- Bir şekilde zihnime, boşanmalarda şiddetin yaşanabildiği yerleşmişti. Bir erkeğin bütün bir aileyi yok etmeye karar verebileceği. Üstelik bunun için birtakım gerekçelerinin olabileceği. Fakat bir insanın başka bir insana, hele de sözde sevdiği, kendisine en yakın olan insana, böyle bir şeyi nasıl yapabildiğini aklım almıyor.
- Toplumda yaşanan sorunlar ve bunların yapısal nedenleri biliniyor, buna rağmen bunlarla kapsamlı biçimde mücadele edilmiyor. Birilerinin olup bitene baktığını, şiddeti ve gücün kötüye kullanılmasını kabullenmediğini bilmeleri gerekiyor. Bir çözüm bulmalıyız. Ve onu bulana kadar en azından gözlerimizi başka tarafa çevirmeme cesaretini göstermeliyiz.
Janina Koch* - Yeni Özgür Politika
İnsanın aklına yerleşip bir daha çıkmayan hikâyeler vardır. Collien Fernandes’in, eski eşi Christian Ulmen’in kendisine muhtemelen yaptıklarını kamuoyuyla paylaştığı gönderi de benim için böyle bir hikâye.
Yaşadıklarını sanal tecavüz olarak tanımlıyor. İddiasına göre eski eşi, on yılı aşkın bir süre boyunca onun yapay zekayla oluşturulmuş cinselleştirilmiş deepfake görüntülerini ve videolarını hazırlamış, onun kimliğine büründüğü sahte profiller üzerinden onlarca erkekle iletişime geçmiş ve çaldığı kimliği kullanarak çevrimiçi ortamda müstehcen ilişkiler yürütmüş. Tam on yıl. O sırada, henüz Ulmen’le evliyken, kendisine bu dijital cinsel şiddeti kimin uyguladığını bulmaya çalışıyormuş.
Sevgi adına…
Collien’in anlattıklarını düşünürken burada oturmuş ağlıyorum. Collien Fernandes’i şahsen tanıdığım için değil, bir insanın başka bir insana, hele de sözde sevdiği, kendisine en yakın olan insana, böyle bir şeyi nasıl yapabildiğini aklım almadığı için.
Çok da uzun zaman önce, [Fransa’da] Gisèle Pelicot davasını kamuoyuna açık yürütmeye karar verdi. Sözde sevgi dolu ve ilgili kocasının, onu onlarca yıl boyunca uyuşturduğunu, tecavüz etmeleri için başka erkeklere sunduğunu ve teslim ettiğini öğrenmişti. Birlikte yaşlanmak istediğini söylediği kadın. Sabahları yatağına kahve getirdiği kadın. Aklım almıyor. Bu nasıl mümkün olabilir?
Beni ataerkil şiddet üzerine düşünmeye iten, işte bu tür vakalar. Ama dürüst olmak gerekirse, bu konuyla çok daha önce karşılaşmıştım. Yakın çevremde yaşanan ilk kadın cinayetiyle.
Aile trajedisi!
O zamanlar henüz “kadın cinayeti” diye bir sözcük yoktu. Olay, “aile trajedisi” olarak adlandırılmıştı. Bu ifade, sanki bir ailenin başına gelen bir felaketten, ansızın kopan bir fırtınadan söz ediyormuş gibi. Oysa öyle değildi.
Bir kadın kocasından ayrılır. Adam bunu kabul etmez ve kadının hayatına son verir. Üstelik yalnızca onun değil: İki çocuğun annesiz ve babasız büyümesini istemediğine karar vererek onları da yanına alır. Başlarına ateş ederek. Muhtemelen utanç duygusuyla, anne babasını da aynı şekilde öldürür. Son kurşunu kendisi için saklar.
Çocuklardan birinin adı Celine’di. Anaokulundan beri en yakın arkadaşımdı. İlkokulda yan yana otururduk. Olaydan sonraki günlerde, mezar mumları ve pelüş oyuncakların yanındaki masamızda oturuyordum, yanımdaki sandalye boştu. Celine yedi yaşındaydı. Erkek kardeşi dört. Bir çocuğa böyle bir şey nasıl anlatılır? Bilmiyorum.
Cinayetler gerekçelendiriliyor!
O dönemden pek bir şey hatırlamıyorum. Hafızam, akıl almaz olanı zihnimin dışında tutan bir savunma refleksi gibi devre dışı kalıyor. Ama bir anı zihnimde kaldı: Yıllar sonra, anne babam boşandığında, babam sakin bir anımızda bana Celine ve ailesinin başına gelenlerin bizim de başımıza gelmesinden korkup korkmadığımı sordu.
Cevabım evetti. O sırada on yaşındaydım. Babama güvenmediğim için değil. Bir şekilde zihnime, boşanmalarda böyle şeylerin yaşanabildiği yerleşmişti. Bir erkeğin bütün bir aileyi yok etmeye karar verebileceği. Üstelik bunun için birtakım gerekçelerinin olabileceği. Bir ayrılığın mantıklı sonucu olarak ailenin yok edilmesini mümkün gören bir çocuk… Bu hikâyenin beni belki de en çok sarsan yanı bu. Geriye yalnızca işlenen cinayet değil, hayatta kalanların zihninde açtığı yaralar da kalıyor.
Beni hâlâ cevapsız bırakan soruya geliyoruz: Bir insan başka bir insana bunu nasıl yapabilir? İşte bu yüzden burada oturmuş yazıyorum. Çünkü bu düşünceler zihnimde hiçbir anlam ifade etmiyor, belki önümde yazılı hâlde durduklarında biraz daha anlaşılır olurlar.
Bu adaletsizlik neden var? Bir erkeğin bir kadının hayatı üzerinde söz sahibi olmaya karar verdiği bu güç ilişkileri neden var? Kadının bedeni, onuru ve varlığı üzerinde. Şiddet pek çok farklı biçimde karşımıza çıkıyor: fiziksel ya da psikolojik şiddet, dijital istismar veya kapalı kapılar ardında sessizce uygulanan kontrol.
Erkeksiz dünya: Bir hayal ve suçlama
Aklıma sürekli bir video geliyor. Sokakta yapılan bir röportaj. Erkeklere kadınların olmadığı bir dünya hayal edip edemeyecekleri soruluyor. Yalnızca erkeklerin, yalnızca kendileri gibi düşünenlerin olduğu bir dünya. Hepsi istisnasız, gülerek ve muzip bir ifadeyle cevap veriyor: Hayır, asla. Erkekler için korkunç bir düşünce bu.
Ardından kadınlara erkeklerin olmadığı bir dünya hayal edip edemeyecekleri soruluyor. Yalnızca kadınların, yalnızca kendileri gibi düşünenlerin olduğu bir dünya. Hepsi istisnasız, gülerek ve sanki üzerlerinden bir yük kalkmışçasına cevap veriyor: Evet, kesinlikle. Kendilerini özgürce hareket edebildikleri, istedikleri gibi giyinebildikleri bir dünyada hayal ediyorlar. Ve her şeyden önemlisi, geceleri sokakta tek başlarına yürürken artık korkmak zorunda olmadıkları bir dünyada. Güzel bir düşünce; ama aynı zamanda bir suçlama. İnsanlığın yarısı için dolaşım özgürlüğü gibi en temel bir şeyin bile hayalden ibaret olması.
Bu duyarsızlaşma sağlıklı mı?
Nasıl bir değişim istiyorum? Farklı bir yetiştirme ve eğitim anlayışı mı? Peki kapalı kapılar ardında çocuklara aktarılanları nasıl denetleyebiliriz? İnsanlar kendi gerçekliklerini çocuklarının hayatına da taşıyor. Belki de ileride gerçekleşecek bir istismarın tohumlarının ilk kez kök saldığı yer tam da burası. Daha iyi önleyici tedbirler mi? Çözümün bir parçasının kesinlikle burada olduğuna inanıyorum. Ama istismara uğrayan çocukların bile Gençlik Dairesi'nin dikkatini çekmediği, bürokrasinin her şeyin üzerine kâbus gibi çöktüğü bir sistemde bu, insanın umudunu kıran bir beklenti.
Siyasette ve toplumda yaşanan sorunlar ve bunların yapısal nedenleri biliniyor, buna rağmen bunlarla kapsamlı biçimde mücadele edilmiyor. Böylece her gün yeni hikâyeler ortaya çıkıyor. Beni tekrar tekrar sarsan ama bir şekilde artık şaşırtmayan hikâyeler. Ve kendime soruyorum: Bu duyarsızlaşma sağlıklı mı? Muhtemelen değil. Böylesine karanlık meselelerle uğraşmanın insan sağlığına iyi gelmesi mümkün değil.
Yine de bunun önemli olduğunu düşünüyorum. Şiddete maruz kalan insanlar için önemli. Her gün. En yakından, bizzat yaşayan insanlar için. Sabah uyandıklarında yanlarındaki kişinin bugün hâlâ tanıdıklarını sandıkları kişi olup olmadığını bilemeyen insanlar için. Onlara, seslerini yükselten insanların da olduğunu hissettirmek gerekiyor. Birilerinin olup bitene baktığını, şiddeti ve gücün kötüye kullanılmasını kabullenmediğini bilmeleri gerekiyor. Bir çözüm bulmalıyız. Ve onu bulana kadar en azından gözlerimizi başka tarafa çevirmeme cesaretini göstermeliyiz.
* Janina Koch, turizm eğitimi aldıktan sonra Almanya'dan İsviçre'ye taşındı. Kişisel gelişim alanındaki eğitimlerinin yanı sıra özellikle insan psikolojisine odaklanan çalışmalar yürütüyor.
Kaynak: EDITION F
Kaynak link: https://editionf.com/politik-gesellschaft/community-artikel-sexualisierte-gewalt/