AKP Hükümeti, 'demokratikleşme paketi'ni önümüzdeki hafta açıklayacak. Pakette, "dar bölge" seçim modelinin çıkmasına ise kesin gözüyle bakılıyor. Seçim barajının kalkmasına ilişkin önerilere karşılık olarak gösterilen sistemin adil olmadığı, tamamen muhalefetin aleyhinde olduğu belirtiliyor. "Dar bölge" sistemi, ülkenin 1, 2, 3, 4, 5 milletvekili çıkaracak bir biçimde bölgelere ayrılmasını öngörüyor. Bölge bir milletvekili çıkaracak biçimde belirlendiğinde, o bölgedeki seçimde en çok oyu hangi parti alıyorsa milletvekilini de o parti çıkartıyor. Dolayısıyla ülke genelinde birinci olan parti bütün milletvekillerini dahi alabiliyor. Bölge başına düşen milletvekili sayısı arttıkça, bu değişiyor. Ancak bu, genellikle iki partili sistem rotasına ilerliyor. Bir başka deyişle, sayı arttıkça ikinci en çok oyu alan partinin milletvekili sayısı da artıyor. Ancak milletvekillerinin büyük bölümünü en çok oyu alan parti çıkartıyor.
AKP'ye yarıyor
AKP'nin uzun süredir üzerinde çalıştığı bu yeni seçim sistemine göre, 5 milletvekili çıkarabilecek yerler seçim bölgesi olarak tanımlanacak. Şimdiki uygulamayla 90 milletvekiline sahip İstanbul, 3 ayrı seçim bölgesine sahipken, yapılacak değişiklik sonrası İstanbul 15 seçim bölgesine ayrılacak. Sistem hayata geçerse AKP'nin en az 30 vekil daha çıkarabileceği belirtilirken, muhalefetin vekil sayılarında ise bu sisteme göre ciddi bir düşüş olacak. AKP, dar bölge sistemini, 12 Haziran 2011 seçimlerinde alınan oylara uyarlayarak tasarladığında şu an çıkardığı 326 milletvekilinden daha fazla vekil çıkarabiliyor. 12 Haziran'da daraltılmış bölge sisteminin uygulanması durumunda AKP'nin 326 olan milletvekili sayısı 360'lara kadar tırmanabilecek. MHP ve BDP'nin çıkaracağı vekil sayısında ise azalmalar olacak.
AKP'nin uygulamaya hazırlandığı sisteme göre, milletvekili sayısı az olan iller de çevrede bulunan bölgeler ile birleştirilerek seçime giriyor. 5'erli seçim çevrelerine bölündüğünde Batman, Şırnak, Amed, Hakkari, Van, Bitlis, Siirt, Mardin, Muş, Bingöl, Dersim, Ağrı ve Urfa gibi illerden tahminen 15 milletvekili eksilme yaşanabilecek. Kars, Iğdır ve Ardahan bugün toplam 8 milletvekili çıkarırken, bu üç il tek seçim çevresine bütünlendiğinde, bu sayı 5'e düşecek. Sistemin bir başka sorunu ise birleştirilecek olan illerden çıkacak milletvekilinin hangi ilin milletvekili olacağı sorunu.
MHP de zarar görecek
"Dar bölge" sisteminin en büyük zararı ise MHP'ye vermesi bekleniyor. Sistemin hayata geçmesi durumunda, bir önceki seçim sonuçlarına göre MHP, Meclis'te grup kuramayacak bir seviyeye gelecek. MHP bu sistemle Adana, Mersin, Antalya, Hatay, Osmaniye, Aydın, Manisa gibi illerden ancak milletvekili çıkarabilecek.
Önerilerin tersi yapıldı
AKP Hükümeti'nin "dar bölge" sistemini değerlendiren BDP Şırnak Milletvekili Hasip Kaplan, kendilerinin seçim barajının kaldırılması ve oylara göre bütün partilerin Hazine yardımı alması yönünde öneri yaptıklarını belirtti. Kaplan, AKP'nin yapmaya hazırlandığı "dar bölge" seçim modelinin kendi önerilerinin tam tersi olduğunu vurgulayarak, "Anketlerde oylarının düştüğünün farkındalar. Dar bölge sistemi uygulayarak İç Anadolu, Karadeniz ve metropollerde bölgeleri de Meclis çoğunluğuna dayanarak kendisi belirleyeceği için bu sistemle kendini kurtarmaya çalışıyor" dedi.
'Seçmen iradesine saygısızlık'
"Bu adil bir seçim sistemi değil, rezil bir sistemdir" diyerek, "dar bölge" seçim sistemini eleştiren Kaplan, şu değerlendirmeyi yaptı: "Her siyasi iktidarın kendi menfaatine yaptığı bir sistemdir. Milletin iradesinin özgürce yansımasına engeldir. Bu adil bir siyasi temsile de aykırıdır. Bu yaklaşım tarzı totaliter yönetimlerde olan bir durumdur. Özgürlükçü ve eşitlikçi değildir. Seçmen iradesine saygısızlıktır. En doğru sistem millet iradesinin sandığa tam yansıdığı sistemdir. Bu da barajsız sistemdir. Burada hedef Türkiye'yi 2 partili bir sisteme sokmaktır. Bu sistem ile yürürlükte olan yüzde 10 barajı 20'lere çekilmektedir. Bizim açımızdan bakılırsa bölgede biz dar bölge sistemini zaten bağımsız adaylıkla tuzla buz ettik. Barajları da yıktık. Bu sistem metropol kentlerde bizi etkiler. Adana, Mersin ve İstanbul gibi. Bunu tehlikeli bir oyun olarak görüyoruz."
ALPER ATALAY/DİHA/ANKARA