Bi destpêkerdişê donemo newe yê perwerdeyê 2017î perwerdeyo bi ziwanê dayîke ame rojeve. Herçiqas ke Tirkîyaye sere de Vilaweka Gerdunî ya Heqê Merdiman û sewbîna peymananê mîyaneteweyîyan qebul kerdo, reyna zî heqê esasî yê şarê kurdî yeno astengkerdiş.
Na çarçewa de Amed de Mektebê Ferzad Kemangerî, Cizîr de Mektebê Berîvanî, Colemêrg de Mektebê Dayîka Uveyşî, Artemêtê Wanî de Kreşê Taybet Înane, Erdîş de Kreşê Helîn Şene û Mektebê Cemîle Çagirgaye yewe bi yewe ameybî morkerdiş.Mamostayanê Mektebê Ferzad Kemangerî ra Adil Qazîyî derheqê perwerdeyo bi ziwanê dayîke de qisey kerd.
Qazîyî va ‘heta nika derheqê astengkerdiş û qedexekerdişê perwerdeyo bi ziwanê dayîke de ti averşîyayîş çin o’ û wina dewam kerd: “Wextê Osmanîyan de daxî kurdî bi hawayo xoser cuyayênê û heqê xo yê perwerdeyî bi hawayo azad xebetnayî. Bi hezaran kurdî medreseyê kurdan ke her yewê înan wesfê mektebî dîyêne de wendî û şagirdî resnayî. Şexsîyetê tewr muhîmî yê tarîx û edebîyatê kurdan nê medreseyan de perwerde dîyî û perwerde dayî.”
Astengkerdişê perwerdeyê bi kurdî faşîzm o
Qazîyî qiseykerdişê xo de bale ante ziwanê ke sîstemê perwerdeyî yê Tirkîya ser û wina va: “Sîstemê perwerdeyî yê Tirkîya de xeylê ziwanî sey dersî yenî dîyayîş. Labelê kurdîya ke ziwanê nufûsêko gird a, yena astengkerdiş. Astengkerdişê perwerdeyê bi kurdî faşîzm o û netîceyê zîhnîyetê tekperestî yo. Ganî Tirkîya de perwedeyo bi ziwanê dayîke sinifa yewine ra dest pêbikero û heta unîversîte bidomîyo. Nika problemo tewr gird yê kurdan problemê ziwanî yo. Kurdî hema zî mehkemeyan de sey ziwanêko nîno zanaye yeno nîşandayîş û kurdî nêşenî bi ziwanê xo yo dayîke pawitişê xo bikerî.”
Qazîyî dîyar kerd ke heta nika bi hezaran ziwanî vînî bîyî û hende zî vînîbîyayîşî reyde rî bi rî yî û wina domna: “Seba pawitiş û kiriştişê ameyoxe yê ziwanê kurdî ganî kurdî bibo fermî û sîstemê xo awan bikero. Şekilgirewtişê şexsîyetî de rolêko gird yê ziwanê dayîke esto.”
Nika domanî bêperwerde mendî
Qazîyî qala Mektebê Ferzad Kemangerî ke ame morkerdiş zî kerd û wina va: “No mekteb mektebo sifteyîn ke tede bi ziwanê kurdî perwerde ame dayîş o. Mekteb û mamostayê mektebî hertim raştê zext û tedayê dewlete ameyî. Wexto ke mekteb newe abî, seba ke zextê dewlete zêde bî, eleqe tay bî, labelê dima ra şarî domananê xo erşawitêne mekteb. Ma mekteb de heta sinifa 3. ameyî. Labelê badê ke qayûm ame tayînkerdiş, ama padayîş û kilît dîya berê ci ro. Mamosta û wendekarî orte de mendî. Domanî bêperwerde mendî. Dewlete destûr nêdaye ke bawerî û etnîsîteyê cîyayî bi ziwanê dayîke de perwerdeyê xo bikerî.”
MA/AMED