• Rêber Apo’nun Başûrê Kurdistanlı güçlere çağrısını yaptığı ‘Demokratik Birlik Hükümeti'ni yeniden ele almak ve gerçekleşmesi için daha fazla çalışmak gerekiyor.
  • Başta KDP olmak üzere Başûrê Kurdistanlı tüm siyasi güçlerin 'Demokratik Birlik Hükümeti'nin oluşumu temelinde çalışması, bunun için gerekli koşulları sağlaması lazım.
  • Bu olursa Başûrê Kurdistan’da yeni bir siyasal ve toplumsal çıkış sağlanacaktır, aksi takdirde Ortadoğu’da yeni savaş oyunlarının merkezi haline gelecektir.

MERWAN ZERDEŞT

İsrail ve ABD seçimlerinin sonuçlarının küresel ve bölgesel hegemonya mücadelesine nasıl yansıyacağı, Ortadoğu’da süren III. Dünya Savaşı'nı nasıl etkileyeceği, daha somut olarak İran’a ne olacağı konusu yoğunca tartışılıyor. Kuşkusuz tüm bu tartışmalar, bu savaşın merkezinde yer alan Kürdistan’ı ve onun geleceğini de yakından ilgilendiriyor. Zaten şimdiden bunun Kürdistan’ın dört parçasındaki yansımaları görülüyor. 

KDP’nin 4 Kasım’da Federe Kürdistan Parlamentosu'nu toplayarak yaptığı hamle, herkesçe anlaşılmaya çalışılıyor. YNK liderliği de KDP’nin bu tek taraflı girişimine karşı ciddi bir siyasal tutum ortaya koydu. Sonuç olarak, KDP’nin siyasi istikrarı sağlama iddiasıyla yaptığı bu hamle, tersi bir sonuca yol açarak siyasi krizi derinleştirdi, Federe Kürdistan'ın statüsünü daha da tartışılır hale getirdi.

Meselenin boyutları ve içinden geçilen süreç

Kuşkusuz Başûrê Kurdistan’daki bu krizin güncel yanları ve III. Dünya Savaşı ile bağı var. Esasında ise 21. yüzyılda Kürt ve Kürdistan varlığının nasıl hayat bulacağıyla ilgili daha stratejik özellikleri var. Yeni Kürt ve Kürdistan siyasetini, stratejik programını belirleme mücadelesiyle, dolayısıyla bölgesel ve uluslararası güç mücadelesiyle de bağı var. Federe Kürdistan Parlamentosu’nun toplanması sürecine paralel, Bakurê Kurdistan’da da bazı Kürt siyasi yapıları yeni bir oluşum ilan ettiler. Burada önemli olan şey, yeni bir siyasi platformun ilanı değil, bu yeni inisiyatifin demokratik entegrasyon projesine karşıtlık temelinde ilan edilmesidir. Paralel bir şekilde, Rojhilatê Kurdistan’da da Önder Apo’nun demokratik entegrasyon perspektifine karşıt açıklamalar yoğunlaşmış durumda.

Tüm bunlar, Önder Apo’nun demokratik çözüm hamlesinin yalnızca Bakurê Kurdistan'ı değil, Kürdistan’ın tümünü içeren bir perspektife sahip olduğunun daha fazla anlaşıldığı, Önder Apo’nun koordinatörlüğünü yapacağı Barış ve Siyasallaşma Kurulu’nun aktif çalışmalara başlayacağı beklentisinin yüksek olduğu bir dönemde yaşandı. En önemlisi, Önder Apo’nun Başûrlu güçlere çağrısını yaptığı ‘Demokratik Birlik Hükümeti’nin toplumsal ve siyasal güçlerin gündemine girdiği ve benimsendiği bir süreçte yaşandı.

Rêber Apo'nun sundukları

Tüm bu çelişki, çatışma ve belirsizlikler ortamında Önder Apo’nun son dönemde İmralı’da kaleme aldığı ve Kürt sorununun Ortadoğu’daki demokratik çözüm modellerini daha da somutlaştırarak değerlendirdiği “Demokratik Cumhuriyet, Demokratik Entegrasyon” başlıklı perspektifi yayımlandı. Rêber Apo, bu belgede Kürdistan’ı dört parçaya bölerek sömürgeleştiren devletlerin ideolojik ve kurumsal yapılarının farklı olduğunu, dolayısıyla Kürt sorununun her ülkede demokratik entegrasyon temelindeki çözümünün aynı modelle olmayacağının altını çiziyor ve kendi çözüm modellerini tartışmaya açıyor. 

Rêber Apo, daha önceki değerlendirmelerinde de Ortadoğu’daki mevcut dengelerin dağıldığını tespit ederek, Ortadoğu’da yeni stratejik denge ve hegemonik değişimin Kürdistan merkezli olacağını öngörmüştü. Kuşkusuz bu da yeni bir stratejik programı gerektiriyor. Başûrê Kurdistanlı siyasal güçlerin bir bölümü bu stratejik perspektiften yoksunken, bir kısmı da Kürdistan’ı 100 yıl daha çatışma zemininde tutabilecek programlardan halen vazgeçmiş değil. Federe Kürdistan Parlamentosu toplantısıyla birlikte daha da derinleşen kriz ise bu gerçeklikle bağlantılıdır.

Demokratik eksende yenilenme

Rêber Apo, Irak sahasındaki Kürt sorununun federasyon modeliyle çözümünün uygun bir demokratik entegrasyon yolu olduğunu fakat Federe Kürdistan'ın da demokratik esaslar temelinde yeniden örgütlenmesi ve toplumun yönetime aktif katıldığı bir kamusal alanın inşasının gerekli olduğuna işaret ediyor. Yani Başûrê Kurdistanlı siyasi güçlere demokratik eksende yenilenme çağrısı yapıyor. Kuşkusuz Federe Kürdistan'ın Irak ile sorunları sürüyor ve son dönemde Bağdat’ın merkezileşme eğilimleriyle bu sorun daha fazla derinleşiyor. Rêber Apo, Irak Anayasası'nda 140. Madde kapsamında “ihtilaflı bölgeler” olarak tanımlanan Şengal’den Musul’a, Kerkük’ten Xaneqîn’e kadar olan Kürt coğrafyasının da Federe Kürdistan kapsamına alınarak entegrasyon çözümünün tamamlanabileceğini değerlendiriyor.

Demokratik Birlik Hükümeti

Rêber Apo’nun aylar önce Başûrê Kurdistanlı güçlere çağrısını yaptığı ‘Demokratik Birlik Hükümeti'ni bu temelde yeniden ele almak ve gerçekleşmesi için her zamankinden daha fazla çalışmak gerekiyor. Eğer tüm siyasi güçlerin katılımıyla Demokratik Birlik Hükümeti kurulursa stratejik programı da Kürt coğrafyasından kopartılmaya çalışılan Şengal, Musul, Kerkük ve Xaneqîn gibi bölgelerin Federe Kürdistan'a yeniden entegrasyonu olacaktır. Özgürlük Hareketi de böyle bir birlik hükümetine her türlü katkıyı koşulsuz bir şekilde sunacağını net bir şekilde ilan etmişti.

Federe Kürdistan Parlamentosu'nu tek taraflı toplayarak mevcut siyasi krizi derinleştiren KDP, toplumsal ve siyasal baskıdan dolayı krizin çözümüne dönük mesajlar yayımlamakta, tüm siyasi güçlerin katıldığı geniş tabanlı bir hükümet kurmaya açık olduğunu deklare etmektedir. Eğer bu açıklamalar yalnızca bir siyasi oyun değilse başta KDP olmak üzere Başûrê Kurdistanlı tüm siyasi güçlerin 'Demokratik Birlik Hükümeti'nin oluşumu temelinde çalışması, bunun için gerekli koşulları sağlaması gerekiyor. Bu olursa statüsünü kaybetme tehlikesi ile karşı karşıya olan Başûrê Kurdistan’da yeni bir siyasal ve toplumsal çıkış sağlanacaktır, aksi takdirde Başûr, Ortadoğu’da yeni savaş oyunlarının merkezi haline gelecek ve bu durum Kürdistan’ın tüm parçalarını da olumsuz etkileyecektir.