Belediye de bütçe de halkın

• Gimgim'da hangi mahalleye hangi hizmetin götürüleceğini halk belirledi, sorumluluk artık belediyede. 5 aşamalı katılımcı bütçe sürecini anlatan eşbaşkanlar, "Bu çalışma bizim de önümüzü açtı" dedi.

Halkın karar süreçlerine dahlini sağlayan katılımcı bütçe modeli, DEM Parti yönetimindeki belediyelerin hedeflediği en önemli başlıklardan birisi. DEM Parti, 31 Mart 2024 yerel seçimlerinden sonra Amed'in Rezan (Bağlar) ilçesi ile Mûş'un Gimgim (Varto) ilçesini pilot bölgeler olarak belirledi. Rezan Belediyesi "Senin kentin, senin bütçen, senin kararın" şiarıyla Bağcılar ve Kaynartepe mahallelerinde; Varto Belediyesi ise tüm kent genelinde bu modeli uygulamaya geçirdi. Amed Büyükşehir Belediyesi de "Kentin için oy ver, kararı sen ver!” sloganıyla 234 proje başvurusunu halkın oylamasına sundu. 4 bin 165 oy kullanıldı ve üç proje seçildi: "Akıllı Kaldırım, Kinetik Enerji Park Pilot Projesi", "Benimle Birlikte Büyüyen Fidanım" ve "Ev İyileştirme" projeleri.

Katılımcı bütçe uygulaması

Katılımcı bütçe uygulaması, halkın doğrudan bütçe harcamaları ve öncelikleri ile ilgili kararlara aktif katılımı anlamına geliyor. Halk, bu modelle ihtiyaçlarını bildiriyor, aynı zamanda mahallesine ayrılan bütçenin nasıl harcanacağını belirliyor. DEM Parti'nin bu modelle hedeflediği temel başlıklar ise şöyle:

* Yerel demokrasinin teşvik edilmesi ve geliştirilmesi.

* Dayanışma kültürünün geliştirilmesi.

* Sivil toplum ile yerel yönetimler iş birliğinin güçlendirilmesi.

* Kurumsal şeffaflık ve hesap verebilirlik temel ilkelerinin güçlendirilmesi.

Gimgim'daki durum

Pilot bölge seçilen Gimgim, uygulamanın her mahallede hayata geçirildiği tek yer. Gimgim, 12 bin ila 15 bin arasında bir nüfusa sahip. Yazın bu nüfus, dışarında gelen kent sakinleriyle birlikte 40 bini buluyor. Temel geçim kaynağı büyük oranda hayvancılığa dayanıyor. Birçok yerde olduğu gibi burası da 8 yılı aşkın bir süre kayyum tarafından yönetildi. Bu süreçte yol, su, sulama kanalları ve park gibi temel hizmetler noktasında tek bir adım atılmadı. DEM Parti son seçimlerde burayı yüzde 60.49'luk oy oranıyla kazandı. Eşbaşkanlar Gıyasettin Aydemir ve Gülbahar Kaya da gelir gelmez ilk iş olarak bu sorunlara odaklandı. Bu noktalarda önemli bir yol kateden belediye yönetimi, bu süreçte ayrıca kentin 7 mahallesinde katılımcı bütçe uygulamasını devreye koydu.

Delege seçimi

Katılımcı bütçe sürecinin ilk adımı olarak, tüm mahalle muhtarlarıyla toplantı yapıldı. Uygulamanın ayrıntıları anlatıldı ve muhtarlardan sürece öncülük etmeleri istendi. Bu aşamada mahalle muhtarları, mahalle sakinleri ve belediye temsilcilerinin katılımıyla kapsamlı bir toplantı gerçekleştirildi. Toplantıda, her mahallede delegeler, yani gönüllü katılımcılar seçildi. Delegeler, ilerleyen süreçte halkın görüşlerini iletmekte aktif rol üstlendi.

Halk toplantıları

Her mahallede halk toplantıları alındı. Sorunlar tartışıldı, çözüm önerileri alındı. Halktan, sürecin aktif bir parçası olması istendi.

İstişare ve değerlendirme

Sürecin üçüncü aşamasında muhtarlarla yeniden bir araya gelindi. Sürecin etkileri değerlendirildi ve halktan gelen talepler netleştirildi. Taleplerin ortaklaştırılması ve öncelik sırasına göre uygulanabilir bir bütçe planının oluşturulması yönünde adımlar atıldı.

STÖ'lerin katılımı

Dördüncü aşamada, sivil toplum örgütleri, meslek örgütleri ve delegelerle bir araya gelindi. Çalışmanın sonuçları paylaşıldı. Bu süreçle birlikte uygulama kentin tüm dinamiklerine mal edildi

Karar süreci

Tüm mahallelerde yeniden toplantılar düzenlendi ve karar süreci başladı. Mahalleliler, kendilerine ayrılan bütçenin nereye harcanması gerektiğine karar verdi. Toplantılarda ayrıca, seçilen taleplerin 2026 yılı belediye bütçesine dahil edileceği bilgisi paylaşıldı.

Alınan kararlar

Her mahallenin delegeleri sırayla üç talepte ortaklaştı:

* Alagöz Mahallesi: Yollarının asfalt veya beton parke taşı ile yapılması (5 milyon TL bütçe)

* Bahçelievler Mahallesi: Kanalizasyon sorunun çözülmesi (6 milyon TL bütçe)

* Kültür Mahallesi: Kadınlar için taziye evi yapılması (9 milyon TL bütçe)

* İnönü Mahallesi: Sulama kanalının yapılması (6 milyon TL bütçe)

* Hürriyet Mahallesi: Yollarının asfalt veya beton parke taşıyla yapılması (9 milyon TL bütçe)

* Gümgüm Mahallesi: Sulama kanalının yapılması (9 milyon TL bütçe)

* Yeni Mahalle: İçme suyu şebeke hatlarının evlerin altından veya bahçelerinden geçmesi nedeniyle şebeke yerlerinin değiştirilmesi (6 milyon TL bütçe)

Her aşaması kolektif

Eşbaşkan Gülbahar Kaya, katılımcı bütçenin her aşamasının kolektif yürütüldüğüne işaret ederek, "Beraber hareket ettik, beraber çalıştık. 7 mahallemizde de katılımcı bütçeyi uyguladık. Son aşamasına geldi. Vatandaş olması gereken hizmetleri talep etti. Biz sınırlı tutmadık. Ucu açık bırakıldı. Kısıtlamadık. Kadınlar da bu sürecin bir parçası oldu. Gençler, çocukları da dahil ettik bu projeye" dedi.

Klasik belediyecilik değil

Eşbaşkan Gıyasettin Aydemir ise şunları söyledi: "Pilot ilçe olmamızdan dolayı kendimizi hem sorumlu hem de mutlu hissediyoruz. Katılımcı bütçenin ne olduğunu anlatmaya çalıştık. Bundan sonra klasik belediyecilik yapmayacağız, dedik. Sizlerin önerileri, görüşleri, talepleri, istekleri doğrultusunda bir bütçe uygulaması yapacağız. Artık vatandaş 5 yılda bir hatırlanmayacak. Her yıl harcamalar ve çalışmalar kendi istemleri doğrultusunda gerçekleşecek. Destek sağlandığı zaman ikinci sıradaki talepleri de çözme noktasında çalışma yürüteceğiz. İşin bitiminde de yine onlarla beraber o denetimi yapacağız. Kısaca hem yerel demokrasiyi güçlendirmiş olacağız hem de vatandaşın talebi doğrultusunda hizmet götüreceğiz. Bizim de önümüzü açtı. O yıl içinde ne yapacağımızı bileceğiz. Kendisi işin içinde olduğu için belediyenin olanakları nedir bilecek. Belediyenin çalışmalarında belediyenin yanında olur. En önemli yanı bu. Klasik belediyecilikte vatandaşa sorulmuyor. Belediye eşbaşkanları ve meclis karar veriyor. Burada karara halk katılıyor. Bir diğeri sahiplenme; bu işi ben yaptım, bu işin başında bendim. Bu işin bozulmamasına müsaade etmem algısı. Kısaca belediyenin tüm işlerine ortak." MÛŞ