Türkiye ve Kuzey Kürdistan’da işsiz sayısı 7 milyon 356 bini buldu. İstihdam bir yılda 704 bin azaldı. En büyük artış genç işsizliği ve genç kadın işsizliğinde yaşandı. Genç işsizliği 7,5 puan artarak yüzde 25,2’ye yükseldi.

Türkiye Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu Araştırma Dairesi (DİSK-AR) Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) dün açıkladığı Mart 2019 dönemi Hanehalkı İşgücü Araştırması sonuçlarını değerlendirdi.

Mart 2018’de 3 milyon 210 bin olan mevsim etkilerinden arındırılmamış dar tanımlı işsiz sayısı Mart 2019’da 1 milyon 334 bin artarak 4 milyon 544 bine yükseldi. İşsizlik oranı bir önceki yıla göre 4 puan artarak yüzde 14,1 olarak gerçekleşti.

Mevsim etkilerinden arındırılmış işsizlik ise hem aylık hem yıllık olarak tırmanmaya devam ediyor. Mart 2018’de yüzde 9,9 olan mevsim etkilendirenden arındırılmış işsizlik oranı, Mart 2019’da yüzde 13,7’ya yükseldi. Bu oran, Şubat 2019’da yüzde 13,6 idi. Mevsim etkilerinden arındırılmış işsiz sayısı geçen yılın aynı ayına göre 1 milyon 309 bin artışla 3 milyon 178 binden 4 milyon 487 bine yükseldi. Dolayısıyla tarım, turizm ve inşaat gibi sektörlerin mevsim etkileri hariç tutulduğunda işsizliğin hem oransal hem de sayısal olarak tırmanmaya devam ettiği görülüyor. Mart 2019’da mevsim etkilerinden arındırılmamış işsizlikte Şubat 2019’a göre kısmi bir gerileme yaşansa da mevsim etkilerinden arındırılmış işsizlikteki artış düzenli olarak devam ediyor.

Tarım dışı işsizlikte de  tırmanış devam diyor. Ücretsiz aile işçilerinin yoğun olduğu tarım sektörü hariç tutulduğunda işsizlikte sert bir artış gözleniyor. Mart 2018’de yüzde 11,9 olan tarım dışı işsizlik, Mart 2019’da yüzde 16,1’e yükseldi.

   

1.3 milyon arttı

DİSK-AR tarafından hesaplanan geniş̧ tanımlı işsiz sayısı Mart 2018’de 6 milyon 18 bin iken iken Mart 2019’da 7 milyon 356 bin oldu. Geniş̧ tanımlı işsizlik oranı, Mart 2018’de yüzde 21 olarak hesaplandı. Mart 2018’e göre geniş̧ tanımlı işsiz sayısı 1,3 milyon arttı.

 

Dört gençten biri işsiz

   

Ağustos ayından itibaren işsizliğin düzenli yükselişi en çok gençleri ve genç kadınları etkiledi. Genç işsizliği Mart 2018’e göre 7,5 puan artarak yüzde 17,7’den yüzde 25,2’ye yükseldi. İşsizlikte en büyük tırmanış gençlerde ve genç kadın işsizliğinde yaşandı. Genç kadın işsizliği geçen yılın aynı dönemine göre 5,4 puan artış gösterdi. Mart 2018’de yüzde 12,9 olan kadın işsizliği 3,3 puan artarak Mart 2019’da yüzde 16,2 seviyesine yükseldi. Tarım dışı kadın işsizliği ise yüzde 19,9’a tırmandı. Kadın işsizliği yüzde 12,9’dan yüzde 16,2’ye yükselirken, genç kadın işsizliği yüzde 22,7’den yüzde 28,4’e yükseldi. Tarım dışı genç kadın işsizliği ise en yüksek işsizlik türü oldu. Mart 2018’de yüzde 26,2 olan tarım dışı genç kadın işsizliği Mart 2019’da yüzde 31,7 olarak gerçekleşti. Ne eğitimde ne istihdamda olanların (NEET) oranı ise geçen yılın aynı dönemine göre 1,9 puan artarak yüzde 23,7 olarak gerçekleşti. NEET’de kadınların oranı yüksekliğini koruyor. Ne eğitim ne istihdamda olan kadınların oranı erkeklerin 2,5 katına ulaşmış durumda.

 

İstihdamda daralma sürüyor

Ekonomik kriz ve sanayi üretimi ile büyümedeki büyük daralmaya paralel olarak istihdamda da daralma devam ediyor.  Bu nedenle sadece işsizlik artmıyor istihdamda da büyük bir daralma yaşanıyor. Mart  2018’de 28 milyon 499 bin olan toplam istihdam 704 bin kişi azalarak Mart 2019’da 27 milyon 795 bine geriledi.  Krizin başladığı Ağustos 2018 ile Mart 2019 arasında istihdamdaki kayıp ise 1 milyon 523 bin olarak gerçekleşti.

 

İşsizlikle mücadele önerileri

  • “Herkesin çalışması için, herkesin daha az çalışması” ilkesi doğrultusunda haftalık çalışma süresi gelir kaybı olmaksızın 37,5 saate, fazla mesailer için uygulanan yıllık 270 saat sınırı, 90 saate düşürülmelidir.
  • İstihdam artışlarında kamunun payı dikkate değerdir. Kamu istihdamının artırılması, kamuda eğreti ve güvencesiz çalışma biçimleri yerine, kadrolu ve güvenceli istihdam artışının sağlanması yaşamsal önemdedir. Kamu girişimciliği ve hizmetleri istihdam yaratacak şekilde yeniden ele alınmalı ve kamuda personel açığı derhal kapatılmalıdır.
  • İş başında eğitim adı altında çırak, stajyer, kursiyerlerin ve bursiyerlerin ucuz işgücü deposu olarak kullanılması uygulamasına son verilmelidir.
  • Uluslararası çalışma normları doğrultusunda herkese en az bir ay ücretli yıllık izin hakkı tanınmalıdır.
  • Güvencesiz çalışma biçimlerine son verilmeli, tüm taşeron işçilere kadro verilmelidir. Kamu taşeron işçileri kamu işçisi olarak kadroya alınmalıdır.
  • Uluslararası Çalışma Örgütü’nün (ILO) “insana yaraşır iş” yaklaşımı temelinde herkese güvenceli ve nitelikli işler sağlanmalıdır.
  • Sendikal hak ve özgürlüklerin kullanımı güvence altına alınmalı, sendikal barajlar kaldırılmalı, herkesin sendika hakkını özgürce kullanabilmesi için gerekli yasal düzenlemeler yapılmalıdır.
  • Toplum yararına çalışma programları kapsamında çalıştırılanlar daimi işçi statüsüne geçirilmelidir.
  •  İşsizlik Sigortası Fonunun amaç dışı kullanımına son verilmelidir.
  • İşsizlik sigortasından yararlanma koşulları iyileştirilmelidir. Son üç yılda 600 gün çalışma koşulu kriz döneminde 180 güne indirilmelidir.
  • Kadın istihdamının artırılması ve işsizliğinin azaltılması için işgücü piyasalarındaki cinsiyetçi uygulamalara son verilmeli, ev içi bakım hizmetleri devletin gereken nitelikli, yaygın ve ücretsiz bakım hizmetlerini sağlaması ile kadının üzerinden alınmalıdır. 
 

İSTANBUL

 
 

Beş aylık açık 66.5 milyar TL

 

Bütçe açığı Mayıs’ta 12,1 milyar lira oldu. Ocak-Mayıs döneminde ise 66,5 milyar lira olarak gerçekleşti. Mayıs 2018’te 2,7 milyar TL fazla veren bütçe, Mayıs 2019’da 12,1 milyar TL açık verdi.

Türk Hazine ve Maliye Bakanlığı, Mayıs ayına ilişkin bütçe gerçekleşmelerini açıkladı. Buna göre 2018 yılı Mayıs ayında 2,7 milyar TL fazla veren bütçe, 2019 yılı Mayıs ayında 12,1 milyar TL açık verdi. Geçtiğimiz yıl Mayıs ayında 8,7 milyar TL faiz dışı fazla verilmiş iken 2019 yılı Mayıs ayında 4,1 milyar TL faiz dışı açık verildi. 2019 yılı Mayıs ayında bütçe gelirleri bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 2,2 oranında artarak 71,6 milyar TL oldu. Bütçe giderleri ise yüzde 24,2 oranında artarak 83,6 milyar TL olarak kayıtlara geçti. 2019 yılı Mayıs ayında vergi gelirleri geçen yılın aynı ayına göre yüzde 2,3 oranında azalarak 59,8 milyar TL oldu. Faiz hariç bütçe giderleri ise yüzde 23,5 oranında artarak 75,7 milyar TL’ye çıktı.

Ocak-Mayıs gerçekleşmeleri

2018 yılı Ocak-Mayıs döneminde 20,5 milyar TL açık veren bütçe, 2019 yılı Ocak-Mayıs döneminde 66,5 milyar TL açık verdi. 2018 yılı Ocak-Mayıs döneminde 11 milyar TL faiz dışı fazla verilmiş iken 2019 yılı Ocak-Mayıs döneminde 20,1 milyar TL faiz dışı açık verildi. 2019 yılı Ocak-Mayıs döneminde bütçe gelirleri bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 15 oranında artarak 347,5 milyar TL oldu. Bütçe giderleri ise yüzde 28,4 oranında artarak 414 milyar TL olarak gerçekleşti.

2019 yılı Ocak-Mayıs döneminde vergi gelirleri geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 4,3 oranında artarak 262,9 milyar TL’ye çıkarken, faiz hariç bütçe giderleri ise yüzde 26,3 oranında artarak 367,6 milyar TL oldu.

ANKARA

 
 

Konut satışlarında düşüş

   

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre Mayıs 2019’da bir önceki yılın aynı ayına göre konut satışı yüzde 31,3 oranında azalarak 82 bin 252 olarak gerçekleşti.

TÜİK’in derlediği verilere göre Türkiye genelinde Mayıs 2019’da konut satışları geçen yılın aynı ayına oranla yüzde 31.3 düştü. Ülke genelinde toplam 82 bin 252 konut satışı yapıldı.

Türkiye ve Kuzey Kürdistan genelinde ipotekli konut satışları da bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 85,8 oranında azalış göstererek 5 bin 231 oldu. Toplam konut satışları içinde ipotekli satışların payı yüzde 6,4 olarak gerçekleşti.

İkinci el konut satışları bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 24,4 azalış göstererek 48 bin 487 oldu.

Yabancılara konut satışları bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 62,5 artarak 3 bin 925 oldu. Ülke uyruklarına göre en çok konut satışı Irak vatandaşlarına yapıldı. Irak’ı sırasıyla, İran, Rusya Federasyonu, Afganistan ve Suudi Arabistan izledi.