Na zengînî newe yew sinif ardîbî raşte. Na sinife zî bûrjûwazî bî. Bûrjûwazî waştinî ke serbest şora heme ca û malanê xo rehet biroşa. Waştinî mal heme ca bigêro û heme ca de bişanasîyo. Yanî vernîya ey de çîyê vergirewteyî nêbîyî.
Dewletê kolonyalistan verê welatê xo de yewbîyayî viraşte. Mîyanê xo de seba ke malê înan weş bişanisîyo yan zî weş fehm bibo ziwanê bînan tomete kerdî. Tek ziwanî ser ro netewa xo înşa kerde. Hinî nika ra pey helînayîşê ziwanan dest bide kerd. Na rey dewletê kolonyalistan kure de kam ca destê xo vis,t îdareyê weyra bedilna.
Goreyê îdareyê xo îdareyê înan kerdinî îdareyê dewleta netewe. Nê dewletî zî sey sermîyanê xo ê çi vatinî sey înan kerdinî. Înan zî seba ke dewleta netewe înşa kerda mîyanê xo de çi cîyayî estîbî hetê ziwanî ra yan zî hetê olî ra çi cîyayî estîbî heme wedernayî. Tayî qir kerdî, tayî zî helînayî û tayî zî dayî koçkerdiş. Şoreşê endûstrîyî ra verê e pêrodayîş esti bi, herb û merg esti bi, talankerdiş û ganîmet yan zî koleyî û carîyeyî estî bî la ziwanan ser ro pêrodayîş çini bi. Yew dewlete nêvatinî; ‘ez şêra falan dewlete bigêra destê xo, ziwanê aye tomete bikera, bihelîna.’ Na hawa çî çini bi. Tena îşgalkerdiş, erd û herra xo hîrakerdiş esti bi. Ziwanî tay î zaf î xemê dewletanê îşgalkeran nêbi. Ê, ganîmetanê xo ra ewnayinî. Senî ke dewletê kolonyalistî peydah bîyî hinî mergê ziwanan dest bide kerd.
Felsefeyê dewletê kolonyalistan de çinikerdiş û vînîkerdiş esti bi. Tehamulê zafziwanî, zafrengî û zafcîyayî çini bi. Waştinî heme çî yew bikerî û xora na hawa zî kerdî. Seba ke malê kolonyalistan bazaran de rehet bigêro û biroşîyo verê mîyanê a dewlete de ziwan yew kerd. Ê ziwananê bînan ya tomete kerdî yan zî sey xo kerdî, helînayî.
Çirê dinya de vera vera ziwanî kêmî benî? Sebeb gêrayîşê malan ser ro yo. Semedo ke mal rehet bigêro dinya de çi ziwanî est î helîyayî, wedarîyayî xemê dewletê kolonyalistan nîyo. Çimkî înan nê derdî sereyê ma ser ro pişto.
Hema zî netewê dewletî est î kolonyalist nîyî la îdareyê kolonyalistan mîyanê xo de xebitnenî, sey înan têgêrenî. Îdareyê kolonyalistan xo rê model girewtî. Û mîyanê nê dewletê netewan de çi cîyayî est î aman û hawar kenî. Tim eşkence de yî. Ê ke hetê etnîkî ra cîya yî, ê ke hetê ol û mezhebî ra cîya yî tim mîyanê zext û zordarî de yî.
Nê dewletî ver ra nêdanî nê ekalîyetî rehet boya xo ver ra dî. Di sey serrî ra verê na hawa bi? Kure de îşgalkerdiş bîyinî talan û serûbinkerdiş bîyinî la cîyayîyê etnîkî û olî xo nê hetî ra eşkayinî îfade bikerî. Ziwanê xo de îfadekerdiş û olê xo de îbadetkerdişî de perse çini bi. Xiristîyan şîyinî kîlîse, yehûdî şîyinî hewra de îbadetê xo kerdinî; tirk, kurd, armenî, rûm, ereb eşkayinî ziwanê xo bixebitno. Çew tehdayê ziwanan nêkerdinî. La çi heyfo ke şoreşê endûstrîyî ra pey nê pêro bedilyayî. Ezeb û eşkence ziwanan ser ro dest bide kerd. Eke nika nêmeyî ra vêşêr ziwanî dinya ra wedarîyayî sebebê nê hemînan zî dewletê kolonyalistî yî. Eke malî ra erjaye çî çini bo, yan zî malrotîş heme çîyî ra erjaye bivînîyo, o wext manaya dinyaye zî hetê şaristanîye ra darbe bigêro.