Amed, son otuz beş yıldır büyük bir toplumsal değişim, dönüşüm ve gelişim yaşamaktadır. Özellikle toplumun sosyolojik kesimleri arasındaki ilişki düzeyinde büyük bir yenilenme yaşanmaktadır. Bu konuda özellikle de toplumsal cinsiyetçiliğin kadına ve erkeğe gelenekselliğin büyük baskısıyla oynattığı rollerde büyük bir değişim ve dönüşüm yaşanmaktadır. Özellikle bu konuda Amed’deki gelişme hızı Türkiye genelinin oldukça üzerindedir. Ömrünün büyük kısmını geleneksel ölçülerde tüketmiş birçok onurlu anamız, bugün oldukça politik ve entelektüel konferanslarda oldukça değerli sunumlar yapmakta, değerlendirme gücünü ortaya koymaktadırlar. Amed’in demokratik inşa görevleri olarak yürütmeye çalıştığı ahlaki, politik ve entelektüel görevlerin başarılmasına öncülük yapmaktadırlar. Gelişen birçok durum karşısında tavır ve tutum sahibi olmakta kendi politik duruşunu kendi öz iradesiyle belirlemektedirler.

Amedli analar artık eskisi gibi kızlarını öyle “ev işlerinde bana yardım etsin” “kızının yeri anasının dizinin altıdır” “yarın öbür gün başlık parasına bir erkeğe veririm” gibi gelenekselleşmiş toplumsal cinsiyet rollerine göre yetiştirmiyorlar. Bu yaklaşım giderek aşılıyor. Amedli analar, kızlarını çoğunlukla okutuyor. Kızların bilinçlenip aydınlanmasına, toplumsal politikada yer almasına istek duyuyorlar.
Kürt anaların, Amedli anaların kızlarını okula gönderme ve okutma sorunları artık aşılıyor. Hatta Çermik'te olduğu gibi kızlarını erkek çocuklarından daha fazla okutma çabasını veriyorlar. Ancak bu okulların kız çocuklarını ne kadar onurlu ve iradeli kıldığı, ne kadar bilimin, felsefenin, düşüncenin ve demokratik çağın insanı haline getirdiği tartışmalıktır. Okullarda kızların ne kadar kendi öz güçleriyle öz kültürleriyle, öz doğalarıyla kendilerini eğitmelerine olanak sağlandığı ayrı bir değerlendirme konusudur.
Son süreçte medyada Amed’in Çermik İlçesi’nde orta öğretim veren okullarda okuyan kız çocuklarının sayısının erkek çocuklardan daha fazla olduğu işlendi. Toplumsal cinsiyetçi bakış o kadar yerleşmiş ki, haber bile hayret verici bulunarak yapıldı. Nasıl olur da Amed gibi bir ilin ilçesinde böyle bir ilerleme düzeyi ortaya çıkar diye. Bu konuda Amed merkezli yaşanan toplumsal gelişme gerçeği hala tam tanınmamaktadır.
Aslında acaba tanınmaması bir taraftan daha mı iyi diye sormaktan insan alamıyor kendisini.
Çünkü bakın, Çermik’deki ortaöğretim okullarındaki kız çocuklarına Fatma Şahin’in gözleri nasıl da hemen takıldı. Allah nazarından saklasın. AKP’nin erkek egemen aklı ve gözlüğü ile bakmaktadır. Amed’in Çermik’teki kızlarına iştahı öyle kabarmış ki, hızla bir kız yurdu yaptırmayı planladığı basına yansıdı.
AKP’nin yurtlardaki ve yatılı bölge okullarındaki pratiği ve sicili bilinmektedir. Her türlü pisliğin tertemiz çocuklara ve gençlere bulaştırıldığı mekanlara çevirmektedir. Taciz tecavüz ve ajanlaştırma olaylarından tutalım da uyuşturucu kullandırtmaya kadar birçok vukuatı ortaya çıktı. O mekanlara muhtaç kılınan gençlerin yaşamı ve kaderi üzerinden oynanmaktadır. Bu zeminlere muhtaç kılınan gençleri kendi çıkarları çerçevesinde çirkince kullanmaya çalışmaktadır.
Şimdi AKP’nin Aile ve Sosyal Politikalardan sorumlu bakanı olan Fatma Şahin, Çermikli kızlara yurt yaptırarak onlara ne vermeyi amaçlıyor?
AKP’nin gelecekteki kadınlarını yetiştirmek. Kendi dili kültürü ve kendi toplumsallığı içinde gerçekleşecek kişilikler olarak yetişmelerini engellemek. Onurlu ve iradeli demokratik siyasetin demokratik toplumun özgür kadınları olarak gelişmelerini durdurmak. En iyi niyetlisinden bile değerlendirecek olursak, 18’inden sonra başını bağlayıp, evlendirip en az üç-dört çocuk anası yapmak. "Erkeğinin kadını" olan kadınlar yetiştirmek. Erkeğin emrinden çıkmayan itaatkar kadın geleneğini sürdürülebilir kılmak. Ya da ileride kendi çıkarcı siyasetinin araçları haline getirmek. Bunlarla sınırlı kalınır mı bilinmez. Çünkü kız yurtlarının bir de taciz ve tecavüz yuvalarına dönüşme riski bilinmektedir.
Okuyan Kürt kızların geleceğine bu biçimde göz dikmek ve gelişimlerini saptırmak, kadın özgürlük çıkarlarına uymamakta ve çelişmektedir. Bu durum, kadının bağımsız ve iradeli gelişimi açısından önemli bir mücadele konusu olmaktadır. Kabul edilmemelidir. Hatta sahiden Çermik’te okuyan genç kızların kalacakları bir yere ihtiyaçları varsa bu tespit edilip karşılanması için bir sivil kadın projesi geliştirilebilir.
Amed’de giderek gelişen kadın vicdanın, Çermikli genç kızlarını Fatma Şahin’in partisi olan AKP’nin kabaran iştahına terk etmemesi gerektiğini düşünüyorum.