Taybetê çend rojake rojdemê sîyasetî Tirkîyaye de qirkerdişê Dêrsime est o. Verên serekkomar Erdogan qirkerdişê Dêrsime ser vat bi di Dêrsime de qirkerdiş ameyo kerdiş. Peynîya no vatişê zî nika serekwezîr Ahmet Davutoglu zî heqê qirkerdişê Dêrsime vat; ‘Dêrsim Kerbela ya hemdemî yo.’ nê qirkerdiş ra zî CHP û Îsmet Înonuyî berpirsîyar mojnay. Verba no vatişan CHPî bêveng vindert û Kiliçdaroglu zî dêrsimij o la di na babete de qise nêkerd. Hetkardoxê serekê CHPî Sezgîn Tanrikulu zî nameyê partîya xo lêborîn waşt û no lêborîn zî di CHP de bi semedê krîzî. Nîqaşekê ser Dêrsime yena kerdiş hemsereka KCKî Besê Xozat di quncika xo ya rojnameyê Ozgur Polîtîkaye ra verpers da. Xozat di quncikê xo bi sernameyê dêrsimijan lêborîna ke vila nê xoserî wazenî nuştbi.

Tanrikulu lêborîn xaşt
Xozat dîyar kerd ke AKP verê aşman starta weçînayişê da û xo ra HDPî hedef girewt, peynî zî bi rojdemê ‘akerdişê elewî’ û ‘lêborîna Dêrsime’ rojdemî bar kerd û wina vat: “AKP di weçînayişê pêroyine de tewr gird rakîp HDP vînena û no ser zî bi zereyê vila nîqaşan wazena elewîyan ra tesîr bikero û elewîyan xo ra gireda bida û wazena elewîyan xobixo înkar bikerî. Zereyê no nîqaşî CHPî ont, peynî zî bi trajî-komîk de wekîlê CHP û kurd Sezgîn Tanrikulu dêrsimijan ra lêborîn waşt. AKP tena demogojîya na lêborînî kena û wazena ser CHPî qirkerdiş dramatîza bikera. Çi heyfo ke Kiliçdaroglu zî no raştî de ribîri nîna.”

AKP nêeşkena bixapino
Xozat aşkera kerd ke AKP no raştî bizano ke qet nêeşkena rîyê xo qirkerdişî nimite bikero, zîhnîyeta AKP û zîhnîyatake qirkerdişî Dêrsime kerda eynî yê û wina domna: “Di no demî zîhnîyeta CHP çibî se nikayîn zîhnîyeta AKP zî eynî ya. Di Dêrsime 1937-1938’ê de elewîyan ra kurdbîyîşê û temsîlkarê cewherîya kurdbîyîşî ser qirkerdiş ame şuxulnayiş û di no demî de zî seba ke elewîyan di Dêrsime de waştî bi azadî de biciwî no ser amey qirkerdişî. Di no qirkerdişî de bawkalê min daxî 70 hezar kesî amey qetilkerdiş û çarçiweya qirkerdişî di şaristanê Tirkîyaye ra dêrsimijan amey sirgûnkerdiş û ser înan polîtîkayê helênayiş ame şuxulnayiş.”

Kênayê Dersimijî
Xozat bal ont ser kênaya Dêrsime ya vindî û wina dewam kerd: “Bi hezaran kênayê dêrsimijî zî subay û burokratê dewleta tirk ra amey rotiş û yanî dêrsimijan amey kolekerdiş. Hema zî dejî Dêrsime di zerrîyê kurdan yena cuyayiş ke Kobanê û Şengale diyin Dêrsim vînayê 6/7 citmenge wariştî pay. Di serra 1930 û peynîya CHPî qirkerdişê Koçgirî, Agirî û Dêrsime kerd. Serra 2002 û peynîya AKP zî waşt qirkerdişê qirkerdişê Şengal û Kobanê bikero. Hetê şarê kurd de di partî yenî sîcîl ra wayîrî.”


Di zîhnîyeta qirkerdiş de CHP û AKP eynî yê

Xozat ciresna ke DAIŞ wekaletê AKPî de di Şengal û Kobanê de destpê qirkerdişî kerdo û wina domna: “AKP zî wardeno demagojîya Dêrsime kena û bi no rayîrê wazena xobixo pak bikero. Eke samîmî bitêgerîyaynê, Rayver Apo reyde muzakere bikerdî, zatî ravêreyeya çareserî lêborîn waştişê Dêrsimî yo. Înkarkerdişî kurdan bi qirkerdişê Dêrsime pergal qezenc kerd. Dewleta tirk waşt bi qirkerdişî Dêrsime kurdan temamîyan mîyanê bihawano. Seba ke dêrsimijan waştê xoser biciwî no ser zî di Dêrsime de ser înan qirkerdiş ame şuxulnayiş. Eke AKP qirkerdişî yew sûc vînano se, bi lezî Rayver Apo de destpê muzakare bikero û waştişê kurdan a xoserî ra zî belê bivajo. Xoserîya Dêrsime bişînasno. Ganî DAIŞ ra hetkarîdayişî xo peynî bikero û kantonê Rojawan zî bi lezî bişînasno.”


 NAVENDA XEBERAN / AMED