SELMA AKKAYA / PARİS


Fransa'da cumhurbaşkanlığı seçimlerinin ilk turunda liberal çizgideki eski Ekonomi Bakanı Emmanuel Macron ile aşırı sağcı aday Marine Le Pen ikinci tura kaldı.

Fransa’da 23 Nisan Pazar günü cumhurbaşkanlığı seçiminin ilk turu yapıldı. Ancak 11 aday arasından cumhurbaşkanı seçilebilmek için ilk turda gerekli yüzde 50 salt çoğunluğu elde edemedi. Emmanuel Macron oyların yüzde 23,9’unu, Ulusal Cephe lideri Marine Le Pen oyların yüzde 21,4’ünü, Cumhuriyetçiler'in adayı muhafazakar François Fillon yüzde 19,9’unu, solcu aday Jean-Luc Melenchon ise yüzde 19,6’sını aldı. İktidardaki Sosyalis Parti’nin adayı Benoit Hamon ise yüzde 6,3 oy alarak büyük bir hezimet yaşadı. 

Fransa’da yeni bir sayfa açıldı

Bu tabloya göre Fransa siyasetinde yeni bir sayfa açıldı. Fransa tarihinde ilk kez bir ana akım partinin adayı ikinci tura kalamamış oldu. Zira seçmenler Pazar günü işsizlik, gelecek kaygısı ve ülke güvenliği konusunda kafasında bin türlü soru işareti ve endişeyle sandığa gitti. 

Terör saldırıları sonucu etkiledi

Ülkedeki işsizlik oranın giderek yükselmesi, DAİŞ'in ülkede gerçekleştirdiği terör eylemleri mevcut Cumhurbaşkanı François Hollande’ın görev süresinin özellikle ikinci yarısını kaplaması, 7 Ocak 2015’ten bu yana Fransa'ta terör saldırılarında 231 kişi yaşamını yitirmesi gibi süreçler seçmenin klasik oy kullanma sürecini değiştirdi. Bu süreç hızla siyaset arenasında Macron'u birinci sıraya oturturken, köklü Sosyalist Parti'yi yüzde 6 oy oranına kadar dibe çekti. Bu sürecin en fazla besleneni ise yine Le Pen oldu. Le Pen seçim çalışması boyunca terör eylemlerinin artışıyla Fransa’da yaşanan derin endişe üzerinden yürüdü. Bir yıl önce Mart ayında yapılan yerel seçimlere göre bir milyonun üzerinde yeni seçmen kazanan Marie Le Pen böylece ikinci tura geçmeyi başardı.

7 Mayıs’ta kozlarını paylaşacaklar

Cumhurbaşkanlığı yarışı Avrupa yanlısı ve liberal Macron ile göç karşıtı ve AB'den ayrılma taraftarı Le Pen arasında geçecek. Macron ve Le Pen, 7 Mayıs'taki ikinci turda kozlarını paylaşacak. Macron’un birinci çıkmasında Marine Le Pen şahsında Avrupa’da yükselen sağcı popülist dalganın önünü kesmek için sağ ve sol seçmenin verdiği oylar etkili oldu.

Macron sistemde dönüşüm sözü verdi

Emmanuel Macron AFP'ye yaptığı ilk açıklamada "Fransızlar yenilik arzusunu dile getirdi" diye konuştu. Macron taraftarlarına yaptığı konuşmada da "Milliyetçilerin tehdidine karşı yurtseverlerin cumhurbaşkanı olmak istiyorum" dedi. Macron seçildiği taktirde yeni yüzleri siyaset sahnesine getireceğini söyledi ve siyasi sistemde dönüşüm sözü verdi.

Fillon ve Hamon Macron'da birleşti

Diğer taraftan rakip muhafazakar ve sosyalist adaylar sonuçlar belli olur olmaz destekçilerine Le Pen'in kazanmasını engellemek için enerjilerini Macron'u desteklemek için harcamaları çağrısı yaptı. Cumhuriyetçilerin adayı Fillon ile Sosyalist Parti’nin adayı Benoit Hamon sonuçlar belli olduktan sonra yaptığı açıklamada oyunu Macron'a vereceğini söyledi.  

Göçmenler de 'Macron' diyor

Le Pen'in yabancılara karşı politikası ve ırkçı tutumu nedeniyle endişeli olan göçmen örgütleri de Macron’dan yana tavır içinde. Seçim sonuçlarının açıklanmasının ardından göçmen örgütleri de ikinci turda seçmenleri Macron'u desteklemeye çağırdı. İlk turda Melenchon’u destekleyen Kürdistanlı ve Türkiyeli göçmenlerin de benzer bir tutum içerisinde olacağı ve ikinci turda Macro’a oy vereceği belirtiliyor.

Le Pen’e karşı barikat çağrısı 

Le Pen’in seçilmesi durumunda, Avrupa Birliği’nin geleceğinin tehlikeye gireceği ve Birlik’in derin yara alacağı kaygıları da hakim. Aşırı sağcı liderin cumhurbaşkanı koltuğuna oturmasının Fransa’nın demokrasi kültürüne büyük darbe olacağı ifade edilerek Le Pen'in seçilmesine karşı barikat çağrısı yapılıyor. Le Pen’e karşı harekete geçen farklı çevrelerden siyasi hareketlerin desteklediği Macron şimdiden 7 Mayıs'ın muhtemel galibi gibi gözüküyor. 

Anketler Macron’u işaret ediyor

Anketlerde de Macron açık farkla önde çıkıyor. Kamuoyu araştırma şirketi Harris tarafından Pazar günü yapılan anket Macron'un ikinci turda yüzde 64 oyla seçileceğini, Le Pen'in oy oranının yüzde 34'te kalacağını gösterdi. Ipsos/Sopra Steria tarafından yapılan başka bir yoklama da benzer sonuçlar çıktı. 

Le Pen ve Macron ne vaat ediyor?

Peki ikinci tura kalan Yürüyüş Hareketi’nin lideri Emmanuel Macron ile aşırı sağcı Ulusal Cephe Partisi Başkanı Marine Le Pen neler vaat ediyor? 

Macron: AB yanlısı, liberal

39 yaşındaki Macron, Sciences Po and École Nationale d’Administration mezunu. Bugüne kadar hiç mecliste seçilmedi. Rothschild bankasında çalıştı. İktidardaki Sosyalist Parti’nin eski Ekonomi Bakanı’ydı. Partisinden ayrılarak bir yıl önce "En Marche/Yürüyüş" hareketini kurdu. Mottosu, "Ne sağcıyım, ne solcu."

* Ekonomide liberalliği savunuyor. Ekonomi bakanı olduğu dönemde liberal viraja soktuğu ekonomi anlayışını devam ettirecek.

* Diğer adayların aksine Avrupa Birliği yanlısı. Bütün mitinglerinde AB bayrakları taşındı.

* François Hollande'ın çalışma alanındaki birçok politikasını devam ettirecek ancak 120 bin memurun işine son vererek 60 milyon Euro tasarruf etmek istiyor.

*“Ne sağcıyım, ne solcu” diyerek ülkenin tüm vatandaşlarının aynı gemide olacağını söylüyor. Kadınların doğum izninde iyileştirme, emeklilikte yeni bir sistem öngörüyor.

* Le Pen ve François Fillon gibi haklarında soruşturma açılan adayların seçime katılmamasını talep ediyor.

Le Pen: AB ve göçmen karşıtı

Marine Le Pen, 48 yaşında, avukat. Ulusal Cephe Partisi’nin kurucusu Jean-Marie Le Pen’in kızı. Le Pen, 2002’deki seçimlerde Jacques Chirac’a karşı ikinci turda yenilmişti. Avrupa Parlamentosu fonlarını amacı dışında kullanmak suçlamasıyla hakkında soruşturma açıldı.

* Kapalı bir Fransa istiyor. Sınırların kapatılmasını, göçmen sayısının 10 bin ile sınırlandırılmasını istiyor.

* Çift vatandaşlığı kaldırmak istiyor, yabancı çalıştırmak isteyen şirketlere ekstra vergi yükü getirmek istiyor.

* Avrupa Birliği’nden ve Euro bölgesinden çıkmak için referandum düzenlenmesini istiyor. Ulusal ekonomiyi savunarak "Önce Fransalılar" diyor. NATO’nun boyundurluğundan çıkmak istiyor.

* Ülkenin yönetimini üç katmanda yeniden organize etmek istiyor: Komün, departman, ulus.  

* Eşcinsel evlilikler ve eşcinsellerin evlat edinmesini sağlayan yasayı kaldırmak istiyor. Programında olmasa da ölüm cezasının yeniden getirilmesi için kapıyı açık bırakıyor. Okulda üniforma kullanılmasını istiyor. 62 olan emeklilik yaşını 60’a indirmek istiyor. İş yasasının tamamını iptal etmek istiyor.

* Suriye konusunda Beşar Esad’ı ‘geçerli bir çözüm’ olarak görüyor, Suriye’ye kimyasal saldırıyı da Donald Trump’ın füzeli saldırısını da kınıyor. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile yakınlığını hiç saklamıyor. 

Sonuçlara tepkiler

Macron’un seçimi birinci sırada tamamlaması ise Avrupa’da genel olarak memnuniyetle karşılandı. Hollandalı aşırı sağcı Özgürlük Partisi lideri Geert Wilders ise Le Pen'i kutlayarak, "Başkanlık ve 2. tur için devam" mesajını paylaştı.Yunanistan'ın ırkçı Altın Şafak partisi de Le Pen'in ikinci tura kalmasına sevindi.

Anti faşistler sokağa indi 

Ancak Fransa’da Le Pen’in ikinci turu kalmasına tepki gösterenler yoğunlukta. Başkent Paris başta olmak üzere Lyon, Bordeaux, Nantes gibi birçok kentte binlerce kişi pazar akşamı sokağa indi. Paris’teki gösterilerde çıkan çatışmalarda kimi protestocuların gözaltına alındığı bildirildi. Eylemciler, "finans dünyasının adayı" olduğunu savundukları Macron ile aşırı sağcı Le Pen arasında tercih yapmayı kabul etmediklerini ilan ederken, ikinci tur seçimlerin boykot edilmesi çağrısı yaptı.