Uçan Süpürge Kadın İletişim Araştırma Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Halime Güler, final toplantısında 18 aydır sürdürülen proje kapsamında 54 ilde çocuk yaşta evlilikleri Türkiye’nin gündemine taşımayı başardıklarını ifade etti.
Doğal olmayan afet
Türkiye'nin dört bir yanından çocuk gelinlerin acı öykülerinden örnekler veren Uçan Süpürge Koordinatörü Selen Doğan da, “Başkasının acılarına bakmayı” öğrendiklerini söyledi. Çocukken gelin edilen, hakları çalınan bu çocukların çok yakınlarında, hemen yanlarında olduğunu, ancak ilk kez görüldüklerini belirterek, çalışmalarının önemine vurgu yaptı. 14 yaşında, 14 bin lira başlık için 70 yaşında biri ile evlendirilen çocuğa dikkat çekerek, “O çocuğun hayatına biçilen değer 14 bin lira idi” diyen Selen Doğan, çocuk yaşta evlendirilmeyi “Hiç de doğal olmayan bir afet” olarak değerlendirdi.ODTÜ Sosyoloji Bölümü ve Kadın Çalışmaları Anabilim Dalı’ndan Prof. Dr. Yıldız Ecevit de araştırma sonuçlarına ilişkin bilgi verdi. Dünyada kabul edilen erken evlilik tanımında yaşın 18 olduğunu ve kendilerinin de böyle kabul ettiklerini belirten Ecevit, 18 yaşın altında evliliklerin “erken evlilik” olduğunu dile getirdi. Bu konunun tüm dünyada sorun olduğu, Nikaragua’da yüzde 63, Hindistan’da yüzde 71, Etiyopya yüzde 80 ve Afrika’da yüzde 83 olduğuna ilişkin bilgi veren Ecevit, evrensel sorunla mücadelenin de evrensel olması gerektiğini söyledi.
4 milyona yakın çocuk gelin
Türkiye’de ortalama evlilik yaşının yükseldiğini belirten Yıldız Ecevit, 2001 yılında 25,5 olan evlilik yaşı ortalamasının 2011’de 26,7’ye yükselmesini sevindirici olarak değerlendirdi. Ecevit, buna rağmen 18 yaşından küçük evlenen kadınların 3 milyon 863 bin 732 sayısıyla yüzde 28.2’lik bir dilimi oluşturduklarını da belirtti.
Hacettepe Üniversitesi Nüfus Etüdleri Enstitüsü Nüfus Sağlık Araştırması’na değinen Ecevit, buna göre 18 yaşından küçük evli kadın sayısı 3 milyon 863 bin 732 (yüzde 28.2), 18 yaşındaki evlilik sayısının da 1 milyon 575 bin 635 olduğunu dile getirdi.
Evlilik yaşının yükselmesine rağmen Hacettepe Üniversitesi’nin 2008 araştırmasının sonuçlarına dikkat çeken Ecevit, küçük yaşta evliliklerin, “toplumsal cinsiyet eşitsizliğini pekiştirdiğini, kadınların toplumsal statülerini düşürdüğünü, eğitimden yoksun bıraktığını, kadınların doğumlardan dolayı hasta olduğunu, cinsel istismar ve cinsel hastalıklara daha yatkınlık” gibi sonuçları beraberinde getirdiğini söyledi.
'Üç çocuk' söylemi bilimselmiş!
Toplantıda "Üç çocuk yapın" tartışması yaşandı. CHP Ankara Milletvekili Gülsün Bilgehan, Türk Başbakanı'nın “3 çocuk yapın” sözlerini hatırlatarak, toplantıda konuşulanların Erdoğan'a anlatılmasını istedi. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanı Fatma Şahin, Erdoğan'ın söyleminin bilimsel bir temeli olduğunu savunarak, "Eğer biz bilimi ve aklı kullanacaksak, bu işi muhafazakar bir erkek bakışı olarak değil, bilim ne diyorsa onu yapmalıyız” dedi.
Proje nasıl yürütüldü?
Proje 54 ilde uygulandı. Edirne’den Ardahan’a, Sinop’tan Osmaniye’ye, Şırnak’tan İzmir’e kadar Türkiye’nin dört bir köşesinde çocuk evliliklerine karşı farkındalık yaratmak için yola çıkan Uçan Süpürge, bu evrensel soruna film gösterimleri, seminerler ve imza kampanyasıyla dikkat çekerken, yerelden başlayarak çözüm aranmasını da teşvik etti. Bir hak ihlali, bir istismar ve şiddet biçimi olan küçük yaşta ve zorla evlilikleri proje kapsamındaki illerde kamu yöneticileri, sivil toplum örgütleri, yerel yöneticiler ve yurttaşlarla yapılan görüşmelerde gündeme getirdi ve medya aracılığıyla bu sorunu tartışmaya açtı.
Öyküler kitaplaştırıldı
“Çocuk Gelinler”in öyküleri, “Küçük Yaşta Evlilik Büyük Geliyor: Çocuk Gelinler” adlı bir kitapta toplandı. Kitap, proje boyunca illerde kadınlarla ve farklı kurumlardan yetkililerle yapılan görüşmelerden elde edilen “Çocuk Gelinler”in hikayelerini içeriyor.
Uçan Süpürge’nin proje kapsamında hazırladığı, çeşitli kentlerde yapılan çekimler ve özel röportajlarla oluşturulan “Çocuk Gelinler” belgeseli, çocuk evliliklerini farklı açılardan ele alıyor ve kişilerin anlatımları üzerinden sorunun boyutlarını ortaya koyuyor.
54 ilde küçük yaşta evliliklerin yarattığı olumsuzlukları anlatan iki kısa kurmaca film gösterildi ve ardından salondaki yetişkin kadınlar ve kız çocuklarla söyleşiler yapıldı. Bu toplantılara öğretmenler, sosyal hizmet uzmanları, sosyolog ve psikologlar, hukukçular, hekimler, gazeteciler, yerel yöneticiler ve sivil toplum kuruluşlarından temsilciler de katıldı.
ANKARA