Her geçen gün hem nicelik olarak hem de nitelik olarak büyük gelişmeler kat eden Kürt edebiyatı, üzerinde bilimsel analiz ve araştırmaların yapıldığı bir laboratuar görünümündedir. Şimdiye kadar Kürt edebiyatına dair çok önemli çalışmalar yapıldı ve artarak devam ediyor. Bu Kürt yayınevlerinin ve basılan Kürtçe kitapların sayısında, süreli yayınların çeşitliliğinde kendini açıkça göstermekte. Bu niceliksel ve niteliksel artışın sonucu olarak da hem Kürt edebiyatının seviyesi hem de okurlarının ‘iyi’ edebiyat beklentisi artmaya devam ediyor. Hal böyle olunca eleştirel ve bilimsel araştırma ve analizlere gereksinim de artmakta. Bu ihtiyaçtan dolayı iki yıldan daha fazla süreden beri Kürt edebiyatı üzerine okuma ve değerlendirme çalışmalarını yürüten Amed Okuma Kulübü ile Qoser Okuma grupları, bir araya gelerek sadece edebî eleştiri, bilimsel araştırma ve analizleri içeren Wêje û Rexne dergisini yayınladılar. Amed Okuma Kulübü ile Qoser Okuma Grubu’nun işbirliği ile yayınlanan dergiyi Kürt okurlarına sunuyorlar.
Kürt ve dünya edebiyatı
Hem Kürt edebiyatından hem de dünya edebiyatından ciddi çalışmaların yer aldığı derginin ilk sayısında eleştirmen Haşim Ahmedzade ile yapılmış geniş çaplı bir röportaj yer alıyor. Toplum, edebiyat ve Kürt romanı üzerine, uzun soluklu yapılan röportajda, farklı yaklaşımlarla karşılaştırmalı bir Kürt edebiyatı analizi bulunuyor.Röportaj dışında dergi bu sayısını özel olarak “Edebiyatta Yersiz Yurtsuzluk” konusuna ayırmış. Dosya konusu dışında, klasik ve modern Kürt edebiyatı üzerine de yazılar mevcut. Derginin Kürt edebiyatına getirdiği bir başka yenilik de çeviri makalelerin çokluğu. Îngilizce, Fransızca ve Türkçe’den toplamda yedi makale çevrilmiş. Bu makalelerin çevrilmesi de tamamıyle Kürt edebiyatında eleştiri geleneğinin oluşturulmasına yardımcı olacak nitelikte. Bunun dışında dergide son bölüm olarak, edebi eleştiri geleneğinin oluşturulmasına hizmet etmek için edebi eleştiri klasiklerine ve Kürt edebiyatında eleştiri klasiklerine yer verilmiş. Hem çeviri metinlere yer verilmesi hem de klasik metinlerin dergide yer alması, bir anlamda derginin bir eleştiri laboratuarı görünümü kazanmasını da sağlamış.
Edebiyatta karakter ve tip
Kürt edebiyatında yeni bir kapı açacağı düşünülen dergi, dört ayda bir yayınlanacak. Mayıs Sayısı’nın içeriğinde ise, Di Wêjeyê de Avakirina Qerekter û Tîpan (Edebiyatta Karakter ve Tiplerin Yaratımı) özel dosya konusu dışında, Kürt ve Dünya edebiyatı üzerine her türlü edebi eleştiri, analiz ve araştırmalara yer verilecek. Dergide aynı zamanda Kürtçe’nin Kurmancî lehçesi dışındaki diğer lehçelerde de yazılar bulunuyor ve bulunmaya da devam edilecek.
AMED