23 Eylül, 1994… Dersim merkeze bağlı Vartinik köyü Mirik mezrasına Bolu Komando Tugayı operasyon düzenler. Köy ateşe verilir, yıkılmadık ev kalmaz.
Mirik’in yok edilmesiyle başlayan operasyon giderek, Dersim merkez, Ovacık ve Hozat’a bağlı onlarca köye ulaşır. Yüzlerce köy yakılır, 40 binden fazla insan yerinden edilir.
İşte bu süreç, yönetmen Devrim Tekinoğlu tarafında beyaz perdeye aktarıldı. 1994 adlı belgesel bizzat o dönemi yaşayanların ağzında aktarıldı. Yakın zamanda izleyiciyle buluşmaya hazırlanan belgeselin yönetmeni Tekinoğlu, 1994’ün ikinci 38 olduğunu söylüyor.
90’lı yıllarda Dersim Hayat gazetesini çıkaran Tekinoğlu, ‘’Yayıncılık nedeni ile farkında olduğum bir konuyu belgesel olarak da çekmek istedim ve çektim” diyor.
38’den 94’e soykırım
Belgeselde, Türk ordusunun katlettiği insanların anlatımları yürek yakıyor. Tekinoğlu, o dönemlere tanıklık eden insanların hala konuşmaktan çekindikğini söylüyor. 2012 yılında çekimlerine başlanan belgeselde, o dönem çıkan gazete manşetleri de yer alıyor.
Tekinoğlu, “Dersim için 38 nasıl bir travma ise 1994 de öyle bir travmadır. Devletin Dersim’e bakışı hala değişmemiştir. Dersim halkının direnişçi geleneği olmasa bugün Dersim diye bir şey olmayacaktı” diyor.
183 köy, 823 mezra
1994 yılında Dersim’de resmi rakamlara göre 183 köy 823 mezra boşaltılıp yakıldı. 40 bin 933 kişi yerinde edildi. Çok sayıda insan faili meçhul olarak hayatını kaybetti. 1994 belgeseli bir nevi bu karanlık tarihe ışık tutmaktadır.
Mirik’te ne oldu?
1994 yılının sonbaharında Mirik mezrasına düzenlenen askeri operasyon sonrasında, Hıdır Işık’ın oğlu Süleyman Işık, operasyonlar nedeniyle köyüne ancak bir hafta sonra girebilmişti. Evleri yakılmıştı. Babası ve üç ablasıyla Serin ailesinin üç ferdi kayıptı. Bir tek ağabeyi Ali Hıdır Işık bulunabilmişti. O da, mezraya bir kilometre mesafede, jandarma karakolunun görüş mesafesindeki bir kayanın altında, başından vurularak gömülmüştü.
Işık ailesinden Hıdır, Hatun, Yeter ve Elif Işık, Serin ailesinden ise; o zamanlar 3 yaşında olan Dilek ile birlikte Düzali ve Gülizar Serin kaybolmuştu. Aradan geçen bunca zamana rağmen Mirik mezrası kayıpları hala bulunamadı.
HABER MERKEZİ