Cenevre’de dün başlaması planlanan Suriye barış görüşmeleri katılımcılar konusundaki anlaşmazlık nedeniyle ertelendi. Aynı gün bir basın toplantısı yapan Birleşmiş Milletler (BM) Suriye Özel Temsilcisi Staffan de Mistura, görüşmelerin 29 Ocak Cuma günü başlayacağını açıkladı.
Davetiyeler bugün gönderilecek
Görüşmelere kimin katılacağına karar verecek isim olan Mistura davetiyeleri bugün göndermeye başlayacağını da ekledi. Mistura, kimlerin davet edileceği konusunda görüşmelerin sürdüğünü belirtirken, DAİŞ ve El Nusra'nın süreç dışında tutulacağını yeniledi.
Altı ay sürebilir
De Mistura ayrıca, taraflar arasındaki müzakerelerin altı ay sürmesini beklediklerini kaydedip, görüşmelerin ilk ayağının da 2 ila 3 hafta arasında devam edebileceğinin altını çizdi.
Öncelikler de açıklandı
Tarafların başlangıçta, doğrudan görüşmeyeceğine dikkat çeken de Mistura, bu görüşmelerde önceliklerinin geniş çaplı ateşkesin sağlanması, DAİŞ tehdidinin sonlandırılması ve insani yardım için koridorların oluşturulması olduğunu belirtti.
Yol haritası belirlenmişti
Görüşmelerin yol haritası geçtiğimiz ay BM Güvenlik Konseyi'nde kabul edilmişti. Cenevre görüşmeleri; Suriye'deki savaşın siyasi çözüm yoluyla sona erdirilmesini, ülkede altı ay içinde tam yetkili bir geçiş hükümeti kurulmasını ve sonunda da yeni anayasa yapılarak, 18 ay içinde seçime gidilmesini öngörüyor.
Türkiye Kürt düşmanlığı yapıyor
Görüşmelerin ertelenmesine ise Türk devletinin Kürt düşmanlığı ile Suudi destekli çete örgütlerin işi yokuşa sürmesi sebep oldu. Zira Türk devleti Demokratik Birlik Partisi PYD'ye, Rusya ise DAİŞ'ten hiçbir farkı olmayan Ahrar El Şam ve Ceyş'ül İslam'a gibi radikal dinci örgütlere itiraz ediyor. Rusya, Esad rejiminin karşısında revize edilmiş bir Riyad heyetinin yanısıra Demokratik Birlik Partisi (PYD) ile Demokratik Suriye Meclisi'nin (MSD) de olduğu ikinci bir muhalif heyetin olmasını talep ediyor. Suriye politikası çöken ve ABD gibi önemli müttefiği ile dahi ters düşen Türkiye ise son bir hamle ile "PYD davet edilirse görüşmeleri boykot ederim" tehdidi savuruyor.
Sözde muhalifler işi yokuşa sürüyor
Görüşmelerin ertelenmesindeki diğer bir faktör de Suudi Arabistan destekli sözde muhaliflerin görüşmelere başlayabilmek için Esad rejimine üç adım atması şartını ileri sürmesi. Hava operasyonlarının durdurulması, kuşatma altındaki kentlerden kuşatmanın kaldırılması ve tutukluların serbest bırakılmasını talep eden muhaliflere karşın, Esad yönetimi, görüşmelere hazır olduklarını ve yeni bir taviz verilmeyeceği konusunda ısrarlı görünüyor.
ABD boykotu engellemeye çalışıyor
ABD şu anda hem Suudi Arabistan destekli sözde muhalifleri hem de Türkiye'yi boykottan vazgeçirmeye çalışıyor.
ABD Dışişleri Bakanı John Kerry, kararlaştırılan çizgide kalındığından emin olmak için Fransa, Rusya, Suudi Arabistan ve Türkiye dışişleri bakanları ve de BM Suriye Özel Temsilcisi Stefan De Mistura ile telefonla görüştüğü açıkladı.
Kerry: Ata zorla su içiremezsiniz!
Kerry, görüşmelerin başarıyla sonuçlanmasının toplantıya katılacak muhalif gruplara bağlı olduğunu belirtirken, BM'nin tek görevinin görüşmelere çerçeve çizmek olabileceğini söyledi. Görüşmelerin ertelenmesine sebep olanlara da tepki gösteren Kerry, "Ciddi olmak zorundalar. Eğer olmazlarsa savaş devam edecek. Atı suya götürebilirsiniz ama içmesini sağlayamazsınız" ifadelerini kullandı.
HABER MERKEZİ
Rojava’dan Ban Ki Moon’a çağrı: Kürtler mutlaka masada olmalı
PYD ile TEV-DEM'in de yer aldığı Rojavalı Kürt hareketleri BM Genel Sekreteri'ne mektup gönderek, "Suriye’nin ikinci büyük halkı olan Kürtler göz ardı edilip görmezden gelinirse, geleceğin Suriye’sinde güvenlik ve istikrar sağlanamayacaktır" uyarısında bulundu.
ABD ve Rusya ile Birleşmiş Milletler'e çağrı yapan PYD, "Kürtlersiz Suriye görüşmelerinden bir sonuç çıkmaz" diyor. Zira bundan önce Cenevre görüşmelerinde iki kez çözüm olmadan masadan kalkılmıştı. En son 2014'te yine Cenevre'de gerçekleşen barış görüşmeleri PYD gibi Suriye'nin gerçek muhalif güçleri çağrılmadığı için başarısızlıkla sonuçlanmıştı.
Tek yol siyasi çözüm
Cenevre 3'te de benzer bir durumun ortaya çıkmasından kaygı duyan Rojava’da faaliyet yürüten Kürt siyasi partileri de BM Genel Sekreteri Ban Ki Moon’a mektup göndererek Kürtlerin bu kez mutlaka masada olması gerektiğini ifade etti. Suriye beş yıldır devam eden savaşın ülkede büyük bir yıkıma ve acıya neden olduğunu vurgulanan mektupta, tek çözümün siyasi çözüm olduğu belirtildi.
Kürtler de temsil edilmeli
Mektupta BM Genel Sekreteri'ne "Sizleri Suriye krizini çoğulcu, demokratik, ilerici ve birleşik bir Suriye temelinde çözüme kavuşturmaya çağırıyoruz" diye seslenildi. Cenevre'de yapılmak istenen görüşmelere Kürtlerin bağımsız bir heyet olarak davet edilmesi talep edilerek, "Suriye’nin ikinci büyük halkı olan Kürtler göz ardı edilip görmezden gelinirse, geleceğin Suriye’sinde güvenlik ve istikrar sağlanamayacaktır" uyarısı yapıldı.
Mektup şöyle sonlandırıldı: "Görüşmelere katılacak olan muhalefet heyetini, Rojava Kürtlerini de bağımsız bir taraf olarak içine alacak ve ülkedeki siyasi çözüm sürecine dahil edecek bir yaklaşımla gözden geçirip yeniden düzenleyeceğinizi umuyor, bekliyoruz. Bu gerçekleştiği takdirde, tüm Suriye’nin beklediği sonuçları da beraberinde getirecektir."
Kimler imzaladı?
Metinde Demokratik Birlik Partisi (PYD), Demokratik Toplum Hareketi (TEV-DEM), Suriye Kürtleri İlerici Demokratik Partisi (Pêşverû), Kürdistan Özgürlük Partisi ile Suriye Kürtleri Siyasi Danışma Kurulu’nda yer alan partilerden Suriye Kürtleri Demokratik Sol Partisi, Suriye Kürtleri Demokratik Partisi/El-Wîfaq, Suriye Kürtleri Demokrat Partisi/El-Partî, Suriye Reform Hareketi/El-Îslah, Suriye Kürtleri Demokratik Birlik Partisi/Yekîtî'nin imzası var.