Birleşmiş Milletler (BM) 2012 Kooperatifler Yılı ilan etti. Cenevre BM merkezi, Uluslararası Çalışma Örgütü (İLO) Kooperatif modelinin gelişmesi ve teşvik edilmesi için yıl boyunca konferanslar verecek, etkinlikler düzenleyecek. BM’nin bu yılı Kooperatifler yılı ilan etmesinin global krizle çok yakın bir ilişkisi bulunuyor. Uzunca bir süredir dünyada gündemi meşgul eden küresel kriz ve daha da önemlisi petrol fiyatlarına paralel olarak tarım ürünler fiyatlarının da yükseliyor oluşu, çeşitli ülkelerde yaklaşan bunalıma farklı çözüm arayışlarını tetiklemiş durumda.
Azgelişmiş ekonomiler, artan fiyatların bütçe üzerinde yarattığı baskıyı nasıl göğüsleyebileceklerini düşünüyorlar. Bu nedenle şimdi dünya hem verimliliği artırmak ve hem de sosyal patlamaların önüne geçmek için verimlilik ve sosyal sorumluluğu birleştirmek zorunda. Cenevre ILO Temsilcisi Kamdem Emmanuel, Kooperatiflerin sadece birer ekonomik bir olgu olmadığını, eşitlik, dayanışma ve demokratik paylaşımyanlarıyla özellikle kriz dönemlerinin en ideal modeli olduğunu belirtti. 19.yy kurulmaya başlanan Kooperatifler sanayi devremini de tetiklemişti. Başlı başına irdelenmesi gereken bu model. Özellikle yeniden inşaa edilen toplumlar açısından da önemli bir kalkınma ve paylaşma modeli olan Kooperatif örgütlenmesini en iyi biçimde Basklılar uygulamıştır.
Bask halkı, iç savaşta faşist diktatör birliklerine karşı yenildi, katliamlardan geçirildi. 15 bin direnişçi katledildi, 30 bin kişi tutuklandı, yaklaşık 200 bin Basklı ülkesini terk etmek zorunda kaldı. Franko rejimi Bask ulusunun belkemiğini kırmak için bu ulusu var eden olgulara yöneldi. Bırakalım Bask dilinde eğitim, Baskça’nın günlük yaşamdaki kullanımı bile yasaklandı. Bölgenin kontrolü İspanyol ordusuna ve polisinin eline geçti. Yerel idarelerde çalışan memurları işten çıkarıldı, yerine İspanyollar getirildi. Kitaplar, dergiler ve gazeteler yasaklandı, enstitü ve akademiler kapatıldı. Anıtlar yıkıldı, sokaklar ve yer adları İspanyollaştırıldı. Halkın böylesi bir inkar ve imha politikası ile karşı karşıya kaldığı bir dönemde Bask halkının ancak dayanışmacı bir ekonomi geliştirmesi durumunda kimlik olarak ayakta kalabileceği düşüncesine ulaştılar. Yani devlet olmadan da ulusal bir ekonominin mümkün, hatta gerekli olduğundan yola çıkarak kooperatifçilik fikrine dayalı olarak dörtnala kapitalizm ve merkezileştirilmiş sosyalizm dışında üçüncü bir yol aradı.
Mondragon Kooperatif hareketinde temel hedef ekonomik sorunları çözmek değildi. Bu hareketi büyüten insanlar aynı zamanda daha adil bir toplumu geliştirmek istediler ve bunu yaparken, sosyal işlevin yerine getirilebilmesi için ekonomik istikrarın şart olduğu sonucuna vardılar. Bu anlamda harekette yer alan inisiyatifler, var olan sosyal sorunların kay nağının özellikle eğitim, iş, sağlık ve sosyal güvenlik gibi alanlarda aranması gerektiği tespitinden yola çıkarak ilk etapta bu alandaki sorunları çözmeye çalıştılar. Ancak bu alandaki faaliyetleri mümkün kılmak için ekonomik bir dengenin şart olduğu düşünüldü ve başarıldı.
Kürt Halk Meclisleri ve Kooperatifler
Kürdistan’da kapitalist üretim ilişkileri kuralsız ve alabildiğine dizginsiz bir biçimde gerçekleşmektedir. Bunun önünü alabilmek ve halkı ekonomide kendine yeter duruma getirmek için yapılması gereken temel girişim belediye koordinatörlüğünde kooperatifleşmedir. Herkes, kendi ideolojik perspektifinden Kürdistan için bir kalkınma programı hazırlarken, Kürtler de bu süreçte kooperatifler aracılığıyla yeni ve dayanışmacı bir ekonomik kalkınmanın arayışlarına hız vermek zorundadırlar. Kürdistan Belediyeleri bunun farkındadır. Kürt Halk Meclislerinin kurulduğu Avrupa ve Kürdistan’da kooperatif hareketi demokrasi bilincini, sosyal paylaşımcılığı, uluslal öncelik bilincinide geliştirecektir.