Birleşmiş Milletler Genel Kurulu tarafından 20 Kasım 1989 tarihinde benimsenen Çocuk Hakları Sözleşmesi (ÇHS) 2 Eylül 1990 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Türkiye de dahil olmak üzere 193 ülkenin taraf olduğu sözleşme en fazla ülkenin onayladığı insan hakları belgesidir. Sözleşmeyle çocuk haklarının korunması amaçlanmış ve taraf devletlerin bu hakların yaşama geçirilmesi için yükümlülüklere uymaları gerektiği hükme bağlanmıştır.
Türkiye, ÇHS’yi 14 Eylül 1990’da imzaladı. Fakat sözleşme bazı çekincelerden dolayı ancak 27 Ocak 1995’te Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Çocuk Hakları Sözleşmesi’nin temel ilkeleri arasında ayrım gözetmeme, çocuğun yüksek yararı, yaşama ve gelişme hakkı ve katılım hakkı bulunmaktadır. Bu maddeler Türkiye bazında ele alındığında imzaladığı diğer uluslararası sözleşmelerde oluduğu gibi ÇHS’de de uygulamanın sıfır noktasında olduğu görülmektedir.
Sırf yaşam hakkı bazında konu ele alındığında bile Türkiye’nin imzaladığı belgelere ne kadar mutabık kaldığı anlaşılmaktadır.
HDP’nin yeni yıla birkaç gün kala açıkladığı ara dönem bilançosuna göre Temmuz 2015’ten bu yana Cizre, Silopi, Sur, Nusaybin ve Dargeçit’te ilan edilen sokağa çıkma yasağı ile birlikte toplam 130 kişi hayatını kaybetmiştir. Yine bu beş ilçenin yanı sıra 15 ayrı ilçede uygulanan ablukalarda bugüne kadar 131 insan yaşamını yitirmiştir. Hayatını kaybedenlerden 61’i çocuk, 36’sı kadın. Bunlar arasında 3 aylık Miray İnce ve hamile olan kadıinlar da var. Ankara, Suruç ve Zergelê katliamlarında da nice çocuk ve genç başta olmak üzere toplam 141 insan hayatını kaybetmiştir. Bunlara son günlerde maalesef yenileri de eklendi.
20 Kasım Dünya Çocuk hakları günü dolayısıyla açıklama yapan İnsan Hakları Derneği’nin verileri de bu ihlalleri kanıtlamaktadır. Buna göre 1 Ocak – 20 Kasım tarihleri arasında yaşam hakkı ihlali bakımından toplam 617 çocuk hayatını kaybetti. Yine bu süreçte 388 çocuk göz altına alındı, bunlardan 69’u tutuklandı, 38’i ise gözaltında işkenceye / kötü muameleye maruz kaldı.
Haftaya da Çocuk Hakları Sözleşmesi’nin diğer maddelerini işleyeceğim.