Ancak vatansızların bu makus talihini aşmak için Birleşmiş Milletler harekete geçiyor. Kuruluş vatansızların durumuna dikkat çekmek amacıyla dün uluslararası bir kampanya başlattı. BM Mülteciler Yüksek Komiserliği’nin vatansızlardan sorumlu direktörü Mark Manly yaptığı açıklamada medyada, üniversitelerde vatansızların çok az işlendiğini ve BM’de de çok ciddi bir tartışma konusu olmadığını söylüyor. Manly bu kampanyanın vatansızları dünyanın gündemine sokacağı konusunda ümitli. Vatansızlar çok büyük oranda fakirlik içinde yaşıyor. Yabancı oldukları ülkelerde ayrımcılığa maruz kalan ve bu nedenle sosyal çatışmalara neden olan vatansızların Fildişi Sahilleri ve Kongo gibi ülkelerde silahlanarak merkezi idareye karşı savaştıkları da görüldü.
Vatansız Kürtler
Vatansızların kimi sonradan kendi yurtlarından göç ettirilirken kimi gruplar ise tarihleri ve coğrafi konumlanmaları nedeniyle vatansız durumda. Örneğin Kuveyt’te onbinlerce Bedevi’nin devlette hiçbir kaydı yok. Avrupa’da da en az 80 bin kadar Roman’ın vatandaşlığı bulunmuyor. Yerleşik Roman topluluklarında ise çocukların çok geç kayıt edilmesi nedeniyle bir yığın yasal sorun çıkıyor.
Suriye’de Kürtlerin çoğunluğunu oluşturduğu yarım milyon kadar vatansız bulunuyor. Moritanya’dan 1989’da sınırdışı edilen 75 bini aşkın siyah Moritanyalı da halen vatansız.
Vatansızlar her türlü sömürüye olağanüstü açık bir topluluk. Bazı ülkelerde vatansızların yıllarca yok yere, sadece kimlikleri olmadığı için hapiste tutulduklarının örnekleri bulunuyor. Kimlikleri olmadığından istatistikleri de tutulmuyor. BM’ye göre dünyada kaç tane vatansızın bugün kilit altında olduğunu kimsenin bilmesi imkansız.
Suriye tartışılacak
Dünyadaki vatansız nüfusun 5 milyon kadarını çocuklar oluşturuyor. 30 Ağustos 2011 tarihinde Vatansızlığın Azaltılması Sözleşmesinin kabul edilmesinin 50. yılı kutlanacak. Şu ana kadar bu sözleşmeyi sadece 38 ülkenin imzaladığı gerçeği kutlayacak fazla bir şey bırakmıyor.
Sözleşmenin mekanizması aslında çok basit. İmzacı ülkeler kendi ülke sınırları içinde doğan herkese vatandaşlık vermek durumunda. Bu şekilde yeni kuşakların bir vatanı olması ve resmiyet kazanması sağlanıyor.
Vatansızlar konusunda BM Genel Sekreterliği ve Eylül ayının sonundaki Genel Kurul toplantılarından özel bir gündem açmayı planlıyor. Özellikle dünyada en çok vatansızın bulunduğu Myanmar, Kuveyt, Suriye, Moritanya gibi ülkelerdeki sorunun ciddi bir tartışma konusu olacağı bildiriliyor.
SERDAR EROÐLU - ANF/AMSTERDAM