İngiltere Gündemi

Bu yıl ABD başta olmak üzere Rusya, Kazakistan, Ukranya ve Balkan ülkelerinde yaşanan kuraklık tahıl üretimine büyük darbe vururken, temel gıda ürünleri piyasalarında ortaya çıkan fiyat istikrarsızlığı büyük bankaların ve finans kuruluşlarının spekülatif işlemlere dayalı kar iştahını daha da kabartıyor. Bazı finans kuruluşları gıda krizi ve fiyat artışlarının yatırımcılar için aynı zamanda „büyük kazanç fırsatları” doğurduğunu söyleyerek portföylerini bu alana doğru genişletmeye çalışırken, Britanya’nın en büyük bankalarından Barclays’in son iki yılda buğday, mısır ve soya gibi temel gıda ürünleri piyasalarında „spekülasyon” yaparak 529 milyon Sterlin kar elde ettiği belirtiliyor.
Dünya Gelişimi Hareketi (WDM) adlı kuruluşun raporuna göre Banka 2010 yılında gıda ürünlerinde yaşanan fiyat artışından toplam 340 milyon Sterlin kazanç elde etti. Bankanın 2011 yılındaki karı ise fiyatların kısmen düşmesiyle 189 milyon Sterlini buluyor. Kuruluş, Goldman Sachs ve Morgan Stanley ile birlikte yiyecek ham maddesi alanında ticaret yapan en büyük üç uluslararası oyuncudan biri olan Barclays’i, milyonlarca insan kıtlık tehlikesiyle karşı karşıyayken, gıda krizini fırsata çevirip kazancını aşırı yükseltmekle suçluyor.
Baclays’ın kendi öz kaynaklarından değil de bünyesindeki emeklilik fonları, sigorta şirketleri ve zengin bireysel müşterilerinin paralarıyla tarımsal ürünlere yatırım yaptığı belirtilirken, bankanın iki ay önce faiz skandalından dolayı istifa etmek zorunda kalan eski başkanı Bob Diamond döneminde bu sektördeki spekülatif yatırımlarında önemli bir artış olduğu gözleniyor.
2000 yılından bu yana dünyada tarımsal alana giren banka ve finans kuruluşlarının yatırımlarının toplam miktarının bu yıl itibariyle 200 milyar Doları geçtiği kaydediliyor. Barclays dışındaki bankaların şu ana kadar bu sektörde spekülatif operasyonlarla elde ettikleri „kolay” paranın miktarı ise henüz tam olarak bilinmiyor. Ancak uzmanlar, bankaların temel gıda sektöründe karşıtığı spekülasyonların mercek altına alınması durumunda ortaya ürkütücü bir fotoğrafın çıkacağını dile getiriyorlar. Gıda uzmanları finansal kuruluşlar ile tarımsal sektör arasında bu türden bir piyasa ilişkisinin belli „etik” kurallara bağlanmaması durumunda yakın gelecekte yoksul ülkelerin en temel ihtiyaçlarını karşılayamayacak hale gelerek, kıtlıklardan dolayı iç isyanlara sahne olacağı uyarısında bulunuyorlar.
Oxfam adlı uluslararası yardım kuruluşu da, tarımsal alanın gittikçe banka ve finans kuruluşlarının tehlikeli spekülasyonlarına daha açık hale geldiğini hatırlatarak, kuraklık gibi doğal afetlerin yanı sıra aşırı kar hırsıyla hareket eden finansal aktörlerin bu alana girmesiyle fiyatların abartılı şekilde artacağını vurguluyor. Piyasaların artık çiftçiler tarafından değil spekülatif işlemlerle para kazanan profesyonel yatırımcılar tarafından belirlendiğine dikkat çeken kuruluş, gıda fiyatları üzerinde bir „kumar” oynandığını ifade ediyor.
Kuruluş bu kumardan en fazla yoksul ülkelerin etkileneceğini söylerken, Britanya’da son yedi yılda gıda ürünlerindeki hızlı yükseliş „ekmek” üzerindeki bu spekülatif oyunlardan sadece yoksul ülkelerin etkilenmediğini gösteriyor. Ulusal İstatistik Kurumu’nun (ONS) verilerine göre ülkede yiyecek ürünleri son 7 yılda yüzde 37.9 artış gösterdi. Kurumun rakamlarına göre bu periyod içerisinde sıvı ve katı yağ yüzde 63, balık yüzde 50, ekmek yüzde 36, et yüzde 34, sebze-meyve ise yüzde 41 artış gösterdi.      
Dünya Bankası’nın verilerine göre ise ABD ve Rusya’da ürün rekoltesinin düşmesi sonucu bu yılın Temmuz ayında temel gıda ürünleri yüzde 10 artış göstermiş durumda. Bankanın endeksine göre mısır ve buğday aynı dilimde yüzde 25 artarken, şeker üretiminde kullanılan pancar yüzde 12 yükseldi. Banka, global düzeyde yiyecek fiyatlarının son bir yılda ortalama yüzde 6 arttığına dikkat çekiyor ve fiyat artışlarının bu yıl da devam etmesinin beklendiğini ifade ediyor.
Uzmanlar Afrika ve Ortadoğu ülkelerinin gıda ürünlerindeki ani fiyat artışlarından en fazla etkilenecek ülkeler olduğunu vurgularken, Britanya merkezli yardım kuruluşu Oxfam gıda krizi kontrolden çıkmadan G20 ülkelerinin acil zirve toplaması gerektiğini kayderek, önümüzdeki dönemde daha çok insanın açlığa sürükleneceği uyarısında bulunuyor.