Wextê ciwakî prîmîfîtan (dest ê yewine) de ristê cenîyan qerar girewtişe de dîyar bi. Demo neolîtîk de cenîy heme kar de qerar girewtînê. O Wexte camêrde her roje şînê seyd û bi tîr û mizraxa ajal kîştinê. Yanê gureko camêrda kerdinê giradayê hajeta bi la cenîy der-dorê keyeyê xo de hem kar kerdinê hem zî bostan weye kerdinê. Yanê ciwak bi destê cenîyan alawîyeno. Camerd tena bi seyde xecilîyaynî la belê cenîy her tewir kar kerdinê. Ristê cenîyan mîyanê klanan de taybet bi. Semedoke cenîy her gure de mûwafaq bîy ey ra rayveberdişê ciwak de ser o kewte.
Xora debar û şêlik cenîy erde raşte. Heme xebatan de ristê cenîyan zaf bibe. Mesela cenîy mîyanê klan de zewajî nabînanê wêreta zî qedexe kenî. No zî berhemî cenîyan o. Cenîy hem cengan de hem zî pêamişan de ristê xo yê hewzel kaykerdo Hem sorişê Îsa yê hem Hz. Muhammed de ceniya paştê da yo. Cenîy şahsî Magdalenan de xoverrodayîşe de berz benî. Rayna olî manî de zî cenîya paştê da yo. Dima ra Rojhelatê Mîyanê de wextê îslamîyet de perrê muhalîfan de tarîqatî mazdek û hurremîzm cayê taybet ê cenîyan o. Wextê ciwakî feodal Bawerkerdoxê înan zî ya yewine cenîy ê û heta birdozî ra rayber benî. (Paştê Neolitik) xora hetanî wextê ciwakî feodal e nasnameyê (kamîya)cenîyan caye hewzel gêno. Dîrok a şorişê fransîyan de Jeanne D’arc serra hezar û çar sey û vîst de ciwîyaynî. Gama ke îngîlîstane gala (hêriş) Fransa kena ú na cenî zî qarşî bindestê ya îngîlîstane rêxistine kena. Heyako esîr kewte bi nasname yê camêrda verxoda. Hetanî na hele çewek nêzanaynî ke cenîy a.

Poxtê rêxistinê ya Jeanne ra qral 12.charles ser o Text beno. Xora dima ra ya vanî: “Ti cadî ya û veşnenî.” Jeanne qala xo ya peyîn de vana: “Bêbawerî ciwîyayîş, adir de veşnayîş ra pîs o. Şorişê Fransa de cenîy ê rayber ê; olympe de gagaues Claire lacombe û theroîgne de merîcaurt ca girewt bi. Rayberê Şarê Kurd Abdullah Ocalan destê cenîyan ro tepîşte û antî mîyanê şorişe. Cenî ya bindeste bîyê Azad û vîrdozî ya yê zî; yew gameke xelisnayîşê welatê netewe yew gam zî azad bîyayîşê cenîyan bi. Kongre ya diyine dima ra ameyîşê welate de cenîya ristê xonê taybet kaykerde. Hinê cenîy ciwîyayîşê azad semed xoverro da hetanî nika. Kurdistan de eyro cenî tewr vernî de ca gênê. Eke ewro Kobanê xoverro dano se ristê cenîyan zaf o.cenî do zixme danî şorişe. Bi destê cenîyan do dîrok newe ra binusîyo.



FAYSAL BOZKURT