Hemen hemen tüm seçim dönemlerinde ‘’Mem û Zîn yasaklıydı, biz bastırdık. Ehmedê Xanî’ye rahmet saygıyla anıyorum’’ diyen Türk Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, önceki gün Ağrı’da Ehmedê Xanî’nin anıtını yıktırdı.

Kürdistan atanan kayyumların, park ve bahçelerde bulunan heykel, anıt tahammülsüzlüğüne bir yenisi eklendi. Doğubayazıt Belediyesi’ne atanan kayyum Ulaş Akhan, üç yüz yıl önce yaşayan Kürt filozofu Ehmedê Xanî’nin anıtını yıktırdı.


Uğur Kaymaz, Roboski, Ahmet Arif

Sömürgeci Türk devleti Amed Büyükşehir Belediyesi önündeki Lamassus heykeli, Roboski Anıtı, Mervani medeniyetine ait kabartmalar, Ahmed Arif’in heykeli, Cizre’de Orhan Doğan’ın kabartma anıtı ile en son Uğur Kaymaz’ını anıtını yıkmıştı.


Öve öve bitirememişti

Gasp edilen Doğubayazıt Belediyesi kayyumu tarafından anıtı yıkılan Ehmedê Xanî’nin adını seçim meydanlarında sık sık anan Erdoğan, Xanî’nin eserleri üzerindeki yasakların kendi dönemlerinde kalktığını öve öve bitirememişti. 


Kana kana içmiş!

Cumhurbaşkanlığı seçimlerinin ardından Başbakan sıfatıyla partisinin 27 Ağustos 2014’te düzenlenen kongrede veda konuşması yapan Erdoğan, “Bu hareket Ahmet Yesevi’den Mevlana’ya, Ehmedê Xanî’den Meleye Ceziri’ye, Mehmet Akif’ten Necip Fazıl’a o engin pınarlardan kana kana içmiş...” dedi. 

27 Mart 2014’te kısılan sesiyle Van’da yapılan mitingde konuşan Erdoğan, “Van’ı yakından ilgilendiren bir müjde vereceğim. Daha önce Kültür ve Turizm Bakanlığımız Ehmedê Xanî’nin Mem û Zîn adlı kitabını, çok güzel şekilde Kürtçe ve Türkçe bastı. Bunu da biz yapıyoruz” şeklinde konuşmuştu. 


Ehmedê Xanî’nin başına gelenler


Doğubeyazıt Belediyesi 2003 yılında Xanî’nin anısına ilçe meydanında bir anıt yaptırmaya karar vermişti. Mersinli heykeltıraş Mehmet Sıddık Alsüt’e yaptırılan heykelin ilk biçiminden “Lenin’e benzediği” gerekçesiyle vazgeçilmesi üzerine sanatçı Alsüt ikinci eserde Xanî’yi başında sarığı ve oturur durumda çalıştı. Heykel 3 ay sonra tamamlanmıştı. Ancak Kültür Bakanlığı, “Halkta bir din adamının heykelinin dilkilmesine karşı tepki var, manevi değerleri incitiyor” gerekçesiyle heykelin açılışı engelledi. Bunun üzerine anıtın açılışı yapılamadığı için naylon brandadan yapılmış bir poşete sarılmış olarak 9 ay bekletildi.



Hem ulusal hem evrensel


Kürt dili, kültürü ve edebiyatı için önemli bir köşe taşı olan Ehmedê Xanî’nin 1651 yılında Şeyh İlyas’ın oğlu olarak Hakkari’nin Xanî köyünde doğduğu tahmin ediliyor.

Ehmedê Xanî, okumayı babası Şeyh İlyas’tan öğrendi. Daha sonra Ahlat ve Bitlis’teki medreselerde eğitim gördü; Botan ve Mezopotamya’da devam etti. Okumakla yetinmemişti; Şam, Halep, Bağdat medreselerinde felsefeyi, Hipokrat’ı, Platon’u, Aristo’yu, Farabi’yi; Kirmanşah, İsfahan ve Tebriz medreselerinde Ali Heriri’yi, Firdevsi’yi okumuştu. Dolayısıyla onun dünyasında hem ulusal hem evrensel entelektüel değerler vardı.

Doğubeyazıt’ta 1707 yılında vefat ettiği belirtilen Ehmedê Xanî’nin mezarı, İshak Paşa Sarayı’nın içinde bulunuyor. 


 KÜLTÜR SERVİSİ