İnsan haklarını gözetin
Taslakta ABD ya da herhangi başka bir ülkenin adı geçmedi; ancak e-postaların toplanmasının yanı sıra diktatörlükle yönetilen ülkelerdeki halkın gözetlenmesine de atıfta bulunularak, insanların çevrimdışı sahip oldukları hakların internette çevrimiçi olduklarında da korunması gerektiğine dikkat çekildi. BM İnsan Hakları Komisyonu’nun dijital veri casusluğu ve dinleme faaliyetleri üzerine bir rapor hazırlayacağı ve raporun, BM İnsan Hakları Konseyi tarafından 2014 yılında Cenevre’de açıklanacağı bildirildi. Kararda, devletlerin gizli servis faaliyetlerinde insan haklarını gözetmeleri talebinde bulunuluyor. Kararının devletler üzerinde bir bağlayıcılığı olmazken, daha ziyade sembolik bir anlam ifade ediyor.
Obama’ya ‘sınırla’ önerisi
NSA’nın yasadışı faaliyetlerine ülke içinden de tepkiler yükseliyor. Kısa süre önce Washington Eyalet Mahkemesi, NSA’nın anayasa ile teminat altına alınan “sebepsiz yere” arama yapılamayacağı temel hakkını ihlal ettiğine hükmetmişti. Yoğunlaşan tepkileri dindirmek için Washington yönetimi, dinleme faaliyetlerinde reforma gitmeye hazırlanıyor. ABD Başkanı Barack Obama tarafından NSA’nın dinleme skandalının patlak vermesinin ardından görevlendirilen gizli servis ve hukuk uzmanlarından oluşan komisyon, konuya dair raporunu Beyaz Saray’a sundu.
NSA’nın yetkileri kısıtlansın
300 sayfalık raporda, NSA’nın 11 Eylül’den sonra uygulamaya konulan ve genişletilen bir takım yetkilerinin, yasadışı yollarla kişisel özgürlüklere müdahale edilmesini doğurduğu ve özel yaşama zarar verdiği belirtildi. Ayrıca ‘terörle mücadele’ kapsamındaki güvenlik önlemlerinin vatandaşlık hakları gözetilerek uygulanmasının önemi vurgulandı. Raporda bağlayıcılığı olmayan 46 öneri sunuldu. Uzmanlar, yabancı devletlerin vatandaşlarının da özel yaşamlarının korunması gerektiğini belirterek, raporda yabancı devlet başkanlarının dinlenmesi konusunda sert sınırlamalar getirilmesi gerektiğine yer verdi.
Sistematik dinlemeye son
Raporda Amerikan gizli servislerinin vatandaşların telefon görüşmelerini sistematik şekilde kayıt altına almaya son vermesi gerektiği belirtildi. Ayrıca mahkeme onayı olmadan telefon ve finansal kayıtlara ulaşma yetkisinin de sınırlandırılması önerildi. Raporda ayrıca NSA’nın ülke içindeki faaliyetlerinin ABD’nin ulusal güvenlik mahkemesi olan Foreign Intelligence Surveillance’da onaylanması gerektiği ifade edildi. Komisyon üyeleri Obama’ya NSA’nın bir sonraki başkanını asker değil siviller arasından seçmesi çağrısında da bulundu. Önerileri gözden geçirecek olan Obama’nın nasıl bir karar vereceği ise henüz bilinmiyor.
NEWYORK/WASHINGTON