DÎLAN KARACADAĞ
Batı ile Kürt müziğini birleştiren ilk dakikalar, senfoniye farklı bir armoni katıyor. Kürt sanatçı Dilşad Said, bunu tarz olarak benimsemiş. Çalışmalarını bu eksende yapıyor. şengal senfonisinin diğer eserlerden farkı, geniş bir ekip ile parçayı farklı seslerle hazırlaması. Çek ve Kürt sanatçıların ortak bir eserde buluşması, Batı ve Kürdistan müziği birleştirmesi, tam da Dilşad Said’in hedefiydi. Çünkü Said, “Ben Batı ile Kürdistan arasında bir köprüyüm” diyor.
Said, Kürdistan’ın farklı parçalarından sanatçıların solo olarak senfoniye dahil olmasını “Kürdistan’ın her parçasından ses olsun, senfoni Kürt birliğin sembolü olsun” sözleriyle açıklıyor.
Geleneksel Kürt müziğinin dışına çıkarak Batı’nın müziğiyle buluşan ve şengal’i geçmişinden bugüne anlatan Senfoni’nin sözleri Edib Chalki’ye ait. şengal’i mutluluk bayrağı, neşe yurdu, renklerin ve dinlerin anlamı olduğunu anlatan parçanın sözleri, direnişin sonucu Kürdistan’dan kopmadığını anlatıyor. şengal’de yaşanan insanlık vahşetinin üzerinden bir yıl geçmesinden sonra sosyal medyada izlediğim Dilşad Said’in orkestra şefliği yaptığı senfoni ve klibi, şengal’in özgürleşmesi eklenince, daha anlam kazanıyor. şengal’in işgal edilmesi ve sonrasındaki direnişle eserin sözlerini değiştirdiğini söyleyen yazar Chalki, şengal’in direnişiyle DAış çetelerinin püskürtülmesinin eserinin sözlerinde yer aldığını açıklıyor.
Büyük emek verilmiş
Sosyal medya sitesi YouTube’da dinleyebildiğimiz klip, 8 farklı dilde alt yazı fonksiyonun, klibin Çek Cumhuriyetinde, ‘Czech National Symphony Orchestra’ adlı Çek orkestrası eşliğinde olması, eserin büyük emeklerle yapıldığını gösteriyor. şengal Senfonisi’ne Dîyar, Chopy, Rekesh Seyrani, Mohammed Taha Akreyi, Ayup Ali ve Narin Feqe’nin de yer aldığı Kürt sanatçılar yüksek performanslarıyla eşlik ediyorlar.
Senfonide birleştirilen Kürdistan
Senfoniyi geçte olsa fark eder etmez Dilşad Said ile irtibata geçip, şengal senfonisi hakkında konuşmak istedim. Batı’yı ve Kürdistan’ı birleştireni tanımak, projesini konuşmak istedim.
Said, bu parçadaki gibi siyasi görüşlerinden dolayı ayrılan Kürt halkının da arasında köprü olmayı hedeflediğini “Siyasi görüşleri farklı olan, Kürdistan’ın dört parçasında birbirinden ayrı olan Kürtleri bu senfonide birleştirmek istedim. Çünkü ben bir eseri Kürdistan halkları için yaparım. Dolayısıyla yöre, siyasi görüş, inanç ve farklı nedenlerden birbirinden kopan halkların birleşmesini istiyorum” sözleriyle açıkladı.
Orkestraya uyarlanan ‘Lê Fehîma’
Senfonik eserin sonlarına doğru şengal yöresine ait olan ‘Le Fehima’ ya, Gare Sazkar eşlik ediyor, bunun hemen ardından ise, ‘dengbêj’ler tarafından seslendirilen Kürt halkının yöresel uzun havaları okunuyor. (Said ‘dengbêj kelimesinin doğru kullanılmadığını açıkladığı için, yazımda uzun hava demeye devam edeceğim) Bir anda duygu dolu anlar yaratıyor… Sözleri yine Edib Chalki’ye ait olan ‘Le dayê’ adlı uzun havadan sonra, yine batı müziğiyle devam eden eseri yine başa alıp tekrar dinlemek istiyorsunuz.
‘Eserleri birleştirmekten yanayım’
Belkide Ortadoğu’da bir ilk olan bu tarz Said’in bunu benimseyerek yapmasını dinlerken anlıyorsunuz. Bir de Said’e sorduk bunu: “Tarzım olan batı müziği ile ait olduğum Kürdistan yöresini birleştirmeye üniversite yıllarında başladım. Duru ve tek yöre eserler yerine, eserleri birleştirmekten yanayım” diyen Said, her enstrümanın farklı çaldığı eserlerin dolu duygular ve huzur yarattığını dile getiriyor. 7 farklı ülkede çalışmaların yapıldığı şengal Senfonisi, iki yıllık bir hazırlık sonucunda paylaşıldı.