Halkların Demokratik Partisi (HDP) Eşbaşkanı Selahattin Demirtaş, AKP içerisinde Ahmet Davutoğlu'nun Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan tarafından tasfiye edilmesi, HDP'li milletvekillerinin "dokunulmazlıkların kaldırılmasıyla" demokratik siyasetin tasfiye edilmesi ve yine geçtiğimiz hafta ABD'de gerçekleştirdiği temaslara ilişkin DİHA'nın sorularını yanıtladı.

* İlk olarak Türkiye siyaset tarihindeki sıcak gündemle başlarsak, Başbakan Ahmet Davutoğlu'nun tasfiye edileceğini en erken siz bildiniz. Hatta birkaç kez kendisine bu konuda açık çağrıda da bulundunuz. Bu bir öngörümüydü? Bugüne nasıl geldik?
Hatırlarsanız 7 Haziran seçimleri öncesinde, yine 1 Kasım seçimleri öncesinde de Davutoğlu'nun başbakan olmayacağını, Erdoğan'a rağmen başbakan olamayacağını, iradesizleştireceğini ve başbakanlık kurumun tasfiye edileceğini söyledik. Çünkü Erdoğan'ın kafasındaki sistem tek adam yönetimine dayalı bir diktatörlüktür. Onun yönetim anlayışında ikinci bir adama yer yoktur. Buradan yola çıkarak kesinlikle en kısa zamanda Davutoğlu'ndan kurtulmanın yolunu arıyordu. Bundan emindik ki ortaya çıkan tabloda bizi yanıltmadı.

'Davutoğlu ödevlerini yapmadığı için bypass edildi'
Davutoğlu bazı konularda inisiyatif geliştirmeye başladı. Saray'a rağmen bazı adımlar atmaya yeltendi. Saray bunu bir anda tehdit olarak algıladı. Bir de Erdoğan'ın Başbakan'dan beklentisi icraat değil. 'İcraatı ben yapacağım' diyor. Başbakan'dan beklentisi bir an önce başkanlık rejimine geçişinin alt yapısını hazırlamak. Erdoğan'a göre dokunulmazlıkların şu ana kadar kaldırılması gerekiyordu. Yine Davutoğlu'nun her yerde başkanlık sistemini savunması ve bunun kampanyasını yürütmesi gerekiyordu. Anayasa değişikliğinin hazırlığının şimdiye kadar tamamlanması ve parlamentoya getirilmesi gerekiyordu. Bu konularda verdiği ödevleri ve görevleri hızlı bir şekilde yapamadığı için Davutoğlu'nu bir an önce bypass edip sıfır iradeye sahip bir kuklayı kongrede genel başkan seçtirecekler.

* Erdoğan "Kendi kararıdır. Hayırlı olsun" dedi. Davutoğlu'nun yanıtı ise "Benim tercihim değil zaruret" oldu. AKP, 22 Mayıs'ta kongreye gidecek. Bundan sonraki süreçte AKP'de nasıl bir tablo karşımıza çıkar?
Erdoğan artık dikta hevesini; parti, devlet ve hükümet içinde tek adam olma; parlamentoyu tek adam olarak yönetme isteğini saklamıyor. Bunu açık aleni bir şekilde yapıyor. Bu AKP içerisinde kimi çevrelerin de işine geliyor. Çünkü Erdoğan aynı zamanda elde ettiği gücü rantta dönüştürmeyi ve bu ranttı dağıtmayı başarabilen bir lider; bu şekilde ayakta kalabiliyor. Erdoğan'ın güçlenmesi parti içerisindeki rantçıları sevindirecektir. Fakat parti içerisinden bundan rahatsız olacak çevrelerde az değildir. O nedenle bu aleni bir yarılmadır. Erdoğan'ın tasfiye ettiği Abdullah Gül'den Bülent Arınç'a, Hüseyin Çelik'ten Sadullah Ergin'e kadar bütün bu kesimler belli bir arayış içerisine girmişlerdi. Davutoğlu'nun tasfiyesi ile birlikte Erdoğan tehdidi ve tehlikesi çok daha görünür hale geldi. Artık AKP içerisindeki tek adam yönetimine ve sistemine karşı olanların sesinin daha yüksek çıkma ihtimali vardır.

'Dikiş tutmaz, AKP artık çözülmeye başlamıştır'

*Size göre bu kriz nasıl ortaya çıktı?
Fakat bütün bunları ortaya çıkaran şey direniştir. Kürt özgürlük hareketi, HDP, sivil toplum örgütleri, Alevi örgütleri, sol ve sosyalist kesimler uzun süredir Erdoğan darbesine karşı bir direniş geliştiriyorlar. Bu direnişin giderek ayrılığı, ayrışmayı ve kendi içlerindeki çelişkiyi derinleştirmesi beklenen bir durumdu. Bir müddet kongreden sonra toparlanma yoluna gideceklerdir ama uzun sürmez. Fakat dikiş tutmaz, AKP'de bu haliyle çözülme başlamıştır. Zamanı kestirmek kolay değil fakat zorbaya güce dayanarak ayakta kalan Erdoğan iktidarı şu andan itibaren tümüyle tasfiye sürecine girmiştir. Bu kriz de bunu göstermiştir.

'Erdoğan gidişini hızlandırmıştır'

* Olup bitenler karşısındaki AKP'deki bu durumun Erdoğan'a yaradığını söylemek mümkün müdür?
Diktatör heveslileri belli aşamalardan geçerler ve her seferinde gücünü biraz daha artırmak isterler. Çünkü bunu yapmazlarsa tasfiye olacaklarını bilirler. Fakat güçlenmekte diktatörler açısından bir tehdittir. Çünkü güçlenmeye devam ederken, haksızlık ve zorbalığın dozu artar. Bu durum da onların sonunu yaklaştırır. Diktatörler açısında kaçınılmaz durumdur. Bisiklet sürmek gibidir; dursalar düşerler, sürmeye devam ederlerse önünde uçurum vardır, düşerler. O yüzden Erdoğan'ın ısrarla dikta rejimini inşa etmeye çalışması ve sürekli haksızlık, hukuksuzluk ve kanun dışılığa başvurması sonunu hızlandıracak gelişmelerdir. Erdoğan, şu anda Cumhurbaşkanı olarak eski partisi de olsa bir partinin kongresine, genel başkanına müdahale etmek; bunların hiçbiri Cumhurbaşkanı'nın yetkisinde olan şeyler değil. Bunları açık bir şekilde yaptığına göre, demek ki çok sıkışmış durumda.

'Erken seçim olsa dahi HDP baraj üstündedir'

* Bu krizin erken seçime dönüşme ihtimali var mıdır? Erdoğan'ın erken seçim hesapları, HDP'yi baraj altı bırakmak, kamuoyu yoklamaları ne gösteriyor, HDP baraj altı mıdır?
Erken seçim de gündeme gelebilir. Son derece olasıdır. Zaten Erdoğan'ın Davutoğlu'nu kullanıp bir kenara atması, biraz arzu ettiği şekilde süreci yürütememesinden kaynaklıdır. Şimdi muhtemelen başkanlık oylamasına kendisini taşıyabilecek bir iradesiz başbakan atayacaktır. Bütün süreci de kontrol altına alarak, MHP'deki süreci de bir yandan izleyip, hızlı bir şekilde erken seçime gidebilir. Oradan 330 milletvekilini bulup, arzu ettiği Anayasa değişikliğini referandum da yapabilir. 367'yi bulabilmesi için hem HDP'nin hem de MHP'nin baraj altı kalması lazım. CHP iki partili bir Meclis'i uygun görüyor. O yüzden AKP'ye karşı büyük bir direniş ortaya koymuyor. İlkesiz bir siyasetle aslında AKP'yi besliyor. MHP zaten AKP'nin yedeği haline getirilmiş durumda. Mümkünse partisini bilerek baraj altında bırakmaya razı olmuş durumda. Burada direnen bir tek HDP kalıyor. Araştırmalar gösteriyor ki biz halen barajın üzerindeyiz. Oylarımız da giderek artıyor. Biz erken seçimi de göğüsleyebilecek, barajı aşacak bir iradeye ve güce de sahibiyiz. Zaten dokunulmazlıklarımızı erken bir şekilde kaldırmalarının nedeni de erken seçim ihtimalidir. Kampanya yürütemez bir duruma getirip HDP'yi baraj altında bırakmaya çalışacaklar. Fakat biz her türlü olasılığa karşı tedbirimizi alacağız.

'Davutoğlu'na yapılmış bir darbe değil'

* Davutoğlu'na dönük geliştirilen bu durumu darbe olarak değerlendirenler var. Bu sizce de bir darbe midir? Yine dokunulmazlıklar da gündemde, siz bunu darbe olarak değerlendiriyorsunuz, ikisi arasında bir bağlantı var mıdır?

Bu Davutoğlu'na yapılmış bir darbe değil. Davutoğlu kukladır. Biz, 8 Haziran'la birlikte başlayan bir darbe sürecinden bahsediyoruz. Davutoğlu bu darbe sürecini desteklemiştir. Bunun destekçisi olmuştur, şu anda hükümete yapılmış bir darbe yoktur. Erdoğan darbesi 8 Haziran'da aleni bir şekilde başladı ve halen devam ediyor. Bunun sadece aşamalarını izliyoruz. Darbe süreci henüz tamamlanmış değil. Zaten Davutoğlu hükümeti Erdoğan'a rağmen göreve gelmiş bir hükümet değildir. Erdoğan'ın kuklası olarak atanmıştır. Neredeyse seçilmiş bile değildir. Erdoğan kimi istediyse milletvekili yaptı. Kimi istediyse onu genel başkan yaptı. Kimi istediyse onu seçime soktu. Nihayetinde de böyle bir hükümet ortaya çıktı. Seçildiğinden beri de Erdoğan'ın iradesinin dışına çıkamıyorlar. Erdoğan atadığı bir başbakanı değiştirme kararı aldı. Aslında bu hükümete karşı bir saray darbesi değil ama halka karşı bir saray darbesi 8 Haziran'da yapıldı ve bu devam ediyor. Dokunulmazlıklar işte bu darbe sürecinin bir parçasıdır.

'Özür dilemesi gerekenler destan saçmalığından bahsediyor'

* Dokunulmazlıklardan konu açılmışken, geçtiğimiz günlerde Anayasa Komisyonu'nda AKP'nin getirmiş olduğu teklife dair görüşmelerde HDP'li milletvekillerine dönük saldırılar devreye konuldu. AKP'liler sizleri suçladı. Komisyonda yaşanılan sizce neydi?

Komisyonda AKP'nin gerçekten tavrı büyük bir panik yaşadıklarının göstergesiydi. Tam bir suçlu psikolojisi içerisindeydiler. HDP'ye karşı söyleyebilecekleri argümanları yok, arkadaşlarımızın orada yaptıkları konuşmalara dair verebilecekleri bir cevapları yoktu. Zaten entelektüel hiçbir birikimi olmayan vekiller grubu oraya gönderilmişti. Daha çok kavga ve şiddet için tetikçiler oraya gönderilmiş bir güruh vardı. Kavgayı çıkaranlar da bunlardır. AKP'nin Anayasa Komisyonu üyeleri kavga çıkarmamıştır. Bize saldıranlar konuyla hiç alakası olmayan ve özellikle komisyona gönderilmiş yüz civarında vekildir. Orada HDP'li vekillerimiz sürekli fikirlerini söylemeye çalışmışlardır. Onlar sürekli bir baskı uygulama gayreti içerisinde oldular. Bununla ilgili Davutoğlu, utanmadan, sıkılmadan "destan" olarak ifade etti. Bu ayıp tutumu, yaşanılanlardan dolayı halkta özür dilemesi gerekirken, bunu bir "destan yazmak" gibi abuk sabuk bir noktaya çekmeye çalıştı.

'Boykotu tartışıyoruz'

* Değişiklik teklifi komisyondan geçti ve önümüzdeki günlerde Meclis Genel Kurulu'na getirip, oylanması söz konusu olacak. Genel Kurul aşamasında tavrınız ne olacak? O görüşmeye katılacak mısınız? Ya da gündeminizde boykot etme var mı?
Bu konudaki tartışmalarımızı sürdürüyoruz. Genel Kurul'da oylama konusunda tutumumuz ne olur bunu da tartışacağız. "Hayır" oyumu verelim ya da boykot mu edelim. Bunları önümüzdeki günlerde değerlendireceğiz. Tabi ki evet oyunun az çıkması için biz Genel Kurul'a sesleneceğiz. Çünkü milletvekilleri kendi vicdani kanaatlerine göre oy kullanacaklar. Partiler bu konuda karar almıyor. Birçoğu genel başkanını da dinlemeyecektir.

* Oylamada diğer partilerden bu anlamda fire çıkma durumu olabilir mi?

CHP, MHP ve AKP'den de bu konuda çok sayıda fire çıkacaktır.

* Nasıl bir tablonun çıkacağına dair bir öngörünüz var mı?

Kestirmek zor ama iki turlu seçim olacak. İlk tur herkes taktiğini yapacak. İkinci tur belirleyici olacak. İkinci tur seçimde herkes esas tavrını ortaya koyacak. Nasıl bir tablo çıkacağını kestirmek zor ama milletvekilleri olup bitenden çok rahatsız. Bunun Anayasa'ya aykırı olduğunu, HDP'yi tasfiye edip durumu içinden çıkılmaz hale getireceğini bilerek bir Saray darbesinin pekiştireceğini gören çok sayıda milletvekili var. Hem iktidar grubunda hem muhalefet içinde böylesi vekiller var.

'Tasfiye karşısında alternatif meclislerin tartışılması doğal bir haktır'

* Salı günkü grup toplantısında "Halk isterse birden çok Meclis kurabilir" ifadesini kullandınız. Bu AKP'nin getirmiş olduğu teklife karşılık bir rest miydi? Halkın kuracağı Meclis'ten kastınız halka dönmek miydi?

Parlamento seçimle geldiğimiz meşru temsilliyet yürüttüğümüz bir parlamentodur. Meclis'in meşru bir parlamento olarak gördüğümüz için oradayız. Fakat HDP'nin özgün bir durumu var. HDP, Türkiye'de ötekileştirilen kesimleri temsil ediyor. Tekçi ve ırkçı anlayışı temsil eden partiler 1924'ten bu yana zaten parlamentoda mevcut. Ama ilk defa kendi kimliğiyle HDP Meclis'e girdi. Kürtler, Araplar, Süryaniler, Ermeniler kendi kimliğiyle onu inkâr etmeden ve saklamadan diğer kimliklerle de eşit tutarak Meclis'e girmeyi başardı. Birçok kimlik ilk defa Meclis'e girmeyi başardı. Şimdi bu demokratik ulusu tarifleyen bu yapıyı parlamentodan atmayı eğer denerlerse ve parmak sayılarına, çoğunluklarına güvenip bunu yaparlarsa tabi ki halkın başka alternatifler tartışması ve bunu düşünmesi en doğal hakkıdır. Bunu alternatif bir Kürt parlamentosu olarak tanımlamak yanlış olur. Bizim İstanbul'da da İzmir'de de milletvekillerimiz var; özellikle 7 Haziran'da Antalya'dan, Bursa'dan da milletvekillerimiz vardı. Dolayısıyla birçok yerden temsiliyet ortaya çıkardık. Böyle bir durumda bileşenlerimizi bulan bütün halklar ve kimlikler alternatif Meclis çatısı altında çalışma yürütmeyi tartışabilirler. Hali hazırda çok sayıda sivil halk meclisleri var.

* Bahsettiğiniz TBMM'yi yok sayan bir alternatif mi olacak?

Bunların TBMM'ye alternatif, onu yok sayan bir Meclis formatından çok aslında olması gerektiği şekilde bölge meclisleri ve kent parlamentoları şeklinde örgütlenmesinin önünde hiçbir engel yok. Aslında TBMM'de HDP olsa olmasa bu tür meclislerin örgütlenmesi lazım. Ama HDP'nin Meclis'ten tümden tasfiye edilmesi gerçekleşirse bu tür parlamentoların daha güçlü bir şekilde uluslararası desteği de alacak şekilde örgütlenmesi kaçınılmaz olacaktır. Bu bir tehditten çok aslında demokrasiyi güçlendirecek bir yoldur. Biz kimseyi tehdit etmiyoruz. Bu tür meclislerin zaten bölgesel ve yerel parlamento diyebileceğimiz meclislerin örgütlenmesinde geç kalınmış bir durum. Biz kimseye boyun eğmeyiz, halkımızla tartışır kararlarımızı alır ve çalışmalarımızı bir meclis çatısı altında yürütürüz.

* Dokunulmazlıkların kaldırılması aşamasında HDP'nin masasında hangi seçenek ya da seçenekler var?
Her adımda yeniden tartışacağız. Bize yaklaşımı görmek istiyoruz. Dokunulmazlığın kalkması vekilliğin düşmesi demek değil. Yargılamak isteyeceklerdir, biz tabi ki kendi ayağımızla gidip yargılanmayız. Bizi zorla götürmeye kalkarlarsa da tutumu tavrı görmek isteriz. Bir tutuklama olacak mı olmayacak mı bütün bunları gördükten sonra bazı kararlar alabiliriz. Son alacağımız kararı en baştan alarak bir hataya düşmek istemiyoruz. Bize karşı atılan her adımda biz de yeni adımlarla ve planlamalarla adımlar atacağız.

ABD ziyareti

*ABD'den yeni döndünüz. Bu ziyaret Türkiye'de de çok tartışıldı. Üst düzey temaslarda bulundunuz. Tam da Türkiye'nin içerisinden geçtiği böylesi bir süreçteki bu temaslarınızdan yola çıkarak, Türkiye'deki bu süreci nasıl okuyorlar?

Çözüm önerilerimiz gerçekten çok makul görülüyor. Özellikle Kürt sorununda müzakereye dönüş, karşılıklı ateşkes ilan edilmesi, mümkünse bunun uluslar arası gözlemciler ve arabulucular nezaretinde yapılması bütün bunlar Avrupa ve Amerika'da da makul görülüyor. Fakat AKP hükümetinin bunlar yanaşmadı ve reddettiği algı da var. Erdoğan'ın bu konudaki katı tutumu biliniyor. Özellikle Rojava'ya yaklaşımı son derece düşmanca bir yaklaşım. Bu da Amerika hükümetini zorlayan bir durum yaratıyor. PYD'ye en büyük desteği uluslararası koalisyon ve Amerika sağlıyor. Dolayısıyla ABD, PYD ile ilişkisini kesmek istemiyor. Bu da Erdoğan ve AKP hükümetini çıldırtıyor. Sürekli bu hükümetlere baskı uyguluyor bu da bazı zorlamalar yaratıyor. Bunu görüşmelerimiz de gördük. Fakat şu konuda netler; DAİŞ'e karşı etkili mücadele eden PYD ile işbirliği yapmaya devam edecekler. Suriye'deki çözümün modelini yaratmaya çalışan PYD'yi herkes gün geçtikçe daha iyi anlıyor. Anlamayan ve buna saygı duymayan AKP hükümeti dışında hiçbir hükümet neredeyse yok.

'Bazı uluslararası güçler ilkesiz bir yaklaşım sergiliyorlar'

* Özellikle Kürdistan'daki savaşa dair Türkiye'ye dönük ciddi eleştirilerin olduğunu biliyoruz. Buna rağmen Türkiye istediğini yapıyor ve savaşı derinleştiriyor. Bu çelişkiyi nasıl yorumlamalıyız?
Uluslararası kamuoyu Kürdistan'da olup bitenler konusunda yeterince hâkim değil. Partimiz, sivil toplum örgütleri bu konuda diplomatik çalışma yürüttükçe görünür kılınıyor. Çünkü medya ciddi bir baskı altında olduğu için tam anlamıyla yansımıyor. Yansıyanlar da halkta büyük şok etkisi yaratıyor. Fakat hükümet bazı kaygıları nedeniyle Erdoğan'ı kızdırmamak, Erdoğan'la ilişkiyi sürdürebilmek açısında ona duydukları ihtiyaç nedeniyle Kürdistan'daki katliamları, insan hakları ihlalleri konjektörel olarak görmezden gelebiliyorlar. Bazı Avrupa ülkeler ve bazı güçler bu şekilde ilkesiz bir yaklaşım sergileyebiliyorlar.

'PYD'nin saf dışı bırakılacağı bir Mınbiç operasyonu planlanıyor'

* Rojava'da yine sıcak günler yaşanıyor diyebiliriz. Mınbiç operasyonu bir süredir gündemde, temaslarınızda bu konu konuşuldu mu? Böyle bir operasyon bu süreçte başlayabilir mi?
Görünen o ki Amerikalılar, oradaki bazı Arap unsurlar ve Türk özel kuvvetlerinden bazı ortak birliklerle birlikte ortak Mınbiç operasyon yapılabilir. Bunun hazırlıkları yapılıyor gibi görünüyor. PYD'yi dışta tutan bir Mınbiç operasyonu hazırlıkları… Bazı Arap grupların bu çerçevede Türkiye'ye davet edildiği ve toplantılar yapıldığı, yine bunların MİT koordinesinde Türk özel birlikleri ile birlikte operasyona hazırlandığı ve tekrar sahaya gönderileceği Amerika'nın da bunun onayını verdiği şeklinde bir durum söz konusu. Tabi ki biz Türkiye'nin özellikle Rojava'ya karadan müdahale isteğini uzun süredir biliyorduk. Bunun tehlikeli olduğunu hep söylüyorduk. Umuyorum ki böyle tehlikeli bir yaklaşım içerisine girmezler. Bunu yapmak yerine PYD'yi, QSD'yi desteklemek daha akılcıyken, bazı sözde ılımlı gruplarla işbirliği yaparak, Türk özel birliklerini oraya göndermek Türkiye'nin fiili olarak Suriye savaşına dâhil olması demektir. AKP ve Erdoğan bu çılgınlığı yapmaktan çekinmiyorlar. Sonuçları kendileri açısında hayırlı olacağını düşünüyorlar.

* Peki, Kilis'e dönük roketli saldırılar ve yine Antep'teki bombalı saldırılar bunun bir hazırlığı mı?
DAİŞ'in Kilis'i vurması danışıklı olabilir. Hatırlarsanız geçmiş dönemde bir toplantının ses kayıtları sızmıştı. Şunu söylüyorlardı: "Birkaç füzeyi Türkiye'ye atıp Suriye'ye girebiliriz." Bunu yapmalarının önünde hiçbir engel yok. DAİŞ ile danışıklı bir şekilde bu provokasyonu yapıyor olabilirler. Ya da DAİŞ Türkiye'yi son dönemlerde yeterince destek alamadığı için uyarmak açısından da bunu yapıyor olabilir.