Başta tüm okurlarınızı selamlıyorum. Almanya vatandaşıyım ve Türkiye vatandaşı olan eşimden 8 ay önce boşandım. Türkiye’ye dönen eski eşim Almanya mahkemesini vermiş olduğu boşanma karırının Türkiye tanıma ve tenfizi için Türkiye’deki bir mahkemeden bana teblikat göndermiş. Almanya vatandaşı olduğum için bana gelen bu teblikat cevap vermek zorunda mıyım? Kısaca cevaplarsanız çok memnun olurum.(H.D. / Almanya)

***
Sayın okurumuz, Almanya vatandaşı olduğunuz için sizin illada boşanma karırının tanınması için Türkiye’de dava açmanıza gerek yotur. Ancak eski eşiniz Türkiye vatandaşı olduğu için onun bunu nüfus kayıdına yani boşandığına dair ibareyi geçirmesi gerekmektedir. Bunun için Almanya’da verilen boşanma kararının Türkiye’de tekrardan onaylanması zorunludur. Siz gelen teblikata hukuken cevap vermek zorunda değilsiniz. Şayet cevap vermezseniz bu kararın tanımasının uzamasına ve eski eşinizin mağdur duruma düşmesine sebep olursunuz, taktir sizindir.
Burada bu konu hakkında şu genel bilgileri verme sanırız ayarlı olacaktır:
-  Almanya’da alınan bir boşanma kararının da, Türkiye’de geçerli olabilmesi için, tanımasının yapılması gerekir.
-  Almanya mahkeme kararı, Türkiye mahkemesinin kararı ile tanınması gerekir. Bu işlem ikinci bir boşanma davası gibidir. Böyle bir tanıma yapılmamış yabancı mahkeme kararlarının Türk makamları nezdinde geçerliliği olmaz. Örneğin tanıması yapılmamış boşanma Türkiye’de nüfusa işlenemez ve kişi halen evli gözükür.
-  Halen ikamet edilen veya en son ikamet edilen yerdeki aile mahkemesi veya sulh hukuk mahkemesi tanıma davalarına bakar. Yabancılar ise Ankara, İstanbul veya İzmir’deki mahkemeler arasında tercih yapabilirler.
-  Tanıma davası kişi tarafından şahsen açılabilir veya görevlendirdiği bir avukat tarafından da açılabilir. Genellikle iki avukat tutulur. Bir avukat tanıma davasını açar, diğeri ise kabul eder. Bu durumlarda dava 5 ila 10 gün arasında sonuçlanıyor. Olası suiistimallerin önüne geçmek için yabancı taraf sadece Türkiye mahkemelerinde boşanma davasının tanıma ve tenfizi işlemi için avukata vekalet vermeli ve başka işlemleri vekalete dahil etmemeli.
- Taraflardan biri Türkiye’de yaşıyor ve şahsen mahkemeye başvurabiliyor ise sadece bulunmayan kişinin bir avukat tutması yeterli oluyor. Bu durumda da dava süresi yukarıda belirtildiği gibidir.
-  Yabancı taraf avukat tutmuyorsa, Türk uyruklu kişi yukarıda belirtildiği gibi şahsen veya bir avukat aracılığı ile davayı açabilir. Tanıma ve tenfiz davası bu şekilde açıldıktan sonra mahkeme, karşı tarafa yurt dışındaki adresine tebligat yoluyla kendisinin veya avukatının duruşmaya katılma çağrısını iletir. Katılmaması durumunda da gıyaben tanıma işlemi sonuçlandırılır. Ne yabancı olan taraf, ne de avukatı duruşmaya katılmaz ise, mahkeme tanık dinler ve dava konusu yabancı mahkeme kararına (tercümesi ve onaylı fotokopisi gerekli) ilişkin tanıma ve tenfiz kararını verir. Bu durumlarda dava 5 ila 6 ay sürebilir.
- Mahkeme celbi tebliğ edilemez ise (bilinmeyen adrese taşınma vs.) Türkiye Tebligat Kanunu gereğince mahkeme celbinin yayınlanması gerekir. Ancak bu şartla mahkeme, kararın tanıma ve tenfizini yapar. Bu durumlarda verilen kararın kesinleşebilmesi için önceden yayınlanması gerekir. Bu davalar en az bir yıl sürer.
- Tanıma ve tenfiz kararlarında tenfize gitmek de mümkündür.
-  Türk hukukuna göre bir Alman boşanma kararı Türkiye mahkemesi tarafından verilen tanıma ve tenfiz kararının kesinleşmesi tarihi itibariyle Türkiye’de geçerlilik kazanır.
Boşanma veya velayet kararının Türkiye’de tenfizi için gerekli işlemler:
-  Boşanan taraflardan en az birinin halen Türkiye vatandaşı olması gerekir.
- Almanya mahkemesince verilmiş boşanma kararının kesinleşmiş olması, yani kararda temyiz sürecinin tamamlandığını veya temyiz için tanınan sürenin dolduğunu gösteren ‘Rechtskraftvermerk’ bulunması gerekir.
-  Eyalet Mahkemesinden (Landgericht) Apostil (Apostille) alınması zorunludur.
- Üzerinde ‘Rechtskraftvermerk’ ve Apostil bulunan kararın, yetkili konsoloslukca veya Türkiye’de noterlikçe tanınan bir yetkili/yeminli tercüman tarafından Türkçe’ye tercüme edilmesi gerekir. Bu tercümenin Almanya’da  konsolosluk tarafından, Türkiye’de ise noterce onaylanması gerekir.

YEK-KOM Beratungsstelle/
Adres: Graf Adolf Str.
70a,40210 Düsseldorf
hukukyardim@gmx.net
Tel: 0211-1711454