MURAT MANG / BIELEFELD
Sanatçı Maviş Güneşer’in son 100 yıllık politik süreci ağıtlarla yorumladığı albümü ”Ax de VAJİ” albümü çok yakında çıkıyor. Güneşer, 8 yıldır üzerinde çalıştıkları albümü Metin-Kemal Kahraman kardeşlerle birlikte hazırladı.
Dimilkî dilinde 8 ağıtın yer aldığı albümünü ”Yıllara yayılan titiz ve meşakkatli bir sürecin ürünü” olarak tanımlayan Güneşer ile Ocak ayında çıkacak olan politik ağıtlar albümünü konuştuk. Albüm henüz müzik piyasasında yerini almasa da dinleyicisiyle buluştu. 15 Aralık’ta Bielefeld’de Kürdistan’a Barış ve Umut İnisiyatifi tarafından düzenlenen dayanışma gecesinde sanatçı Güneşer albümündeki şarkılarını seslendirdi.
Güneşer söylediği Dimilkî parçalarla dinleyecilerini Dersim’in tarihinde yolculuğa çıkarırken, dinleyicinin beğenisini topladı.
Kahraman kardeşlerle birlikte
Albümdeki Kürtçe’nin Dimilkî lehçesindeki parçaları politik ağıtlar olarak yorumlayan Maviş Güneşer, albümün hazırlık sürecine ilişkin şunları belirtti: ”Yaklaşık sekiz yıldır üzerinde çalıştığımız Ax de VAJİ adlı Dersim politik ağıtları konulu albümümüz yakında çıkacak. Metin & Kemal Kahraman ile hazırladığımız bu albüm yıllara yayılan titiz ve meşakkatli bir sürecin ürünüdür” dedi.
Sözlü hafıza güvenilirdir
Bugüne kadar ağıtların daha çok folklorik ürünler olarak değer görebildiğini söyleyen Güneşer, ”Tarih yazıcılığında yazılı belgeler esas alındığı için sözlü hafızanın kayıt imkanları hiçbir zaman ciddiye alınmamıştır. Hatta sözlü hafıza referansları güvenilmez, itibar edilmez kaynaklar olarak değerlendirilmiştir. Yani ciddiye alınmamıştır. Oysa ki yazı, zaman karşısında ne kadar dayanıklı olsa da tarihin her döneminde siyasi güç odağının yani hegemonyanın elinde bir enstrüman olmuş ve sadece onun duymak istedikleri kayıt altına alınmıştır” dedi.
Ağıtlar yalan söylemez
Ağıtların tarih okuması için güvenilir kaynaklar olduğunun altını çizerek sözlü hafızanın önemine vurgu yapan Güneşer şöyle devam etti: ”Sözlü hafıza söylendiğinin aksine en duru, en hakiki ve gerçeğe en sadık bilgiyi aktarmak zorundadır. Çünkü sözlü hafızada taşıyıcı olan halktır; bir kişi ya da yazı değil. Bu yüzden aktarılan hafıza, ancak toplum şahitliği ve vicdani kararını dile getirdiği oranda kabul görür ve yaygınlaşır. Ağıt yalan söylemez, söyleyemez.”
Soykırım yarattığı tahribat
Ax de VAJİ albümünde Dersim’in yaşadığı soykırımlar ile yaşanan ekolojik, sosyal, kültürel sorunların yarattığı tahribatları örnekleri ile okumaya çalıştıklarını söyleyen Maviş Güneşer şu ayrıntıları paylaştı: ”Albümümüzün temeli bu yaklaşım üzerine kurulmuştur. Bu çerçevede kronolojik olarak farklı cepheleriyle I. Dünya Savaşı, 1920 Koçgiri Katliamı, 1926 Aliboğazı Harekatı, 1937-38 Dersim Jenosidi, 1950 Kore Savaşı, 1960’lı yıllardan itibaren başlayan sol mücadele yılları, 1970’li yıllardan itibaren başlayan Kürt mücadelesi, 1994 köy boşaltmaları, 2000’li yıllardan itibaren gündemleşen baraj ve maden arama projelerinin Dersim’de yarattığı sosyal, kültürel, ekolojik tahribatı ağıt örnekleriyle okumaya ve aktarmaya çalıştık.”
Lizge Müzik Yapım tarafından İstanbul’da çıkarılan Ax de VAJİ albümünde sırası ile ”Xerbê Canaqale, Xelîl Begî, Uşenê Seydî, Findiq Axayî, Pilunê Dêsîmî, Darê Laçî, Somê, Qeleme” adlı 8 eser yer alıyor.