Kobanê, 19 Temmuz Devrimi’nin başladığı kent olarak Kürtlerin gönlünde önemli bir yer edindi. İnsanlık düşmanı DAİŞ çetelerinin işgal saldırılarına karşı 134 gün boyunca kesintisiz sürdürülen destansı direnişle ise dünya insanlığının yeni direniş kalesine dönüştü. Tarihi direniş destanı, halkların umutlarını yeşerterek mücadele cephesi açtı. Şimdi, kendi iradesi ile yeniden yaratılıyor.

Kobanê, ya da demokratik özek yönetim devriminden sonra Kobanê Kantonu... Küçük ama tüm dünyanın yakından tanıdığı, direnişin yarattığı sonuçla büyüyen bu şehir, Dicle ile Xabur nehirleri arasında yer alıyor. Pirsûs Ovası‘nda Kaniya Kurda ve Mürşitpınar adıyla tanınıyor. Arap göçerler bu alanlarda otlattıkları hayvanlarına bu çeşmeler üzerinde su verdikleri için buraya Kürtler arasında Arap Çeşmeleri de denildiği oluyordu.

Birinci Dünya Savaşı öncesi Almanlar, Berlin ile Bağdat arasında tren yolunu inşa ederken Kobanê bölgesinde de tren yolunun bir merkezini kurdular. Bu şirketin adına da “Deutsche Company” (Alman Şirketi) dediler. Şirket kurulduktan sonra yöredeki kimi köylerinden insanlar da bu şirkette çalışmaya başladı. Bazıları da şirket çalışanlarına pazar malzemeleri satıyordu. Şirket etrafındaki köyler giderek geniş bir merkez haline gelmişti. Bu şekilde gelişen şehir, ismini de buradan alıyor. Ancak Baas rejimi, Arap Kemeri çerçevesinde buranın da adını Ayn El Ereb (Arapların gözü, pınarı) olarak değiştirdi.


Rojava Devrimi’ndeki öncülüğü

Tarihin bu evresinde de ısrarıyla tanınan şehir, hiç yolunu şaşırmadı. Kürdistan özgürlük mücadelesi başladığında Kobanê şehri önemli bir rol oynadı. Kürt Halk Önderi, Kobanê üzerinden Ortadoğu sahasına geçiş yaptı. Başka bir deyişle Kürt Halk Önderi, Rojava Devrimi’nin temellerini burada attı. Bundan dolayı Suriye’de halk ayaklanmaları baş gösterdiğinde, Rojava’da ilk kıvılcımın çakıldığı yer de burasıydı. 19 Temmuz 2012’de, şehir yönetiminin ilk ele geçirildiği yer Kobanê’dir. Bu hamlesiyle Kobanê, birçok kesimin planlarını alt üst etti.


Halkların devrimi

Kobanê, bu özelliklerinden dolayı sürekli bölgesel ve uluslararası güçlerin saldırılarının hedefi oldu. En büyük saldırı ise 15 Eylül 2014 tarihinde başladı. Ancak gelişen bu kapsamlı saldırılara karşı kimsenin hesaplayamadığı büyük bir direniş gelişti. Kobanê’de yazılan tarihi destanlarla Kürdistan içinde kurulan tüm sınırlar ortadan kalktı. Kobanê’deki direniş ile tüm Kürdistan ayağa kalktı. Bu küçük şehrin adı tüm dünyada duyuldu ve dünyanın her yerinden ve ulusundan insanlar buraya akın etmeye başladı. Kobanê, direnişi ile halkların umutlarını yeniden dirilterek demokrasi ve özgürlük mücadelesi cephesinin kurulmasını sağladı.


Yeniden yaratılan devrim

134 günlük direnişten sonra Kobanê, 26 Ocak 2015 tarihinde çetelerden temizlenerek özgürleşti. Özgürleştikten sonra hiç ara verilmeden yeniden inşa süreci çalışmaları da başladı. Burada dikkat çeken husus ise direnişte olduğu kadar yeniden inşa çalışmalarında da Kürdistan ve dünyanın aynı ilgiyi göstermiş olmasıdır. Kobanê’nin inşası da direnişi gibi halkların iradesi ile gelişiyor. 

Şimdi, Kobanê’yi inşa süreci için Amed’te yapılan konferans ardından Avrupa’da da bir konferans yapıldı. Bu vesileyle, yeniden inşa sürecinin nasıl başladığı ve şimdi hangi aşamada olduğu sorularına yanıt arayalım.

Kobanê özgürleştikten sonra şehirde demokratik özerk yönetim bünyesinde yeniden inşa için Kobanê İnşa Konseyi kuruldu. Kobanê’yi yeniden inşa etmek amacıyla kurulan 13 komite ile bir yandan gerekli destek ve yardım sağlanmaya çalışılırken, diğer yandan da hasar tespiti, şehri patlayıcılardan temizleme, halkı karşılama ve şehre döndürme gibi çalışmalar yürütülüyor.


Direniş mekanları müze olacak


Kobanê’yi yeniden inşa süreci çalışmaları ekseninde gösterilen direnişin tarihe mal olması için birçok çevreden gelen öneri üzerine müze oluşturulması için çatışmaların simgesi olan yıkılmış şehrin bir bölümü koruma altına alınarak korunacak. Bu öneri, Kanton Yönetimi’nin toplantısında, parti yöneticileri, örgütler ve kurumların hazır bulunduğu bir ortamda tartışıldı. Yapılan tartışma sonucunda kabul edildi. Buna göre savaşın en şiddetli yaşandığı ve destanların yazıldığı yerler, müze olarak kalacak.



Cizîr ve Amed Konferansları


Diğer yandan Kürdistan ve dünyada yeniden inşa çalışmaları devam ediyor. Bu çerçevede Cizîrê Kantonu’nda bir konferans yapılarak yardım toplandı. Kürdistan’daki büyük konferans ise 2-3 Mayıs tarihlerinde Amed’te gerçekleştirildi. Konferans’ta Kobanê’yi Yeniden İnşa Komitesi kuruldu ve çalışmaların tümünün bu komite tarafından yürütülmesi kararı alındı.

Komite kurulduktan sonra İnşa Konseyi feshedildi ve komite içinde yerini aldı. İhtiyaca göre de kantonda üç komite kuruldu:

* Yolları Açma Komitesi (Şehrin önemli meydanlarından da sorumlu)

* İmar ve İnşa Komitesi

* Müze Statüsüne Girecek Yerlerin Tespiti Komitesi

İlk adım için kuruluş ile ilgilenen komite, 2010 yılında kurulan imar planında bazı değişikliklere gidecek. Daha sonra Yolları Açma Komitesi, bu plana göre yeni yerleşim yerlerini düzenleyecek. Bu şekilde şehrin önemli yerleri imar planına göre düzenlenecek. Buna göre de önümüzdeki süreçte bu planın etrafında yeniden inşa çalışmaları yürütülecek ve şehrin büyütülme çalışmaları yürütülecek.



Kentte çok şey değişecek


Kobanê’yi Yeniden İnşa Komitesi Eşbaşkanı Rodîn Dabo, “Son imar planı çerçevesinde Kobanê inşa edilirse çok iyi olur” diyor ve devam ediyor: “Şehrin eski planında birçok eksiklik vardı. Yolların genişliği, trafik, okullarda eksiklikler vardı. Bu verilere göre ve detaylı çalışıyoruz. Şimdi şehrin önemli yerlerinin imara açılması ve genişlemesi gerekiyor. Tespit ettik ve Kobanê Belediyesi ve Kuzey Kürdistan’daki belediyelerin yardımıyla yolları açma çalışmalarına başladık. Mimarlar Komisyonu, gerekli ölçümleri yaparak nerelerin imara açılabileceğini belediyeye sundu. Bu çalışmalar yapılırken Asayiş güçleri de bilgilendirilerek vatandaşların buraları boşaltması sağlanmaya çalışılıyor. Şimdiye kadar kenti Halep yoluna bağlayan 48. Cadde boşaltılarak temizlendi.”

Dabo, yapabildikleri kadar otantik bir plan yapacaklarını ve aynı zamanda vatandaşlara zararı dokunmayacak şekilde çalışmaları yürüttüklerini söyledi ve şu bilgileri aktardı: “Vatandaşların mal ve mülklerine büyük bir zararın verilmeyeceği konusunda anlaştık. Buna göre de imar planını değiştireceğiz. İmara göre şehrin içinde 24 meydan kurmamız gerekiyor. Ancak evlerin sayısının çok fazla olduğu yerlerde dokunmayacağız. Şimdiye kadar açtığımız yollar, savaşın yoğun olduğu yerlere düşen ve evlerin zarar gördüğü ya da yıkıldığı yerler.”


Evlerin bedeli ödenecek

İmar planına göre üzerinden yol geçecek veya başka bir sebeple yıkılması gerekecek evlerin bedellerinin ödeneceğini de kaydeden Dabo, “Şehrin genişlemesi için mülkiyeti bölge yönetimine ait olan şehrin güneybatısındaki araziler belirlendi. Tespit edilen alanlarda önümüzdeki süreçte çalışalar başlatılacaktır. 2020 yılında yapılan imar planında da şehrin büyütülmesi hedefi vardı. Fakat Yeniden İnşa Komitesi, bazı değişikliklere gidecek” dedi.

Dabo’nun aktardığına göre, örneğin Halep yolu üzerine kavşak planı, eski imar planına göre... Burası şehrin dışında sanayi bölgesi olarak belirlenmişti. Ancak şimdiki planda genişleme sağlanırsa burası bir yaşam alanı haline gelecek. Buna göre de okul, hastane, park ve diğer birçok yapı inşa edilecek. Kentte bunun gibi pek çok değişiklik ve yenilik öngörülüyor.

Amed Konferansı’ndan sonra İmar Komitesi, hazırladığı projeyi sundu. En son 17 Mayıs’ta ise müze kapsamına girecek yerlerin zararlarını tespit etmek için bir komite görevlendirilmişti. Bu komite, binaların ve bu alanda bulunan her şeyin durumunu tespit edecek.


NAZDAR EBDÎ/KOBANÊ


YARIN:

* Belediye çalışmaları

* İnşaya katkı sunan yerli ve yabancı örgütler