Almanya’nın başkenti Berlin’de ‘1937-38 Dêrsim Soykırımı’nı Unutma’ adıyla anma etkinliği düzenlendi. Etkinlikte, Türk devletinin Dêrsim’de soykırım yaptığının kabul etmesi istendi. Aynı amaçla Almanya’nın Stuttgart kentinde Demokratik Güç Birliği birleşenleri ortak etkinlikte bir araya geldi.
Berlin’de, Berlin Halkların Demokratik Platformu (Berlin HDP) tarafından organize edilen anma etkiliği Kreuzberg semtinin merkezi olan Kottbusser Tor’da yapıldı. Almanya Demokratik Kürt Toplum Merkezi (NAV-DEM), Almanya Türkiyeli İşçeler Federasyonu (ATİF), Avrupa Demokratik Halklar Federasyonu (ADHK), Demokratik İşçi Dernekleri Federasyonu (DİDF), Avrupa Ezilen Göçmenler Konfederasyonu (AvEG-KON) ve Berlin Dêrsim Özgürlük İnisiyatifi’nin destek verdiği mitinge çok sayıda kişi katıldı.
Dêrsim direniş önderleri ile özgürlük ve devrim şehitleri için saygı duruşuyla başlayan anma etkinliğinde yapılan konuşmalarda, 37/38’de Dêrsim’de yapılanın planlı, tescilli bir soykırım olduğu belirtildi ve Türk Devleti’ne “soykırımla yüzleş ve kabul et” çağrısı yapıldı. Mitingte ağırlıklı olarak Kirmanckî konuşuldu. ‘İnançlar Özgürlük, Alevilere Eşit Yurttaşlık’ pankartı ve Dêrsim direniş önderleri Seyid Rıza, Alişer, Zarife, Mazlum Doğan ve Sakine Cansız’ın fotoğrafları asıldı. Anmada Pir Ali Baba tarafından verilen Gulbang’dan (dua) sonra, şehitlerin anısına lokma dağıtıldı.
Sunuculuğunu Memili Güngör’ün yaptığı anma etkinliğinde sanatçı; Maviş Güneşer, Berivana Çîya, Kemal Bektaş, Kamber Erkoçak ve Ali Koçak tarafından şiirler okundu ve ağıtlar seslendirildi.
Yapılan soykırımdır
Berlin HDP Eşsözcüsü Mehtap Erol etkinlikte yaptığı konuşmada; ‘Tunceli Tenkil Harekatı’ kararının, 4 Mayıs 1937’de yapılan Bakanlar Kurulu toplantısında alındığını bellirtti. 78 yıl önce Türk Devleti’nin Cumhuriyet tarihinin en kapsamlı soykırımını Dêrsim’de gerçekleştirdiğini ifade eden Erol, “1935’te çıkarılan 37 maddelik ‘Tunceli Kanunu’ onlarca yıl sonra açılan Genelkurmay belgeleri, TBMM’deki M.Kemal’in konuşma tutanakları, Fevzi Çakmak, İsmet İnönü ve Celal Bayar raporları, 4 Mayıs 1937’deki Bakanlar Kurulu’nu aldığı karar ve döneme ait resmi belgeler, tanık ve mağdurların anlatımları bu soykırımı kanıtlamaktadır. Bu uygulamalar ve sonuçları, BM Soykırım Sözleşmesi’nin tanımıyla birebir örtüşmektedir” dedi.
Anma etkinliğine katılan Berlin Süryani Cemaati Temsilcisi Şemun İşlek ise, “Bu acıları hepimiz çektik, hala çekiyoruz. Acınızı paylaşıyoruz. Birlikte olursak bunları önleyebiliriz. HDP çatısında buluşmamız bu nedenle önemlidir” dedi.
Sol Parti Berlin Eyalet Milletvekili Hakan Taş da etkinliğe destek verdi. Taş, “Devlet soykırımları ve katliamları unutturmaya çalışıyor. Ama biz de unutturmamak için buradayız. Dêrsim’de soykırım yapıldığı kabul edimeli ve bununla yüzleşilmelidir” dedi.
Berlin Civaka İslamiya Kurdistan (CİK) Temsilcisi Mele Mehmet Çağlı da dayanışma mesajı verdi.
Toprağa kefensiz girenlerin günü
Öte yandan Stuttgart’a da, Dêrsim Soykırımı’nda yaşamını yitirenler yapılan mitingle anıldı. Demokratik Güç Birliği, 38 Dêrsim Soykırımına Karşı Derneği ve FDG’nin birlikte organize ettiği miting, Schlossplatz’da yapıldı. Etkinliğe yaklaşık 600 kişi katıldı. Kirmanckî, Almanca ve Türkçe dillerinde ‘Dêrsim Soykırımını Unutmadık, unutturmayacağız’, ‘Dêrsim Soykırımı İçin Adalet istiyoruz’ yazılı pankartlar açıldı. Etkinlikte lokma dağıtıldı, ağıtlar yakıldı ve gulbanglar okundu.
Anmada yapılan açıklamada, “Bugün günlerden Kara Gün. Bu kara gün, TC Meclisi’nde 4 Mayıs 1937’de verilen kararla toprağa kefensiz girenlerin günüdür. Biz bugünü lanetliyoruz. Bir daha soykırımlar ve katliamlar olmaması için haykırıyoruz. Soykırım insanlık suçudur. Soykırımı kabul et, yüzleş ve özür dile” ifadesi yer aldı.
Açıklamada ayrıca 6 Mayıs’ta Dêrsim Soykırımı nedeniyle eylemler yapılacağı da dile getirildi. Türk konsolosluklarının önünde yapılacak etkinliklerde siyah çelenk bırakılacak.
HIDIR ATEŞ/BERLİN/GÜL GÜZEL/STUTTGART