler veya silahlı çatışmalardan dolayı ortaya çıkan iç durum.
* Söz konusu ülkenin insan hakları ve insancıl olan uluslararası hukuka saygısı.
* Söz konusu ülkede askeri teknolojiyi ve askeri malları saptırma riski ve istenmeyen şartlar altında askeri teçhizatın yeniden ihracatının olması.
Ayrıca Almanya 2010 ile 2015 yılları arasında Türkiye’ye 8 kez silah sevkiyatına onay vermedi. Bunun karşısında son 5 ayda 11 kez onay vermemesiyle karşılaştırıldığında, dikkat çekici bir tablo ortaya çıkıyor.
2016’da 191’ine onay verildi
Zira aynı Almanya 2016 yılında 19 farklı askeri teçhizattan (silah, cephane, askeri uçak ve gemiler, füzeler, zırhlı araçlar, patlayıcı vb) 191'inin Türkiye’ye satışına onay verdi.
15 Temmuz'dan sonra ambargo geldi
Sol Parti Milletvekili Jan van Aken önergesinde Ağustos 2016'dan Ocak 2017'ye kadar Türkiye'ye hangi cephane ve zırhlı araçların ve obüslerin parçaları için onay verildiği de sordu. Ekonomi ve Enerji Bakanlığı bu soruya verdiği cevapta "1 Ağustos'tan bu yana -18 Ocak 2017'ye kadar- obüs ve silahlar için cephaneye onay verilmedi" dedi.
Bakanlık toplamda 588 bin 673 Euro değerinde 8 talebe onay verildiğini açıkladı. Buna göre savaş tankları, obüsler ve zırhlı araçlar gibi teçhizatlara onay verildi. Detaylar şöyle:
17 Ekim 2016: askeri termal görüntüleme cihazları
1 Kasım 2016: Zırhlı araçlar için parçalar
8 Kasım 2016: Zırhlı araçlar için periskop cihazları
11 Kasım 2016: Savaş zırhları için parçalar
25 Kasım 2016: Zırhlı araçlar için parçalar
Bireysel vakalar kontrol ediliyor
Federal Ekonomi ve Enerji Bakanlığı, Türk devletine uygulanan kısmi silah ambargosuna dair gazetemizin sorularını yanıtladı.
Bakanlık, "Bu kararı neye göre verdiniz ve elinizde Alman silahlarının Kürt halkına karşı kullanıldığına dair somut deliller var mı?" sorusumuza yazılı olarak şu cevap verdi: "Alman hükümeti kısıtlayıcı bir silah ihracatı politikası izliyor; Bu tabi ki Türkiye için de geçerli. Bireysel vakalar da yoğun bir şekilde kontrol ediliyor. Burada Savaş Silahlarının İhracatı İçin Federal Hükümetin Siyasal İlkeleri adlı belge, AB Komisyonu'nun 8 Aralık 2008'de askeri teknoloji ve askeri malların kontrolü için ortak kuralları ve Anayasa ve Savaş Silahlarını Kontrol Yasası baz alınıyor."
Türkiye'nin talepleri gizli tutuluyor
"Türkiye'nin henüz kararı verilmemiş ne kadar askeri teçhizat talebi var" sorumuza ise bakanlık yanıt vermedi.
Bakanlık buna gerekçe olarak da 2014 yılında Federal Anayasa Mahkemesi'nde verilen bir karara atıfta bulunarak, yanıt verme yetkilerinin olmadığı; hatta Alman hükümetinin de bu verileri ifşa etme hakkının olmadığını savundu.
NATO müttefiğine ambargo nadir bir durum
Alman hükümeti NATO ve AB üyesi ülkelere silah satışı yapılmasına genellikle onay vermesine karşın satış sadece istisnai durumlarda özellikle siyasi gerekçelerle geri çevirebiliyor. Dolayısıyla NATO üyesi olan Türkiye'ye silah ihracatının kısıtlanması nadir rastlanan bir durum.
Karar olumlu ama yetmez
Alman hükümetinin silah sevkiyatına izin vermemesine ilişkin gazetemize açıklama yapan Sol Parti Milletvekili Jan van Aken, "Bu ciddi ve doğru bir adım. Bir sonraki adım ise Almanya'dan Türkiye'ye hiç silah satışı gerçekleşmemesi olmalı" dedi.
Erdoğan rejimine silah verilmemeli
Van Aken, Türkiye'nin kendi ülkesiyle birlikte ve Suriye'yi savaşa sürüklediğine ve giderek bir diktatörlüğe dönüştüğüne dikkat çekerek, söz konusu kararla NATO devletlerine de silah gönderilmesinin yasaklanabileceğinin gösterilmiş olduğunu vurguladı.
Sol Parti milletvekili ayrıca "Fakat başka bir şey de anlaşıldı: Erdoğan'ınki gibi giderek diktatörleşen bir hükümetin hiçbir şekilde Almanya'dan silah almamalı" çağrısında bulundu.
Almanya-Türkiye arasındaki silah ticareti verileri
Zira Almanya ile Türkiye her daim yakın işbirliği içindeler ve bu durum silah ticaretinde de geçerli. Almanya'nın 2016'nın ilk 6 ayında silah mermisi ihracatı 27 milyon Euro'dan 283,8 milyon Euro'ya yükseldi. Daimi müşteri Türkiye, 76,4 milyon Euro ile Almanya'nın silah sattığı ülkeler listesinde 25'inci sıradan 8'inci sıraya yükseldi. Türkiye'nin hızla silahlanmasının ardında ise DAİŞ başta olmak üzere radikal dinci örgütlere silah temin etmesi ve Kürtlere karşı topyekün savaş ilanı yatıyor. Türkiye'nin Almanya'dan aldığı ürünler arasında uçak parçaları, insansız hava aracı, motor ve yer destek ekipmanları bulunuyor. Almanya'nın Türkiye'ye silah satışı 2011 yılından itibaren bir düşüş gösteriyor. 2011 yılında 139,5 milyon Euro değerindeki ihracat, 2015 yılında 39 milyona kadar geriliyor. Ancak 2016 verilerine göre yine bir anda 92,2 Milyon Euro'ya sıçrıyor. 92,2 Milyon Euro, 191 askeri malların satışından ortaya çıkıyor.