“Ey Felek senin için yanıyorum, niye nergisler soluyor” deyip 9 Mart 1989’da aramızdan ayrıldığında onbinler arkasından gözyaşı döktü.
Gerçek adı; Mihemed Salih Şêxmûs’tu. 1948 yılında Kürdistan’ı bölen sınırın yanı başındaki Qamişlo’da dünyaya geldi. İşte o sınır, hayatında hep belirleyeci oldu, hep sınırları aşmak zorunda kaldı.
“Kürt feleğinin babası”, Cigerxwin’in “Ay lê Gule” şiirine sesiyle ruh veren Mihemed Şêxo daha çocuk yaşta iken sürgünle tanışır. Onbir kardeşin en büyüğüdü. İlkokul eğitimini yarıda bırakan Şêxo, sazı eline aldığında tarih 1969’u gösteriyordu. Bir yandan Güney’den gelen savaş sesi, diğer yandan Kürtlerin kulağını Erivan ve Bağdat radyolarına çevirdiği yıllardır.
Şêxo’nun ikinci sürgün yeri Lübnan’dır bu kez... Ve o yıllarda Ortadoğu’da müziğin kalbinin attığı Beyrut’a boş durmaz, müzik eğitimi alır.
Kürdistan’a döndüğünde müzik onun için artık vazgeçilmezdir. Arkadaşlarıyla Koma Serkeftin adında bir müzik grubu kurar, fakat bu ona yeterli gelmez. Bütün parçalardan Kürtlerin o yıllarda akın ettiği Güney’de soluğu alır.
Ay Gewrê
Pêşmergelerle tanışır, onları dinler, onlara şarkılarını söyler. Sonra Şam’a gider ve ilk albümü “Ay Gewrê”yi çıkartır. Kasetin çıkmasıyla Baas rejiminin hedefi olur. Bu yüzden yeniden Güney’e dönmek zorunda kalır.
1975 yılı... Kürtlerin umutlarının kırıldığı, özgürlük hayallerinin yıkıldığı zamanlardır. Barzani hareketinin yenilgiye uğramasıyla Şêxo, Rojhilat Kürdistan’ına geçer.
Doğu Kürdistan’ın Şêxo’nun hayatında önemlidir. Çünkü orada evlenir... Oradan sesini bütün Kürdistan’a duyurur. İran rejiminin hakkında yakalama kararı üzerine 11 yıl sonra doğduğu kente, Qamişlo’ya tekrar döner.
Ay lê Gulê
Halkın sevgi gösterileriyle karşılanan Şêxo, bir kez daha Suriye rejiminin hedefindedir. Tutuklanır. Hapiste de Şêxo sanatına, yeni “Ay Lê Gulê”ler üretmeye devam eder.
1988 yılında kadar birçok esere imza atan Şêxo, yıl sonuna doğru hastalanır. 9 Mart 1989 yılında sevenlerine veda eden Şêxo’nun cezanesine o güne kadar görülmemiş bir kalabalık katılır.
Kürtlerin tarihinde belki hiçbir sanatçıya nasip olmayacak kadar, 70 bin civarında seveni Mihemed Şêxo’yu son yolculuğuna uğurlar.
Kürt müziğinde öncü
Onun sesi, şarkıları, ezgilerindeki sözler, modern Kürt müziğini daha da zenginleştirdi, farklı bir renk kattı. 20. yüzyılın ortasından sonra ayağa kalkan Kürtleri özgürlüğe çağırıyordu o ses... Aşkla, sevgiyle, bazen Kürdistan gül, Kürtler de bülbül oluyordu.
Mihemed Şêxo, Kürt müziğinde şehirli geleneğin öncüsü olarak kabul edilir. Kendisinden önceki geleneksel damarla kendisinden sonraki günümüz müzisyenleri arasında önemli bir halka olmuştur.
Cegerxwîn nasıl ki Kürt şiirini sofilikten kurtardıysa, Mihemed Şêxo da Kürt müziğini aşiret övgüsünden çıkartıp Kürtlere mal eder.
Toplam 14 albüm çıkartan Mihemed Şêxo, sadece “Zûro Libnan” (Lübnana Gidin) ismiyle Arapça bir parça seslendirdi. En çok tanınan eserlerinin başında ise “Ay lê Gulê”, “Ey Felek”, “Dil Perîşanim”, “Cana min”, “Nexweşim ez” geliyor.
KÜLTÜR SERVİSİ