Geçen hafta bu köşemizde bir okurumuzun ‘boşanma veya ayrılık durumunda çocukların vekaletinin nasıl düzenleneceğine’ dair sorusuna kısaca cevap vermeye çalışmıştık. Bu hafta ise bunu biraz daha açma gereği duyduk. Çünkü boşanmak veya ayrılmak isteyen eşlerin vatandaşlık durumlarını dikkate alma zorunluluğu sonucu, verilen mahkeme kararlarının tenfiz edilip edilmemesi büyük önem arz etmektedir. Buna göre;
- 18 yaşından küçük çocuk sahibi çiftlerin boşanmaları halinde mahkeme çocukların velayetini sadece anneye veya babaya verebileceği gibi, şayet eşler Türkiye Vatandaşı iseler, Türk hukukuna bağlı olarak çocukların velayetinin anne ile baba arasında paylaştırılmasına da karar verebilir. Mesela; iki çocuktan birinin velayeti anneye, diğerininki babaya verilebilir. Bu durum Alman hukukuna göre de mümkün olabilir.
l Boşanma kararında velayete ilişkin bir hüküm bulunmaması halinde çocukların velayeti, tıpkı evlilik sürecinde olduğu gibi, müştereken anne ve babaya ait olacaktır. Alman hukukunda da çocukların velayetinin boşanan anne ve babaya ortak olarak bırakılması mümkündür. Bu halde çocuğun anne veya babanın yanında kalmasına mahkeme karar verebilir (Aufenthaltsbestimmungsrecht).
- Öte yandan, boşanma olmadığı halde eşlerden birisi velayet davası açarak çocuklarının velayet hakkını da üstlenebilir.
-  Boşanma ya da velayet davası sonucu çocukların velayeti konusunda Alman Mahkemelerinde alınmış kararların Türkiye’de geçerli olabilmesi için bu kararların da tenfiz edilmesi gerekmektedir. Bu durumda olan kişilerin, mahkeme kararının apostil şerhi alınmış örneği ve onaylı Türkçe tercümesiyle şahsen veya bir avukata vekalet vermek suretiyle Türkiye’de tenfiz davası açmaları gerekmektedir.
- Velayet kararına konu olan çocukların 16 yaşından küçük olmaları halinde, bu kararın tenfizi için ikinci ve daha kısa bir yol bulunmaktadır: Almanya ve Türkiye’nin taraf bulunduğu “Çocukların Velayetine İlişkin Kararların Tanınması ve Tenfizi ile Çocukların Velayetinin Yeniden Tesisine İlişkin Avrupa Sözleşmesi” uyarınca, 16 yaşından küçük ve Türkiye vatandaşı olan çocukların velayet haklarını kapsayan Almanya’da alınmış velayet kararlarının Türkiye’de tanınması/tenfizi için merkezi makam olan Alman Adalet Bakanlığına başvurulması mümkündür. Velayet kararlarının Türkiye’ye bizzat gidip dava açmak ya da bir avukat tutmak zorunda kalınmaksızın tenfizini mümkün kılan sözkonusu Sözleşmede tenfizi talep edilecek mahkeme kararlarının hangi koşullarda red edileceği açıkça belirtilmiş olduğundan, usulüne uygun tenfiz taleplerinin taraflara ilave tebligata ihtiyaç duyulmadan çok kısa bir süre içerisinde tamamlanması öngörülmektedir. Bu sözleşmeye göre ilgili kişiler şu adrese yazılı başvuru yapılabilir:
(Adres: Bundesamt für Justiz, Zentrale Behörde für internationale Sorgerechtskonflikte
Adenauerallee 99-103, 53113 Bonn, Tel: 0228/99410-5438 e-mail: int.sorgerecht@bfj.bund.de)
***
Boşanma veya velayet kararı Alman mahkemesi tarafından verilmiş ise kararın Türkiye’de geçerli olabilmesi için, Türkiye’de şahsen veya avukat aracılığı ile tenfiz davası açılması gerekir. Tenfiz davası yeni bir boşanma veya velayet davası değildir. Yabancı mahkeme kararının Türk hukuku bakımından uygulanabilmesi amacıyla Türk mahkemesince tanınmasıdır.
Boşanma veya velayet kararının Türkiye’de tenfizi için gerekli işlemler:
- Boşanan taraflardan en az birinin halen Türkiye vatandaşı olması gerekir.
- Alman mahkemesince verilmiş boşanma kararının kesinleşmiş olması, yani kararda temyiz sürecinin tamamlandığını veya temyiz için tanınan sürenin dolduğunu gösteren ‘Rechtskraftvermerk’ bulunması gerekir.
- Eyalet Mahkemesinden (Landgericht) Apostil (Apostille) alınması zorunludur.
- Üzerinde ‘Rechtskraftvermerk’ ve Apostil bulunan kararın, yetkili konsoloslukca veya Türkiye’de noterlikçe tanınan bir yetkili/yeminli tercüman tarafından Türkçe’ye tercüme edilmesi gerekir. Bu tercümenin Almanya’da konsolosluk tarafından, Türkiye’de ise noterce onaylanması gerekir.


YEK-KOM Beratungsstelle/
Adres: Graf Adolf Str.
70a,40210 Düsseldorf
hukukyardim@gmx.net
Tel: 0211 830 29 25