• Meksika’da “Kadın Cinayetleri Özel Savcıları” ve “kadın timleri” üstü örtülmek istenen katliamları açığa çıkarmak ve faillerin hak ettikleri cezayı almaları için çalışıyor.

 

Küresel ölçekte en yüksek kadın cinayet oranına sahip 25 ülkeden 14’ü Latin Amerika’da bulunuyor. Toplam vaka sayısında Brezilya’dan sonra ikinci sırada yer alan Meksika’da 2021 yılında kadın cinayetleri en yüksek sayıya ulaştı, kayıtlara bin 22 ölüm vakası geçti. 

2024'te resmi rakamlara göre 797 kadın cinayeti yaşandı. Geçtiğimiz yıl ise bu sayı 736 olarak kayıtlara geçti. 2026 yılı itibarıyla ülke genelinde 518 kadın öldürüldü. Bu gerilemede polis ve yargıda kadınlar tarafından kurulan özel birimler önemli rol oynuyor.

Paz Rodríguez’in hikayesi

Theguardian’ın haberine göre, 2021’de Meksika şehrinin banliyösü olan Milpa Alta’da yaşayan 72 yaşındaki Melesia García, 20 Mart akşamı evinde tecavüz edilerek öldürüldü. Olaya bakan Savcı, Melesia’nın kızları Paz ve Oliviera Rodríguez’e, olayı “kadın cinayeti” olarak değerlendirdiklerini söyledi.

Paz Rodríguez, bu terimi ilk kez duyuyordu. Savcının olayı bir kadın cinayeti olarak adlandırması ve bulgulara rağmen yargıç, iki sanığı serbest bıraktı. Şimdi Paz, annesi ve tüm kurbanlar için kadın cinayetleriyle mücadelede ön saflarda yer alıyor. Annesinin fotoğrafının olduğu ve üzerinde "Melesia için Adalet" yazan bir tişört giyerek yürüyüşlere katılıyor.

Özel savcılık nasıl kuruldu?

Savcı ekibi, şu anda Meksika Devlet Başkanı olan ama o dönemin Mexico City Belediye Başkanı Claudia Sheinbaum tarafından kurulan bir kadın cinayetleri biriminin parçasıydı.

Sheinbaum’un girişimiyle 6 Mayıs 2019’da “Kadın Cinayetleri Özel Savcılığı” kuruldu. 

Kadın cinayetleri konusunda uzmanlaşmış bir savcı atanması fikri, 2017 yılında 22 yaşındaki Lesby Berlin Osorio'nun cesedinin bir telefon kulübesinde telefon kablosuyla boğularak öldürülmüş halde bulunmasının ardından feminist aktivistlerden geldi. Bu dava, Meksika'da kadınlara yönelik şiddetin sembolü haline geldi.

Bağımsız inceleme 

Mart 2020'de, önde gelen insan hakları avukatı ve uzun süredir aktivist olan Sayuri Herrera Román, ülkenin ilk kadın cinayeti savcısı oldu. 2022’de Meksika genelinde kadınlara yönelik şiddet suçlarını soruşturmak üzere özel savcı oldu. 

Meksika Şehri polis merkezinin birinci katında faaliyet gösteren kadın cinayetleri birimi kendi protokollerini izliyorlar. Bir olay yaşandığında kadın cinayetleri dedektifleri yerel polis inceleme yapsa bile ayrıca delil topluyor. Kadın cinayetlerine bakan Adli tıp görevlileri, cinsel saldırı belirtisi olmasa bile tırnaklardan ve kasık bölgesinden örnek alıyorlar. 

‘İhtiyatlı ilerleme’

Bu yıl, Mexico City savcılığı 33 kadın cinayeti vakası kaydetti ve bunların 32'si mahkemeye intikal etti. 2026 yılında, önceki yıldan devredilen davalar da dahil olmak üzere 63 kadın cinayeti davası görüldü ve bunların neredeyse yarısı mahkumiyetle sonuçlandı.

Geçtiğimiz yıl Mart ayında, Mexico City Başsavcısı Bertha Alcalde Luján, kadınların şiddet sonucu ölümlerinin tümünün kadın cinayeti olarak soruşturulmasını sağlayan yeni bir protokol uygulamaya koydu. 

Meksika Senatosu da Nisan 2026’da yaptığı anayasa değişikliğiyle kadın cinayetlerine 70 yıla kadar varan hapis cezaları getirilmesini onadı. Ancak itirazlar ve şerhler nedeniyle yasa yürürlüğe girmedi. 

Kadın örgütleri de yasaya, “zorla kaybetmeler, organize suç örgütlerinin işlediği cinayetler ve devlet görevlilerin ihmallerini kapsamadığı” gerekçesiyle itiraz ediyor.  Ayrıca her eyalette bir kadın cinayetleri savcısı veya birimi atanması için çalışıyorlar. Mevcut durumda Kadın Savcılığı 32 eyaletin 25’inde mevcut. Sonuç olarak uygulama, Latin Amerika ve dünyanın en yaygın sorunlarından biri olan şiddete karşı “ihtiyatlı bir ilerleme” olarak görülüyor. HABER MERKEZİ