Zîndane de ge gane tayn vatenî / têgihî sey sîya nêze/ meteor / sîya asmanî dekewnê rojew / rojaneya ma û goreyê giraney û xorîyey de xo rojewa ma olegênê benê sebebê minaqeşeyan olê dergan. Nê têgîhî bî giraneya rojaneya sîyasî / polîtîkî sero yê nê têgîhan de rihê demî, ravêrdeyî ya polîtîke nimite yo famkerdena nê vaten / têgîhan de ma çend kî serkewteyî bê ma do hende bişê xo nizdîyê rihê demî kerê wayîrê helhewstên da raste bê, Nê tîgîhan ma bîno feraseta gênê dest.

Nê rojan dê peyênan de warê xo ver ro dayena, Cizîre de polîsanê dewleta dagerkere galeyê şarê ma yo kî erjan dê xo rê wayîr vejêno kerd û hîrê welatîyê ma, şeş ciwanê qetil kerdî. Nê êrîşe hete têwgêrayena şarê kurdî ya zey provoksîyonê dewlete paralele ameyî biname kerdenê. 

Rayverê Şarê Kurdî Abdulah Ocalan babetê provokasîyonê hewna girdan sero şarê ma haydar kerd. Nê provokasîyonî têver olê ravêrdeyî ya muzakereyan olê werey amyayene / aşitî vîranenê. Nê kamkiştenî na ravêrdeyîya “xelasîya demokratîk û awan kerdena cuya azade” ole virazîyay tepîya rojaneya ma b î têgiha sebir / semax a olgêrîyê. Sebir çî yo? Hetanî çi wext sebir û peymitenê sebrî hetanî kotî yê…

Vatena sebir / semax / Arameyî Mezgê merdiman de aşaneyên bi ca kena. Aşnawitena na vatena merdiman defînena fikiryayeyên da xorî mîyan û merdiman vera vernî da xo kena raywan. Merdimî na rayvaney de giraney û şenikeya helwestan dê xo vînenê ki demo tedeyî rind bigîrê dest, ameyayeno xo de bibê wayîrê helwestên da raşte. Bîn a destgiroten û helwesta rast a mexsedê xo bîyarê ca. Sebir bikerê çimeyê înî / hinî dê mexseol olê xo û vera serkewtene cehdê xo berz kerê. 


Sebir semax mexlê aqîl dê xoza yo

Xoza de heme çî ganî yo. Goreyê her çî senîneya ganîyey; lebatî û tebatî vîrêna. Xoza nê çî heme Sebir / Semaxêno girdî mîyan ole vertê bayntar xuliqnayê. Heme ganî goreyê senîney da xo wayîrê aqilî yê. Xoza bixo zî wayîrê aqilên do sirên / razênî ya. No sîrrê xoza hetê merdimaye hewna cêra nêvîya yo, kişf nêbî yo. 

Xo xemilnayene, xo mayîndekerdene û xo newe kerdene xoza de aqilê xoza, raybazê xoza çiman vero rafîneyenê. Bino babeta merdim senî vajo ke Sebir / Semax mexlê aqil olê xoza yo xoza bixo zî wayîrê sebrên do gird û xorî ya. Fînaka naj îîwerê vetena aqil olê merdimeya a. 

Aqilê merdimey mexlê xoza yo tewr erjayey o. No mexil netîceyê sebir û hewidane sehezar seran a xovurnayan û xo newe kerdena xoza de vejîya yo beytar. Nê vatenê xoza; ganî û mezge û hafiza pêro netîceyê armane / mexsedên olê vejîyayê beynar. No rîwal ra yo kî medim şeno vajo ke sebir mexlê aqil olê xoza yo û her veten iraşten û caerdena xoza de mexsedên esto. Beno lû no mexsad goreyê tewgêrayena merdimeya ewroyine zaf tebatî / pasîf bo la ekî xoza de xo vûrnayene û xo newe kerdene estbo. O wext nê hewildanê xoza yenê çi mane ma do senîn bi name bikerê? Embazên bi persan dê xoya minaqaşeyê ma de berên do newe ekeno.

İdrîs Bîngol yanê ti vanê ki xoza de mexsed û sebir est o. Ma do nê estan senîn biname kerê. Nimuneyê hayranteyî ê ke xoza vetê beynar estê. No nimuneyan ra tewr hayrante û erjyaye aqilê merdimey o. Ma şenê hinge zî bîgîrê dest. Hinge bi çi ahenga xeftêna? Bi sebrêno girda bi hezarana fînî vilikan sero anîşena, her vile ra apêoleya hingimênî virazena. Ma senê vajê ke nê cehdê hingi de mexsed çinîyo? Bêşîk eki mexsed çinîbo hingimên nêvejîyeno. Xoza her sere werda çehar mewsîmî. Goreyê nê mewsîman xo vurnena, xo kena newe û her wesarî de bi sehezaran vilikî ekena, xo xemilnena. 

Bi hihoyîya ê vilikî û veşana bi peranê vaş û darana, bi rabayza fotosentezî ya zerganê rojî ra vejen koçena û kena oksîjen, ekî netîce olê na têwgereyan de oksijen esto wext mexsedên est o. Fînaka daran zî verçim a. Darî vilikan akenê demên do peymîteyî mîyan ole kenê meyewe. 

Ekî netîceyê akerdena vilikanê daran ole meywe estibo ma senê vajê ki mexsedê a daran çinî yo. Nêmexsedî heme demî mîyan ole bi sebra peysenê û benê bîyayeyî. 

Fikir armanc mexsed bi cehda alawêno rihê demî mîyanî de yanî sebrî mîyan de goreyê ca û demî pê mîyan de alawêno û mexlê Mexsedî vejeno bayntar.


Peymîtenê sebrî semaxî

Babeto ki tewr vêşî sero vindeyêno, sero minaaşe beno peymîtena sebrî ya. Hetanî kotî, b i çitewr a sebir. Şadî Şîrazî Sebir wîna biname keno: “Sebir dejên do tal o la meyweyên olê ci şîrîn esto.” demê sebir kerdene demêm do dejeno. 

Têver de bîyayen û serebûbotan de şewta kî merdimî nêbê wayîrê helwestên da hîsenê xaxe keno bîyaye, helwestanê hîssênan aqila elaweno.

Sebir bi no babeta bî bîyayen û alawîtena aqila alaweno. Selaîr bi no babete bi bîyayîn û alewîtena bi. Famkerdena peymîte yo. No mabîn de dejo ke sebir mîyan de anceno helwestan keno nizdîyê heqîqete. No rîwal ra yo ki Mewlana wîna vano: “Ebe/ pirêkê rîndêrî zana ki dej çinê bo zayene zî nêbeno.” Peymitena sebrî mexsedê mîyan de nimitiş ya, goreyê mexsedî babet gêna rihê demî mîyanî de degêrêna. 


Sebirkarey xusletê pêxemberey a

Şarê rojakewtena mîyanêne Sewata ki mundîya xo bî bawerîya şidênaya bî aqil dê hîssana têwgerenê. 

Her çend çar heme olê girdî. zerdeştî, musewî, îsewî û muhamedî roja hewtene miyanên de vejîyayî bayntarê nê olan zî her juyî goreyê demê xo aqilê merdimey de çîxirî newey akerdê, şorişî viraştê zî na heqîqeta şarê rojakewtena mîyanêne nêvîryaya yan kî zaf giran vîrêna.

Bi hîssna têwgêrayene netîceyê bêsebrey o. Bêsebrey fikir û mexsedo demkilan ra vijêna bayntar. 

Wexto ke qewmîyayenên serebûtên û xafilbelayên estîbo û merdim nêşê dîyalekte sedem bîyayen û netîceyê virazê. O wext do hîsana bibê wayîrê helweste nameyê bêsebrey o, bîn bê fikir têwgêrayena.


SÎNAN SUTPAK