MELÎKE AYDIN/ŞÛJIN/DÊRSIM
Nuştoxa kitabê ‘Nare Kadin’ Bahar Kizile roja ma ya ewroyên ke qirkerdişê ke hetê dewletan ra benî yenî vîrîkerdiş û lêminîya zanayîşî sey sîlehêko psîkolojîk yeno xebetnayîş de bale ancena pey xo de belge veradayîşî ser. Kizile kitabê xo de qala cuya xo de şopê cinîya Dêrsimî kena.
Bahar Kizila ke Unîversîteya Stenbolî de Beşa Sosyolojî de wanena, qisey kerde û dîyar kerde ke vera asîmîlasyonî de ganî lehçeya kirmanckî bêra averberdiş.Kizile va ‘her çiqas ke kirmanckî ziwanê min yê dayîke yo zî, ez dima ra bi hewldayîşê xo musaya’ û wina domnaye: “Wexto ke ez mêrdeyê xo ra cîya bîya, ez halê cinîya Dêrsimî ser o fikirîyaya. Cinîya Dêrsimî vera şert û mercanê tewr zehmetinan de daxî wayîrê coşê cuyayîşî ya. Cinîya Dêrsimî tarîx de têkoşînêko gird dayo. Mi zî waşt ke wa no vînî nêbo; cok ra mi nuşt. Cografyaya Dêrsimî cografyayêka makî ya. Ewja de cinîye cuye awan kerda.”
Hedefê aye ya Kirmanckî
Kizile dewamê qiseykerdişê xo de dîyar kerde ke aye Kovara Kozmosî de nuşteyê bi nameyê ‘Hezîrane de merg zehmetin o nuşto û wina dewam kerde: “Mi kayêkê tîyatroyî de zî kay kerd. Ganî merdim ziwanê dayîke emro şenik de bimuso. Ez wazena bi kirmanckî biwana û binusa. Eke ez hewnanê xo bi kirmanckî bivîna, o wext ez do kirmanckî binusa. Labelê hema rew o. Eke ziwanêk hetê domanan ra nêro qiseykerdiş, o ziwan mergî ver de yo.“
Bahar Kizile veng da Dêrsimijan ke wayîrê ziwanê dayîke bivejyê û qiseyanê xo bi nê vatenan qedêna: “Ganî şarê Dêrsimî hîna zaf muhîmî bido ziwanê dayîke. Ma nêşênî nêyî dewlete ra bipawî. Tarîx orte de yo; no ziwan Dêrsim de hewl dîya ke bêro çinîkerdiş, ganî Dêrsim de zî bêro cuyayîş.”