Badê wehşeta bodrimê taxa Cûdî, Dewleta Tirk jû qetlîamê da bîn zî taxa Sûr yê Cizîr de viraşt. Çeteyanê dewlet 20 kesan bi benzîn veşna û 25 dirbetinî zî bi qetlîam ra rî bi rî yê.
20 kesan veşnay
Dewleta Tirk, roja Yewşembe qezaya Şirnex Cizîr de, taxa Cûdî de îmze eşt binê jew sûcê merdimatî yê bînî. Çeteyanê AKP bi desan kesê dirbetin qetil kerd. Hona wexto ke vengdayişê na qetlîam rameno de, jû qetlîama bîn viraziya. Vizêr seatanê sodir de çeteyanê dewleta Tirk mehle (tax) ya Sûr yê Cizîr de eştî jew bodrimê bînî ser, benzîn rijna kesê dirbetinan ser û înan veşna. Jew bodrimê bînî de zî 25 dirbetinî bi talokeyê qetilkerdin ra rî bi rî yê. Zereyê dirbetinan de Hemseroka verên yê Mîlas Derya Koç zî esta.
Çormeyê ma girotiyê
Koç aşkere kerd ke 20 imbazê înan yê ke kata binî yê bodrimî de bî bi veşnay û wina va: “Peynî de ma 20 kesî mendê. Çormeyê ma bi tanqan girotiyê. Gule rijnenê ser ma. Beno ke ma zî biveşnê. Koç aşkere kerd ke ê pêrokînî dirbetinî yê û veng da şarî ke wayrê înan bivejyê.
Pîyê Derya Koç Kemal Koç’î zî aşkere kerd ke, keynaya ci serva ziyaret şîbî Cizîr, la badê êriş û ‘qedexe’yan ay ra xeber nêgirotiyê. Koç’î da zonayen ke, keynaya ci Derya Koç’î vizêr ci geyriya û aşkere kerd ke çormeyê înan ameyo giroten. Kemal Koç’î diyar kerd ke, goreyê vatenanê keynaya ci, xeta kanalîzasyonî ra gaz bena vila û nefesan birnena. Pî Koç veng da şarê Kurd ke desinde vera wehşet dekewê hereket.
Nameyê kesê ke bi talokeyê qirkerdiş ra rî bi rî yê winay yê: Derya Koç, Lokman Bîlgîç, Mûrat Kekîn, Sînan Kaya, Îbrahîm Îvrendî, Firat Malgaz, Orhan Tûnç, Meryem Akyol, Mursel Dalmiş, Star Ozturk, Mûrat Tûnç, Abdulselam Tûrgût, Fatma Demîr, Emel Ayhan, Mesût Ozer, Abdullah Ozgur, Agît Aydin, Bariş Gasîr, Sahîp Edîp û welatijo bi nameyê Ferhat.
DÎHA/ŞIRNEX
Vizêr Dersim ewro Cizîr
Nuştox Kazim Gundogan, ke sanikê domanê vindî yê Dersim jew kitabî de are kerd, ard zon ke zihnîyeto ke tertela Dersim viraşt, nika Cizîr de kî eynî çî keno.
Dewleta Tirk ke terteleyê ’38î yê Dersim de des hezaran kesan qir kerd, bi hezaran domanan zî vindî kerd, da malbatanê Tirk û kerd asîmîle. Hona kî rêçê çêneyê (keynay) vindî yê Dersim yenê geyrayen. Nûştox Kazim Gundogan, nî sanikê domananê vindî kitabê ‘çênekê vindî yê Dersim’ de kom kerd. Gundogan’î herzewbîn 2005î ra tepya derheqê qirkerdina Dersim de gureyînî ramitî û nê gureyînan 2010î de jew belgeselî de are kerd.
Raştiyê nimite
Nuştox û vetoxê belgeselî ano da zonayen ke qirkerdina Dersim 72 serrî nêamê qisey kerdin û zey ‘Serwedayiş’ amê biname kerdin. Gundogan’î vist vîrî ke no dirûm netîceyê ferasetê rejîma ke ser netew dewlet de roniya de biyo.
Gundogan’î da zonayen ke, înan seweta ke raştiyê tarixî yê nimite roşnî bikerê, gureyînê niyayî day ramiten û niya va: “Heta ke no tarix nîro zonayen, birabiyen û wabiyen nêbeno. Sebebê qetlîamanê ewroyîn û polîtîkayanê zalimîn kî no yo. Gundogan’î va, “Eke qetlîamê verên yê Ermenîyan, Koçgîrî, Zîlan, Dersim, Mereş, Çorûm biameybî roşnî kerdin, ewro qetlîamê newî dê nêbiyaybî.
‘Nîzamê pêroyî’
Kazim Gundogan’î aşkere kerd ke serdestî qetlîamanê xo bi tayn çêkûyan kenê meşrû û vist vîrî ke, terteleyê Dersim kî bi îdiayê ‘berdişê şaristanî’ (medeniyet) viraziyayo. Gundogan’î da zonayene ke, qetlîamê ke Cizîr de kenê zî bin nameyê ‘nîzamê pêroyî’ de virazenê û wazenê meşrû damusnê. Gundogan’î da aşkere kerd ke, zihnîyetê qetilkar nêvurniyeno û qiseyê xo niya ramit: “No hetî ra Kurdistan zey welatê dejano. Ferqê qetlîamanê ewroyîn yê bi verênan ra çinyo. Wexto ke ma qewimyayişanê Kurdistan yê ewro vînenê, ma şahidiya qetlîamê Dersim kî kenê.
Yê ke bê kefen rakewnê
Nuştox Gundogan’î da zonayen ke, ewro her cayê Kurdistan de dejê girdî anciyenê û vist vîrî ke, vizêr Dersim û ewro kî Cizîr de kesê ke bê kefen konê ra (rakewnê) estê. Nê pêrokînî berhemê eynî zihnîyetî yê. Gundogan’î aşkere kerd ke, çiyê ke qewimiyay, encex bi vervetişê kolektîf êşkenê tol (veng) bîrê vetiş û hewcedariyê werzayişê pay yê bindestan ard ziwan.
Taritî de mefetisê
Kazim Gundogan’î da zonayen ke, hurendiya bê omidî, qetlîamî bi pêhet ameyişê şaran êşkenê ravêrnê û niya va: “Ganî taritiyê dejan de nîro fetisyayiş. Ganî hestiyarî ra bîro vetiş û aqil bikewo dewre. Gundogan’î ard ziwan ke, şarî êşkenê no şiklî dejan ra bixelesyê û da zonayen ke, cografyeya ma de jan û dejê girdî estê. La serva roşnîkerdişê taritiyan û qewimyayişan herkesî ra bidê zonayen tekoşîn bîro ramiten.
DÎHA/ENQERA