Çağımızın özgürlükçü sosyalist, siyaset felsefecisi ve toplumsal ekoloji hareketinin tanınmış düşünürlerinden Murray Bookchin’in daha önce yayınlanmamış makalelerinden oluşan ‘Geleceğin Devrimi’ adlı kitap Dipnot yayınlarında çıktı. Bookchin’in felsefesini ve ‘toplumsal ekoloji’ olarak adlandırdığı siyasal görüşlerini anlayabilmek için giriş sayılabilecek nitelikteki kitap, tabandan örgütlenecek bir doğrudan demokrasi biçimi olarak özgürlükçü belediyeleri, bugünün örgütlenme biçimleri açısından ortaya koyarak verimli bir tartışma sunuyor.
Halk meclisleri ve doğrudan demokrasi alt başlığıyla yayınlanan ‘Geleceğin Devrimi’, bilim kurgu ve fantazi edebiyatının en önemli yazarlarından biri olarak kabul edilen Ursula K. Le Guin’in önsözüyle yayınlandı.
Özgürleşme projesi
Bookchin kitabında, bir insani özgürleşme projesi olarak ‘Komünlerin Komün’ünün kurulması doğrultusunda, yeni bir katılımcı demokrasi olarak halk meclislerinin potansiyelini tartışırken, ekoloji ve kenti ise bu potansiyelin siyasal örgütlenmesinin zemini olarak kavramsallaştırıyor. Marksizm ve anarşizmin tarihsel icra ediliş biçimlerini eleştirel olarak ele alan Bookchin, aydınlanma hümanizmi, aklın merkeziliği, doğrudan demokrasi ve toplumsal ekoloji eksenli bir özgürleşme projesinin failinin sadece herhangi bir toplumsal sınıf ya da kesim değil, siyaset yapmak yoluyla inşa edilen “halk” olduğunu ileri sürüyor.
1921 New York doğumlu olan Murray Bookchin, 2006 yılında öldü. Marksist ideolojiyle çocukluğunda tanışan ve komünist gençlik örgütü olan Young Pioneers’a dokuz yaşında katılan Bookchin, fabrikalarda çalışarak çalışanların örgütlenmesinde görev aldı. 1930’ların sonunda, Stalinizmle yolunu ayırarak Troçkizme yakınlaştı. Geleneksel Marksizm-Leninizm baskıları karşısında hayal kırıklığına uğrayan Bookchin 1950’lerde New York’ta Özgürlükçüler Birliği’nin kurulmasında yer alarak anarşist oldu. En önemli makalelerinden biri olan ‘Ekoloji ve Devrimci Düşünce’de ekolojiyi radikal politik kavram olarak ortaya attı. 1960’larda yayınladığı diğer makalelerinde ise, ekolojik teknolojiler konusunda yaratıcı düşüncelere öncülük etti. ABD’de birçok yerde verdiği derslerle, muhalif kültürün ekoloji kavramını geniş kitlelere tanıttı. Yine en önemli kitaplarından biri olan ve ‘Özgürlüğün Ekolojisi’ olarak 1982 yılında yayınlanan kitabı, ABD ve diğer ülkelerde ortaya çıkan ekolojik hareketler üzerinde derin etkiler yarattı. Daha sonra yayınlanan ‘Kentsiz Kentleşme’ adlı kitabında politik felsefesini etkileyen ve özgürlükçü yerel yönetim kavramının uygulamasını tarif eden demokratik gelenekler üzerine yoğunlaştı. 1999 yılında ise Bookchin düşüncelerini komünalizm düşüncesi çerçevesine oturttu. Politik yazıları yanında, diyalektik naturalizm olarak adlandırdığı felsefi düşünceleri hakkında da geniş bir şekilde yazılar yazdı. Son yayınlanmış çalışması ‘Üçüncü Devrim’de ise, Amerika ve Avrupa devrimci hareketleri içerisindeki özgürlükçü etkinin tarihini yazdı. Dipnot yayınlarında çıkan ve Bookchin’in felsefesini ve ‘toplumsal ekoloji’ olarak adlandırdığı siyasal görüşlerini yansıtan yazılardan derlenmiş ‘Geleceğin Devrimi’ için Ursula K. Le Guin kitabına yazdığı önsözde şunları söylüyor: “Bookchin, ömrünü kapitalizmin “ya büyü ya öl” mantığına, o doymak bilmez ethosuna karşı çıkmakla harcadı. Bu kitaptaki dokuz deneme bu çabanın vardığı en son noktayı temsil ediyor: eşitlikçi, doğrudan demokrasinin uygulandığı ekolojik bir toplumun kuramsal payandalarını, böylesi bir toplumun nasıl inşa edilebileceğiyle ilgili pratik bir yaklaşımla birlikte, sunuyor. Bookchin, toplumsal değişimi hedefleyen geçmiş hareketlerin başarısızlıklarını eleştirel gözle inceliyor, doğrudan demokrasi vaadini yeniden diriltiyor ve çevre krizini hakiki bir tercih momentine nasıl dönüştürebileceğimiz konusundaki ümidinin dayanaklarını özetliyor –toplumsal cinsiyetin, ırkın, sınıfın, ulusun paralize edici hiyerarşilerini aşma fırsatından, toplumsal sistemimizin radikal kötülüğüne radikal bir çare bulma fırsatından söz ediyor. (…) Bookchin, arı düşüncesi, ahlaki sorumluluğu ve gerçekçi bir ümidin peşinde ödün vermeden, bütün içtenliğiyle koşması itibarıyla gerçek bir aydınlanma çocuğudur.”
Murray Bookchin’in ‘Geleceğin Devrimi-Halk Meclisleri ve Doğrudan Demokrasi’ kitabı, İbrahim Yıldız ile Soner Torlak çevirisi ile Dipnot yayınlarınca okurlara sunuldu.
KÜLTÜR SERVİSİ