Türkiye’de işsiz sayısı gün geçtikçe artıyor. Çalışanlar hem işini hem güvencesini kaybediyor. Mevsimsellikten arındırılmış verilere göre Eylül 2016’da sigortalı ücretli çalışan sayısı Ağustos 2016’ya göre 9 bin artarken, kamu çalışanı sayısı 64 bin, KOBİ çalışanı sayısı ise 50 bin azaldı.
Ağustos 2016 ile Eylül 2016 arasındaki bir aylık sürede 246 bin 242 çalışan sigortalı işini kaybetti. Bu çalışanların 127 bin 694’ü eğitim sektöründe faaliyet gösteriyordu. Aynı dönemde insan sağlığı hizmetlerinde faaliyet gösteren 7 bin 257 kişi de işinden oldu.
Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı’nın Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) Eylül 2016 verilerinden derlediği verilere göre, Ankara, 4/c kamu çalışanı sayısı en fazla azalan il oldu. 4/c kamu çalışan sayısı Ankara’da Ağustos - Eylül 2016 arasında 13 bin azaldı.
Eylül 2016’da sigortalı ücretli kadın istihdamında Eylül 2015’e göre 53 bin artış (yüzde 1.4) gerçekleşirken, mevsimsellikten arındırılmış değerlere bakıldığında Ağustos 2016’ya göre 3 bin azalış gerçekleşti.
Eylül 2016’da imalat sanayiinde istihdam edilen sigortalı ücretli kadın sayısında Eylül 2015’e göre 24 sektörün 10’unda artış, 14’ünde azalış yaşandı. 24 sektörün toplamında Eylül 2015’e göre 16 bin, mevsimsellikten arındırılmış değerlere bakıldığında Ağustos 2016’ya göre 2 bin azalış gerçekleşti. Eylül 2016’da sigortalı ücretli kadın istihdamında Eylül 2015’e göre 81 ilin toplamında 53 bin istihdam artışı, mevsimsellikten arındırılmış değerlere bakıldığında Ağustos 2016’ya göre 3 bin istihdam azalışı gerçekleşti.
Eylül 2015’te 360 bin 534 olan konaklama sektörü çalışan sayısı 2016’nın aynı döneminde yüzde 17.5 düştü. Seyahat acentaları alanında da çalışan sayısında yüzde 14’lük düşüş yaşandı. Son 1 yılda turizmdeki krizin de etkisiyle Antalya’da 15 bin 500 kadın çalışan işinden oldu. Bu da yüzde 30’luk düşüş anlamına geliyor.
İmalat sektörü çöküyor
Eylül 2016’da imalat sanayiinde sigortalı ücretli çalışan sayısında Eylül 2015’e göre 47 binlik (yüzde 1.3), mevsimsellikten arındırılmış değerlere bakıldığında Ağustos 2016’ya göre imalat sanayide sigortalı ücretli çalışan sayısında 9 binlik azalış gerçekleşti. 24 imalat sanayi sektörü içerisinde geçen yıla göre toplam 9 sektörde artış görüldü.
Bir yılda 88 sektörün 44’ünde işyeri sayısı azaldı. Eylül 2016’da Türkiye genelinde faaliyet gösteren işyeri sayısı Eylül 2015’e göre yüzde 0.7 (12 bin) artarak 1 milyon 729 bin oldu. Mevsimsellikten arındırılmış değerlere bakıldığında Ağustos 2016’ya göre işyeri sayısında 4 bin azalış gerçekleşti.
Eylül 2016 verilerine göre Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletme (KOBİ) sayısı bir yılda 12 bin artarken, mevsimsellikten arındırılmış değerlere bakıldığında KOBİ sayısı Ağustos 2016’ya göre 1000 azaldı. Sigortalı çalışan sayılarının KOBİ’lere göre dağılımlarına bakıldığında; Eylül 2015’e göre KOBİ sigortalı çalışan sayısı 69 bin, mevsimsellikten arındırılmış değerlere bakıldığında Ağustos 2016’ya göre 50 bin düştü.
Çiftçi sayısı düştü
Türkiye genelinde esnaf sayısı Eylül 2015’e göre 60 bin (yüzde 3) azalarak 1 milyon 967 bin oldu. Mevsimsellikten arındırılmış değerlere bakıldığında Ağustos 2016’ya göre esnaf sayısı 3 bin arttı. Eylül 2016’da çiftçi sayısında Türkiye genelinde Eylül 2015’e göre 89 bin (yüzde 10.9), Ağustos 2016’ya göre mevsimsellikten arındırılmış değerlere bakıldığında 2 bin azalış gerçekleşti. Eylül 2016’da kamu çalışanı sayısı Türkiye genelinde Eylül 2015’e göre 25 bin (yüzde 0.8) arttı.
İhracat da İthalat da azaldı
2016 yılına ilişkin geçici dış ticaret verileri açıklandı. Buna göre ihracat 2016’da yüzde 0,84 azalışla 142.6 milyar dolar, ithalat yüzde 4,17 azalışla 198.6 milyar dolar oldu.
Gümrük ve Ticaret Bakanlığı geçici dış ticaret verilerini açıkladı. Buna göre, 2016’da ihracat bir önceki yıla göre yüzde 0,84 azalarak 143 milyar 814 milyon dolardan 142 milyar 610 milyon dolara geriledi.
Bu dönemde ithalat da yüzde 4,17 azalışla 207 milyar 226 milyon dolardan 198 milyar 577 milyon dolara düştü.
Dış ticaret açığı
Dış ticaret hacmi geçen yıl bir önceki yıla göre yüzde 2,81 gerileyerek, 351 milyar 41 milyon dolardan 341 milyar 187 milyon dolara indi.
Dış ticaret açığı ise söz konusu dönemde yüzde 11,74 azalışla 55 milyar 967 milyon dolar olarak hesaplandı. Bu rakam 2015 yılında ise 63 milyar 412 milyon dolar seviyesindeydi.
İhracatın ithalatı karşılama oranı da 2015’te yüzde 69,4 iken geçen yıl yüzde 71,8’e yükseldi.
Ülke bazında bakıldığında 2016’da en çok ihracat, 14 milyar 7 milyon dolar ile Almanya’ya yapıldı. Bu ülkeyi 11 milyar 653 milyon dolar ile İngiltere, 7 milyar 645 milyon dolarla Irak izledi.
En fazla ithalat ise 25 milyar 441 milyon dolarla Çin’den gerçekleşti.
Bu ülkeyi, 21 milyar 472 milyon dolarla Almanya, 15 milyar 162 milyon dolarla Rusya takip etti.
TL kayıpla başladı
Dolar ve Euro, yeni haftaya yükselişle başladı.Dolar, 2.92 liradan başlayıp yüzde 21 artışla 3.52 liradan kapattığı 2016’nın ardından, 2017’ye 3.54 lirayı aşarak başladı.Dolar ilk işlemlerde 3.5427 liraya kadar çıkarken, 2016 yılında yüzde 17 artış gösteren ve yılı 3.72 liradan kapatan avro da 3.72 lirayı aşarak 3.7245 liraya kadar yükseldi.
12 milyon yurttaş açlık sınırı altında
12 milyon yurttaş, açlık sınırı altında yaşamaya mahkum edildi.
Devrimci İşçi Sendikası Konfederasyonu (DİSK) Ankara Bölge Temsilcisi Tayfun Görgün, çalışanlarla dalga geçercesine asgari ücrete 104 TL zam yapıldığını hatırlattı. Görgün, “Bilindiği gibi 2016 yılının başında asgari ücret bin 30 TL idi. 1 Ocak 2016 tarihinde bir ABD doları 2.91 TL’ydi. Bin 300 TL olan asgari ücretin karşılığı 446 dolardı. Önümüzdeki yıl için uygulanacak asgari ücret net bin 404 TL asgari ücretin karşılığı da 396 dolardır. Rakamlara bakıldığında asgari ücrete 104 TL zam yapıldığı sadece bir kandırmadan ibarettir” dedi.
Asgari ücret ile milyonlarca çalışanın dolar bazında 50 dolar, TL bazında da 71 TL zararda olduğunu söyleyen Görgün, “5 milyon asgari ücretli ailesi ile birlikte yaklaşık 12 milyon yurttaş açlık sınırı altında yaşamaya mahkum demektir” diye konuştu.
AKP, TÜİK’ini bile dinlemedi
Hükümetin, işçi sendikaları ile TÜİK’in Asgari Ücret Komisyonu’na sunduğu rakamları dikkate almadığının altını çizen Görgün, şunları aktardı: “TÜİK, Asgari Ücret Tespit Komisyonu’na sunmuş olduğu verilerde bir işçinin asgari geçim maliyetini bin 669 TL olarak belirtmişti. Hükümet, işçilerin ve sendikaların taleplerini dikkate almadığı gibi, bir devlet kurumunun sunmuş olduğu verileri de dikkate almamıştır.”
Askari ücret bin 270’dir
“Öte yandan bin 404 TL net asgari ücretin yaklaşık 133 TL’si asgari geçim indirimidir” diyen Görgün, şunları kaydetti: “Bu miktar işverenler tarafından ödenmemekte, bütçeden karşılanmaktadır. İşverenler tarafından işçiye ödenen asgari ücret bin 270 TL civarında kalacaktır. Zorunlu BES ve diğer kayıplar da dikkate alındığında işçinin eline geçecek olan asgari ücret, AGİ hariç bin 200 TL seviyesine düşmüştür.”
2016 karnesi
Türkiye ekonomisinin 2016 karnesi, 2017’nin de kötü habercisi.
Büyüme hızı düştü
* Türkiye ekonomisine yedi yıl sonra gelen daralma. Türkiye ekonomisi 2016’nın üçüncü çeyreğinde bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 1,8 küçüldü. Bir önceki çeyreğe göre yüzde 2.7’lik bir daralma görüldü. Buna paralel olarak işsizlik oranı ise Nasın ayı itibariyle yükselişe geçti. Eylül ayında yıllık bazda 1 puan artan işsizlik oranı yüzde 11,3’e çıktı.
Türk parası eridi
* Dolar/TL kurunda art arda rekor kırıldığı gözlendi.Amerikan Doları’na karşı Türk Lirası’nın yıllık değer kaybı yüzde 20’lere ulaştı.
Merkez Bankası müdahalesi
* Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın başına Murat Çetinkaya getirildi. 2015 yılı boyunca çok tartışılan faiz indirimi çağrılarına 2016’da cevap vermeye başladı. Yıl boyunca altı kere faiz indirimi kararı verildi.Ancak döviz kurundaki artışın enflasyon görünümündeki iyileşmeyi sınırladığı gerekçesi ile indirimlere Ekim ayında ara verildi. Merkez Bankası yılın ilk ve tek faiz artımını Kasım ayında gerçekleştirdi.
Türkiye’nin notu kırıldı
* Standard & Poor’s (S&P), Moody’s ve Fitch, Türkiye’nin notunda indirime gitti. S&P, Türkiye’nin kredi notunu, yatırım yapılabilir seviyenin bir altında yer alan BB+’dan BB’ye indirdi. Moody’s ise Eylül ayında Türkiye’nin kredi notunu yatırım yapılabilir seviye olan Baa3’ten Ba1’e indirdi. Fitch, 19 Ağustos’ta Türkiye’nin görünümünü negatif olarak değiştirmesine rağmen, Türkiye’nin yatırım yapılabilir anlamına gelen BBB- notunu güncellemedi.
Turizm iflas etti
* 2016 yılında Türkiye ve Rusya arasında yaşanan gerilim ile bölgedeki siyasi gelişmeler, turizm sektörüne ağır darbe vurdu. Savaşının yarattığı jeopolotik riskler ile Türkiye’de yaşanan çatışma ve saldırıların ardından yabancı turist sayısı azaldı. Türkiye’yi 2016 yılının ilk 11 ayında ziyaret eden yabancı turist sayısında geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 30,8’lik bir azalma görülmesi, turizm gelirlerinde 7,6 milyar dolarlık bir kaybın yaşanabileceğini ortaya koyuyor. Türkiye’yi 2015 yılının ilk 11 ayında 34.7 milyon yabancı turist ziyaret etmişti. Bu rakam 2016’ya geldiğimizde ise 24 milyon yabancı turiste kadar indi.
Cari açık problemi sürüyor
* 2015 yılının başında 30 dolar seviyelerinde olan brent petrol fiyatının üçüncü çeyrekte 50 dolar’a kadar çıkması, cari açığın 33 milyar dolar civarında seyretmesine sebebiyet verdi. 2011 yılında cari açığın gayri safi yurtiçi hasılaya (GSYH) oranı yüzde 9 iken bu oran 2015 sonunda yüzde 3.75’e inmişti. Ancak bu oran 2016’nın üçüncü çeyreğinde tekrar yüzde 3.82’ye çıktı. Petrol fiyatlarının 2017 yılında yükselmesi ve Türk Lirası’nın değer kaybının sürmesi Türkiye’nin cari açık sorununa olumsuz etki yapacak.
Mülkiyet hakkı gasp edildi
* Başbakan Yardımcısı Nurettin Canikli, Kasım ayının başında TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda yaptığı konuşmasında, TMSF’ye yönetilmek üzere devredilen şirket sayısını 527 olarak açıkladı. Bunların yaklaşık 271 tanesi 9 büyük gruba ait, geriye kalan 256 tanesi iller itibarıyla 26 olarak tasnif edilebilir. Toplam grup sayısı 30 civarında. Yaklaşık 12 milyar liralık mal varlığı Hazine’ye devredildi.
Özel sektörün borcu arttı
Özel sektörünün kısa ve uzun vadeli dış borcu Ekim sonu itibarıyla 224 milyar doları aştı. Sektörün Avrupa ülkelerinden aldığı toplam borç 130 milyar dolar olarak hesaplandı.
Merkez Bankası (MB) verilerine göre, özel sektörünün toplam borcu 2016 Ekim ayı itibarıyla 224 milyar doları aşarken, bunun 207 milyar doları uzun, 17 milyar doları ise kısa dönemli borç olarak kayıtlara geçti.
Sektörünün uzun vadeli en fazla borcunun bulunduğu ülke 29,27 milyar dolarla İngiltere, Galler, İskoçya ve Kuzey İrlanda’nın içinde bulunduğu Birleşik Krallık oldu. İkinci sırada 20.3 milyar dolarla ABD, üçüncü sırada ise 20,01 milyar dolarla Almanya yer aldı. Avrupa’nın en büyük ekonomisi Almanya’yı 16,7 milyar dolarla Hollanda, 12,05 milyar dolarla Lüksemburg, 11,44 milyar dolarla Bahreyn, 9,33 milyar dolarla Avusturya, 7,37 milyar dolarla Fransa, 5,39 milyar dolarla Belçika izledi.
Kısa vadeli borçlarda da ilk sırayı 3,7 milyar dolarla Birleşik Krallık aldı. Ardından 2,25 milyar dolarla Hollanda, 1,83 milyar dolarla Almanya, 1,8 milyar dolarla Belçika, 1,22 milyar dolarla ise Birleşik Arap Emirlikleri geldi.
Kredinin kaynağı Avrupa
Özel sektörün Avrupa ülkelerinden aldığı toplam borç yaklaşık 130 milyar dolar olarak hesaplandı. Bunu 34 milyar dolarla Asya ülkeleri, 25,5 milyar dolarla Amerika kıtasındaki ülkeler takip etti.
Borcun alacaklıya göre, dağılımına bakıldığında ise söz konusu borcun, 17,9 milyar doları hükümet kuruluşları, uluslararası kuruluşlar, Avrupa Yatırım Bankası, Avrupa Konseyi Kalkınma Bankası, İslam Kalkınma Bankası, Uluslararası İmar ve Kalkınma Bankası ve Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası gibi kuruluşlardan sağlandı. 34,2 milyar doları tahvil alacaklılarından, geri kalan 155,53 milyar doları da özel alacaklılardan oluştu.
Ticaret tutarından fazla
Sektörün toplam borcunun büyük bölümü ABD doları cinsinden olurken, İngiliz sterlini cinsinden borçlanmanın toplam borçlar içinde ön sıralarda yer alıyor. Türk şirketlerinin borcu ticaretten çok finansal kredilerden kaynaklı.
Elektriksizlik üretimi durdurdu
Marmara Bölgesi’nde elektrik kesintisi yıllın ilk günlerinde de sürdü. Elektrik olmayınca fabrikalarda üretim durdu, çalışanlar evlerine gönderildi.
Marmara Bölgesi’nde geçtiğimiz hafta yaşanan elektrik kesintileri bu hafta da sürdü. Yeni yılın ilk iş gününde İkitelli Organize Sanayi Bölgesi’nin büyük bölümüne elektrik verilmedi. Kesintilerden Gebze ve Çerkezköy’deki sanayi bölgesinin de etkilendiği belirtildi.
İkitelli’nin yanı sıra Gebze’deki Organize Sanayi Bölgesi’nde de elektrik kesintisi yaşandı. TEİAŞ’ın İstanbul’u ve Gebze OSB’leri besleyen 7 yüksek gerilim hattının birinin devreye alındığı, ikinci hattaki arızanın giderildiği, üçüncü hattın da devreye alınmasıyla enerji aktarımında önemli bir aşamanın kaydedilmiş olacağı ifade edildi.
İşçileri evlerine gönderildi
Gebze ve Dilovası’nda perşembe günü başlayan elektrik kesintileri dün de sanayi kuruluşlarını etkilemeye devam etti. Elektrik kesintisi birçok organize sanayi bölgesinde üretimin durmasına neden oldu. Dün sabah elektrik olmaması nedeniyle fabrikalarda çalışanlar evlerine gönderildi.
Makine İhtisas Organize Sanayi Bölgesi Başkanı Sedat Silahtaroğlu, enerji olmamasının çok ciddi üretim kaybına neden olduğunu belirterek, “Cuma günü OSB’lerimiz tamamen enerjisizdi. Cumartesi günü kısmen giderildi. Ancak bu sabah elektrik olmadığını gördük. Bölgemizdeki tüm fabrikalar yedek enerji imkanı olmayan fabrikalar, fabrikalar çalışamaz durumda. Enerjisizlik çok ciddi bir üretim kaybına sebep oluyor. Bu üretim kaybının daha sonra önümüze çok büyük mali sorunlar çıkartacağını bekliyoruz” dedi.
Kritik tesisler var
Bölgelerinde kritik tesisler bulunduğunu söyleyen Silahtaroğlu konuşmasını şöyle sürdürdü: “Bölgemizde pota ve fırınları bulunan kritik tesisler var. Bunların ihtiyaçlarının giderilmemesi durumunda potalar ve fırınların durması durumunda, önümüzdeki en az 2 ay sürede bunların yenilenmesi ve bakımı için daha büyük paralar harcanacak ve üretim kaybı katlanarak devam edecek. Sadece bizim Makine İhtisas OSB günlük kaybımız aşağı yukarı günde 30 milyon dolar. Ben kendi fabrikamda işçileri evlerine gönderdim ve bir çok firma da aynı durum var. Her tesis kendi çaresini üretme arayışında.”
Çerkezköy’deki fabrikalar da
Çerkezköy’de yüzlerce fabrika üretim yapamaz duruma geldi. Çerkezköy 1 ve 2’inci Organize Sanayi Bölgesi’ndeki yüzlerce fabrikada Perşembe gününden itibaren yaşanan elektrik kesintileri nedeniyle üretime ara verildi. Dün yaşanan kesintiler nedeniyle, bazı fabrikalardaki işçiler evlerine gönderildi.
Sağlığa zam yağdı
Hastaların ödediği muayene katkı payı ve ilaca, yüzde 20 ila 60 arasında zam yapıldı. Eczacı İşverenleri Sendikası, zammın kendileri üzerinden tahsil edilmesine tepki gösterdi.
Hastaların, hastane muayenelerinde ödedikleri katkı payına zam yağdı. 2016’nın son günü yayımlanan üç ayrı mükerrer gazetedeki değişiklik arasında, hastane ve ilaç katkı payları arttırıldığı görüldü. Tüm Eczacı İşverenleri Sendikası Genel Başkanı Nurten Saydan yaptığı yazılı açıklamada, artışların yüzde 20 ile 60 arasında olduğunu kaydetti. Yeni katılım payları 1 Ocak gününden itibaren uygulanmaya başlandı.
Zammın ülke ekonomik koşullarıyla orantılı olmadığını vurgulayan Nurten Saydan, “Artık muayene ücreti tahsildarlığı yapmaktan bıktık” dedi.
HABER MERKEZİ