Türk devleti, 11 yıl önce dün "Ölüm orucu eylemlerini sonlandırmak adına", 20 cezaevine eşzamanlı operasyon başlattı. 'Hayata Dönüş' adlı operasyonda hedef, F Tipi cezaevlerine karşı ölüm orucu yapan tutsaklardı. 19 Aralık 2000'de 20 cezaevine eşzamanlı başlatılan operasyonda, 28 tutsak öldü, 300 civarında tutuklu ve hükümlü yaralandı ve sakat kaldı. 40 bin askerin katıldığı operasyonda, 30 bin gaz bombası kullanıldı. Katliamı protesto ettiği için ise 2 bin 145 kişi gözaltına alındı. 10 yıl sonra başlayan yargılamada, o dönem medyada yer alanların çoğunun gerçek olmadığı ortaya çıktı. Operasyonun ardından 11 yıl geçti, ancak "adalet" gelmedi. Müdahaleden sonra açılan 10 kadar davadan ikisi tutsaklar aleyhine sonuçlandı. Dördü zamanaşımından bitti; tutuklular ve jandarmaların birlikte yargılandığı bazı davalar ise karşılıklı beraatla sonuçlandı. Elde 10 yıl sonra açılabilen "Bayrampaşa" ve 7 yıldır devam eden "Ümraniye" davaları kaldı. Bu davalarda da sadece, çoktan terhis olmuş erler sanık yapıldı; hiçbir subay hakim karşısına çıkmadı. Bayrampaşa'da jandarma, sorumlu olarak, çatışmada ölen bir askeri gösterdi; Ümraniye Davası'nda geçen 7 yıl boyunca 267 sanık jandarmadan yalnızca 94'ünün ifadesi alınabildi. Subaylar yargılanmadıkları gibi önce mahkemeler, sonra savcılıklar oyalandı. Böyle olunca hiçbir Jandarma Komando Özel Asayiş Komutanlığı (JKÖAK) üyesine dava açılamadı.
İnsan hakları savunucuları dün Bayrampaşa Cezaevi önünde bir araya gelerek, operasyon emrini verenlerin yargılanmasını istedi. Eylemde konuşan BDP İstanbul Milletvekili Sırrı Süreyya Önder, dönemin siyasi ve askeri yetkililerinin söylediklerinin "artık çuvala sığmayacak mızrak" olarak niteledi. Operasyonda kimyasal silah kullanıldığının ortaya çıktığını hatırlatan Önder, "Bunlar insanlığa karşı büyük bir suçtur. Yasalardan medet ummuyoruz. Yoldaşlarımıza olan borcumuz, buradaki insanların kararlığıyla olacaktır. Dünyanın hiçbir yerinden zulüm kimsenin yanına kar kalmamıştır" diye konuştu.
Tecrit Karşıtı Mücadele Platformu adına yapılan açıklamada da "11 yıl önce tarihin en büyük hapishane katliamının yaşandığını" kaydedildi ve operasyonun siyasi ve askeri sorumlularının yargılanması istendi.
Öte yandan CHP Milletvekili Veli Ağbaba, operasyonla ilgili tüm gerçeklerin ortaya çıkarılması için Meclis araştırması açılmasını istedi. Demokratik Toplum Partisi (DTP) Van Milletvekili Fatma Kurtulan da 2008'de operasyonlarını planlayanlar, yönetenler ve katılanlar hakkında Meclis araştırılmasının başlatılmasını istemişti. Ancak hala Meclis'te bu konuda açılmış bir araştırma komisyonu yok.
İSTANBUL
