Araştırmacı yazar Ergün Sönmez’in kaleme aldığı ‘Kolektif Emperyalizm’, kitabı günümüzde emperyalizmin geldiği boyutu çok yönlü tartışmaya açıyor.
Belge Yayınlarında çıkan ‘Kolektif Emperyalizm’ kitabının önsözünü duayen gazeteci Doğan Özgüden kaleme alıyor. Özgüden, “Yarım yüzyıllık” dostu Sönmez’in kitabı için, “Kolektif Emperyalizm’in karşısında ezilen halkların enternasyonalizmi 21. Yüzyılın yadsınmaz bir gerçeği olarak karşımızda duruyor” diyor.
Yazar Sönmez, V.I.Lenin’in 1916 yılında kaleme aldığı ‘Emperyalizm’ kitabının yüzyıllık süreçte doğrulandığını, ancak üretim ilişkilerin gelişimi üzerine emperyalizmin kabuk değiştirdiğine vurgu yapıyor. 1900’ün başlarından günümüze kapitalizmin çok yönlük evrim geçirdiğini birçok örnekle kitapta yer vermiş.
Klasik emperyalizmin, “Tekellerin kendi devletleriyle yalnız üretim ilişkileri kapsamında değil, toplumun tüm boyutlarında, kısaca altyapı ve üstyapı içinde de bir güç birliği oluşturmasını ve bunun geliştirilmesini dayatıyordu” (15. S.) diyen Sönmez, bu süreçte Alman, İtalyan ve Japon faşizmini yarattığına ifade ediyor.
Yazar, “Kolektif emperyalizmi meydana getiren olgu ise çokuluslu tekellerin yerli tekelleri desteklemesi ve onları bir üst seviyeye çıkarması ve bunların çeşitli şekiller altında birlikte çalışmaları ve ortaklıkların teşkiliyle, hem altyapıda hem de üstyapıdaki ilişkilerin kapitalist çerçevedeki entegrasyonu” (17. S.) olarak tespit ettikten sonra, klasik emperyalist devletlerin tekellerinin yalnız kendi aralarında değil, ikinci halkadaki (Türkiye gibi ülkeler) kapitalist devletlerin tekelleriyle kaynaştığını ve aynı zamanda rekabet ettiklerini (41. S.) vurguluyor. Dünyadaki en büyük bankaların ve tekellerin borsa değerlerini ve ilişkilerini kitabında yer veren Sönmez, “bugün, kolektif emperyalist düzeni sürdüren çekirdek güçler ABD, AB, Rusya ve Çin”in (55. S.) olduğunu dile getiriyor.
Önemli ayaklar
Kolektif emperyalizmin oluşumu ve yürütülmesi için 2.Dünya savaşı sonrası IMF, Dünya Bankası, UNO, OECD, WTO, NATO, KSZE gibi birçok kuruluşun oluşturulduğuna vurgu yapan yazar Sönmez, Reel Sosyalizmin çöküşü ile ABD ve Japonya’nın yanında AB, APEC, NAFTA, EFTA devletlerinin etkili birlikler (73. S.) oluşturduğunu istatistik bilgilerle kitapta yer veriyor. Yazar, kolektif emperyalizmin güvenliği için NATO gibi askeri oluşumların yanı sıra ABD faaliyet yürüten özel askeri kuruluş olan MPRI ve Türkiye’de Savunma ve Danışmanlık Şirketi (SADAT)’ın (86. S.) hükmettiği güce-paraya da dikkat çekiyor.
Yazar Sönmez, ‘Kolektif Emperyalizm’in geldiği bugünkü süreçte sistem olarak kronik krizin diğer derin çelişki ve problemlerin üstesinde gelmeyecek bir iblisi döngü içinde olduğunu ve buna karşı “Dün emperyalizm, bugün de kolektif emperyalizm tüm dünya işçi sınıflarının, emekçilerinin antikolektif emperyalistlerin ve tüm halkların kurtuluş hareketlerine karşı olduğunu da dile getiriyor. Yazar Kolektif Emperyalizm’in günümüzdeki en önemli faaliyetlerinden biri olarak NATO’nun Libya’ya müdahalesini “tam bir kolektif emperyalizm savaş” (S. 108) olarak örnek veriyor. Suriye’deki gelişmeler de bu tezi destekleyen bir gelişme olarak kaydediyor.
’Yeni Faşizmi’ yarattı
Yazar Sönmez, kolektif emperyalizmin gelişimiyle ‘Yeni Faşizm’in de pervasızca küreselleştiğini ve “Güçlü devletlerin terör birimleri gerektiğinde dünya düzeyinde kendi ve kolektif emperyalist sistem çıkarına istedikleri yerde ve istedikleri kuruluşlar, gruplar veya halk hareketleri akımlarına karşı keyfi terör, işkence uygulayabilmekteler” (S. 118) diye örnekliyor.
‘Yeni Faşizm’in Türkiye’deki uygulamaları üzerinde de durana Sönmez, “Türkiye’de Kürt Özgürlük Hareketi ve diğer dışlanmış halkların eşit haklar için dün ve bugün yaptıkları özgürlük, demokratik mücadeleleri üzerine bugünkü CHP, MHP, AKP gibi partilerin ve aynı veya yakın dünya görüşündeki çeşitli kuruluşların açık ve incelikli faşizan politikaları bu durumu göstermektedir” (S. 119) diyor.
Uluslararası komplo
Kürt halkına yönelik kolektif emperyalizmin geliştirdiği hareketleri ise yazar Sönmez, Kürdistan’da süren savaşta ABD başta olmak üzere birçok AB ülkesi ve diğer ülkelerin Türkiye devletini desteklemesi, yine Kürt Halk Önderi Abdullah Öcalan’ın uluslararası komplo ile kaçırılması ve Paris’te üç devrimce Kürt kadınının öldürmesini (S. 124) örnek veriyor.
Kolektif emperyalizmin geldiği boyut ve bunun karşısında yenilen reel sosyalizmin doğrularından-yanlışlarından işçi sınıfı ve emekçilerin ders çıkarmak zorunda olduğunu söyleyen yazar Sönmez, “Bunun için de toplumun her kesiminde etkili sınıfsal örgütlenmeleri ve sınıfsal politikaları üretmek gereği vardır” (S. 144) vurgusu yapıyor.
Lenin’in “Emperyalizm” kitabı-tarifinden yüz yıl sonra emperyalizmi yeniden kavramsallaştırmak ve tartışmak önemli olsa gerek. Bunun için Yazar Sönmez’in “Kolektif Emperyalizm” kitabını okumak, dünyayı anlamak ve değiştirmek isteyenler için önemli bir kaynak.
Ergün Sönmez kimdir?
1937 yılında Diyarbakır Ergani doğumlu olan Ergün Sönmez, ilk ve orta okulu Ergani’de, liseyi Diyarbakır’da okudu. İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi’ne girdi ve Yüksek Gazetecilik okulunda mezun oldu. 1962-1964 yıllarında yedek subaylık görevini Kasımpaşa Piyale İlköğretim Okulu’nda yaptı. Bu arada Türk Cumhurbaşkanı Erdoğan’a da 4. ve 5. sınıfta öğretmenlik yaptı. 1965’de İş Bankası’nda çalışmaya başladı. Sonra Almanya’ya geldi. İktisat bilimi doktorasını 1979 yılında Berlin’de tamamladı. Aynı kentte 26 yıl Türkçe öğretmenliği yaptı. Sendikal faaliyetler yanı sıra sosyalist partilerde çalışma yürüttü. Aynı zamanda bir neyzen olan Ergün Sönmez, halen eşi ve kızıyla İsviçre’de yaşıyor. Yazarın Almanca ve Türkçe yayınlanmış çok sayıda kitabı bulunuyor.
Yazarın kaleme aldığı Almanca ve Türkçe kitapların bazıları şunlardır:
Almanca Kitaplar:
- Almanya’da ‘Misafir’ Olmak/Türkiyeli Göçmenlerin Uzun Yolu/Mücadeleleri ve Örgütleri (Dr.M. Demir ile)
- Türkiye-AB İlişkileri/AB Bağlantılı Bir Ülke Olarak Türkiye ve Tam Üyelik Sorunu
- ‘Yabancı’Çocuklar (Dr. M.Demir ile)
- Diğer Almanlar/Göçmen İşçilerin 40 Yılı-Misafir İşçilikten Ulusal Azınlığa
- Reel Sosyalizmin Çöküşü/Özel Etkenlerin ve Gorbaçov’un Rolü (Dr.M.Demir ile)
- Atatürk Döneminden Günümüze Türkiye
- ’40 Yıllık Türkiyeli İşçilerin Tarihi – 40 Yıllık Türkiyeli Öğrencilerin Eğitim ve Öğretim Sefaleti (Dr. M.Demir ile birlikte)
Türkçe Kitaplar:
- Kürt Özgürlük Hareketi ve PKK’nin Rolü
- Türkiye ve Avrupa Birliği
- Yakın Doğu’da Kadın
- Günümüz Kapitalizmi ve Alternatifi (Dr. Mustafa Demir ile)
- Demokrasi, Kürtler ve AB