- Federal Hükümet, Çalışma Zamanı Yasası’nı reforme etmek istiyor. 8 saatlik günlük çalışma süresi yerine, haftalık azami çalışma süresi getirilmesi planlanıyor, ancak sendikalar eleştiriyor.
CDU/CSU ve SPD, çalışma süresi düzenlemelerinde değişiklik yapmak istiyor. Koalisyon sözleşmesinde “Avrupa Çalışma Zamanı Direktifi ile uyumlu olarak, günlük yerine haftalık azami çalışma süresi imkânı yaratmak istiyoruz” ifadelerine yer veriliyor. Böylece günlük 8 saat sınırı yerine daha fazla esneklik sağlanacak ve çalışma süreleri, özellikle mevsimlik işler, vardiyalı çalışma, hafta sonu ve gece çalışması gibi gerçek ihtiyaçlara daha iyi uyarlanabilecek.
Avrupa Direktifi, haftalık ortalama en fazla 48 saat çalışma süresi öngörüyor. Ortalamanın hangi referans dönemine göre hesaplanacağı ülkeden ülkeye değişiyor. AB Direktifi, Almanya’daki mevcut yasal düzenlemedeki gibi günlük bir üst sınır koymuyor.
Koalisyon sözleşmesine göre; Almanya’daki haftalık azami çalışma süresi, tam zamanlı çalışma için toplu sözleşmeyle düzenlenen işlerde haftalık en az 34 saat, toplu sözleşmeyle düzenlenmemiş veya kararlaştırılmamış işlerde ise 40 saat esas alınacaktır. Aynı zamanda mevcut dinlenme süresi kuralları korunacak. Buna göre; iki vardiya arasında en az 11 saat dinlenme süresi olması gerekecek.
İşverenlere yakın Alman Ekonomi Enstitüsü (IW) Direktörü Michael Hüther, ARD Sabah Programı’nda bu değişikliğin haklı gerekçeleri olduğunu belirterek, “8 saatlik iş günü sanayi toplumu için önemliydi. Bugün ise çok daha fazla hizmet odaklı bir ekonomiye sahibiz. Ailelerde iki kişinin çalıştığı, iş ile özel hayat, aile ile meslek arasındaki zaman dengesinin çok farklı şekillerde organize edilmesi gereken yeni koşullar var” dedi.
Neden farklı bir düzenleme?
Koalisyon ortakları, değişen çalışma dünyasını gerekçe göstererek, çalışanlar ve işletmelerin daha fazla esneklik istediğini savunuyor. Yeni düzenlemenin aile ile meslek hayatını daha iyi bağdaştırma açısından da önemli olduğunu ifade ediyor. IW Direktörü Hüther, değişikliklerin temel olarak ofis işlerini hedeflediğini kaydederek, daha fazla esneklik ve uyum imkânının işletmelerin ekonomik hareket alanını kolaylaştıracağını ve dolayısıyla iş yerlerinin güvenliğini artıracağını söyledi. Hüther, “Konu daha fazla çalışma süresi değil, gerektiğinde gerekli olan çalışma süresinin farklı şekilde dağıtılmasıdır” diye konuştu.
İşverenler, deregülasyon ve yüklerin azaltılması çağrısı yapıyor. Bu kapsamda daha esnek çalışma süreleri de talep ediliyor.
Sendikalar neden karşı?
Alman Sendikalar Birliği (DGB), planları reddediyor. DGB Başkanı Yasmin Fahimi, 8 saatlik iş gününden vazgeçilmesine karşı uyararak, “1918 öncesine geri dönmek istemiyoruz” dedi. Verdi Başkanı Frank Werneke ise hükümetin planlarını, işverenlere “çalışanların sağlığını hiçe sayarak onlardan son damla verimi alma” yetkisi veren bir çek olarak nitelendirdi. Verdi Başkanı Frank Werneke, Başbakan Merz’i sendikalarla uzlaşı aramamakla eleştirerek, zaten yüzlerce toplu sözleşmede son derece esnek çalışma modellerinin mevcudiyetine işaret etti. “Hiçbir eylem ihtiyacı yok” diyen Werneke, şöyle devam etti: “Tartışılan ve koalisyon sözleşmesinde de yer alan husus, işverenlerin talimat hakkı yoluyla günde 13 saat kesintisiz çalışma imkânı yaratılmasıdır. Bu, her türlü sağlık korumasına aykırıdır ve benim görüşüme göre bir reform adımı değildir.”
Sendikalara yakın Hans-Böckler Vakfı da haftalık çalışma süresine geçişin günde 12 saat 15 dakikaya varan iş günlerine yol açabileceği uyarısında bulundu. Vakfa bağlı Hugo Sinzheimer İş Hukuku Enstitüsü’nün (HSI) analizine göre; bu değişiklik, sağlık risklerini artırabilir, hastalık izinlerini çoğaltabilir ve aileler üzerinde daha fazla baskı yaratabilir. Hatta ekonomik açıdan verimsiz olabileceği belirtiliyor.
Mevcut durum nedir?
Mevcit Çalışma Zamanı Yasası’nda, “Çalışanların iş günü çalışma süresi 8 saati aşamaz” hükmü yer alıyor. İstisnai durumlarda, bu süre daha sonra telafi edilmek kaydıyla 10 saate kadar çıkarılabilir. Daha uzun çalışma süreleri ise çok dar sınırlar içinde mümkündür.
Ne kadar çalışılıyor?
Federal İstatistik Dairesi’ne göre; 2024'te Almanya’daki tüm çalışanların olağan haftalık çalışma süresi 34,3 saat oldu. Bu rakam, Avrupa ortalamasının (36,8 saat) altında kalıyor. En yüksek değer Sırbistan’da (42,2 saat), en düşük ise Hollanda’da (31,2 saat) görüldü. Almanya’da da uzun vadede azalma yaşandı: 1991’de 38,4 saat olan olağan haftalık çalışma süresi, 2024’e kadar 4,1 saat geriledi. Ortalama, part-time çalışan oranındaki artıştan da etkileniyor. Bu oran, 1991’de yüzde 14,1 iken 2024’te yüzde 30,8’e yükseldi.
8 saatlik neden getirildi?
8 saatlik iş gününü ilk kez Galli girişimci ve sosyal reformcu Robert Owen, “8 saat çalışma, 8 saat boş zaman ve dinlenme, 8 saat uyku” sloganıyla gündeme getirdi. Almanya’da 1918’de işçiler, 1919’da ise memurlar için uygulamaya kondu. Birçok işletme de bundan yararlandı, çünkü daha kısa çalışma süreleriyle verimlilik genellikle artıyordu. 1923 ve 1938’deki çalışma zamanı yönetmelikleriyle istisnai durumlarda 10 saatlik iş günlerine de yeniden izin verildi. BERLİN
