Askatasuna artık özgür değil

• Baskça'da “özgürlük” anlamına gelen, 30 yıl boyunca özyönetimin, dayanışmanın ve İtalya’daki işgal evlerinin son sembollerinden biri olan Askatasuna, artık polisin elinde. Torino’nun kalbinde yer alan “olasılıkların mekânı” iki ayı aşkın süredir kapalı.

İtalya’nın Torino kenti, görkemli barok eski kentinin dışında, Graj Alpleri'nin eteklerinde yer alan gri bir sanayi kentidir. FIAT otomobil fabrikaları ve yaklaşık 170 metre yüksekliğindeki simgesi “Mole Antonelliana” ile tanınır. Ancak son aylarda medyanın ilgisini çeken Torino değil, 1996 yılında anarşist ve sol grupların kullandığı Askatasuna adlı sosyal merkezdi.

Bu merkezin boşaltılması için yapılan baskınlar ve yaşanan çatışmalar, İtalya hükümetinin yeni bir “güvenlik yasası”nın hazırlanmasına yol açtı. Ve polis yıllarca sürdürdüğü baskıların sonucunda işgal evini boşalttı, etrafını bariyerlerle kapattı.

‘Olasılıkların mekânları’

Askatasuna, Baskça'da “özgürlük” anlamına gelir. İtalya'da eskiden yüzlercesi bulunan, kendi kendini yöneten, işgal edilmiş bir sosyal merkezdi. Fabrizio C. adlı yazar ve aktivist, işgal evlerini “olasılıkların mekânları” olarak tanımlıyor. İşgal evleri, yıllarca mücadelenin doğduğu ve alevlendiği, siyasi tartışmaların, direnişin, kültürün ve yaratıcılığın mekânları olmuşlardır.

Junge Welt’ten Tommaso Albizzati’nin haberine göre, işgal evleri, 1970'lerden itibaren İtalya'nın derin sosyal, ekonomik ve siyasi dönüşümlerin yıkıcı etkilerinin hissedildiği bölgelerine yayıldı. Sanayileşme konut sıkıntısını derinleştirdi, çok sayıda bina boş kaldı.

Dayanışma alanlarına dönüştüler

1968'deki eğitim reformu için yapılan büyük mobilizasyonların ardından, genç neslin özgürleşme konusundaki birçok umudu gerçekleşmedi. İşsizlik ve güvensizlik karşısında, işgal evleri “özyönetim” ve dayanışma alanları haline geldi. Geçtiğimiz yıllarda, kalan evlerin çoğu boşaltıldı.

Torino’nun kalbi

Sona eren bir dönemin son sembollerinden biri olan Askatasuna, Torino'nun kalbinde yer alıyor. Bu bina, 1980 yılına kadar “Opera Pia Reynero” adlı hayır kurumuna aitti. Uzun süre boş kaldı ve 1996 yılında “işgal” edildi. O dönemdeki merkez sol belediye yönetimi, birçok yerde olduğu gibi, ilk olarak işgalcilerle diyalog kurmaya çalıştı. Ancak 2001 yılında Silvio Berlusconi dönemi başladı: Sağcı hükümet giderek daha sert bir çatışma politikası izledi.

Sağcıların artan baskısı

2006 Kış Olimpiyatları ile ilgili kentsel dönüşüm çalışmaları kapsamında gözler Askatasuna’ya çevrildi. Burada, 2013 yılında işgal edilene kadar neredeyse hiç kullanılmayan 90.000 metrekarelik bir Olimpiyat Köyü ve birkaç terk edilmiş spor tesisi bulunuyordu. 2016 yılında kendini “ilerici” olarak tanımlayan Chiara Appendino'nun Torino belediye başkanı seçilmesinden sonra, Askatasuna ile şehir arasındaki ilişkiler belirsiz bir hal aldı. Sağ muhalefet, birçok sosyal merkezin kapatılması için baskı yaptı. Ancak Askatasuna açık kaldı.

30 yıl sonra ilk resmi denetim

Hükümet, merkezin artan popülaritesi karşısında 2019 yılında 28 aktivist hakkında soruşturma başlattı. Şiddet eylemleri ve yıkıcı bir örgüt kurmakla suçlanan aktivistlere karşı açılan devasa dava, 2025 yılında sadece hafif suçlardan mahkumiyetler ve çok sayıda beraat kararıyla sona erdi.

2021'den itibaren sosyal demokrat belediye başkanı Stefano Lo Russo yönetimindeki belediye, ilk olarak diyalog yoluna gitti. Bu diyalog, 2024 yılında Askatasuna'yı “kamu malı” olarak tanıyacak bir işbirliği anlaşmasıyla sonuçlandı. 27 Şubat 2025'te, 30 yıl sonra ilk kez binada resmi bir denetim yapıldı. Ancak Ekim ayında yeniden gerginlik tırmandı ve bu da nihayetinde merkezin tahliyesine yol açtı.

Saldırı dalgası

Kolektifin bazı üyeleri, 2 Ekim'de Filistin yanlısı bir gösteri sırasında yapılan eylemlere karışmakla suçlandı.  Kasım ayı sonunda, Torino günlük gazetesi La Stampa'nın yazı işleri ofisine baskın düzenlendi. Ardından, kolektifin genel merkezi de dahil olmak üzere sekiz evde arama yapıldı. 18 Aralık'ta polis Askatasuna binasına baskın düzenleyerek binayı işgal etti. O zamandan beri hem merkez hem de çevresindeki binalar polis tarafından kapatıldı.

Askatasuna Torino'ya ne tür hizmetler sağladı?

On yıllar boyunca barınma sorunu olan insanlara ev oldu. Toplantılar, tartışmalar, konferanslar ve toplu yemekler için açık bir alan olarak da hizmet verdi. Aktivistler eğitim hakkı, ücretsiz kitap dağıtımı, sanat atölyeleri ve dil kursları için mücadele etti. Yakındaki bir anaokuluyla işbirliği içinde, öğleden sonra programları da dahil olmak üzere çocuklar için atölyeler düzenledi. Prova ve kayıt odaları vardı. Ayrıca merkez, yoga ve boks kursları ile ülke çapında tanınan bir spor programı da sunuyordu. Askatasuna, bir topluluk, fikir alışverişi, dostlukların kurulduğu ve merkezin pembe duvarlarının çok ötesine etki eden projelerin geliştirildiği bir yerdi. TORİNO