Rojava Devrimi’yle birlikte Kuzey-Doğu Suriye eğitim sistemi yeni bir aşamaya geçti. Türk devletinin saldırılarına rağmen Özerk Yönetim bölgelerinde eğitim alanında büyük gelişmeler yaşandı.
Türk devletinin Kuzey-Doğu Suriye’yi işgal saldırılarına rağmen eğitim çalışmaları aralıksız devam ediyor. Özellikle Türk devletinin vahşi saldırılarının yaşandığı 2019-2020 eğitim yılında kültür ve dil merkezli eğitim programı tüm zorluklara rağmen başarıyla uygulandı.
Kuzey-Doğu Suriye’de 2019-2020 eğitim ve öğretim yılının ikinci dönemi, Şubat’ın ikinci haftasında başladı.
Cizîr bölgesinde 762 okulda okuyan 230 bin 489 ilkokul, ortaokul ve lise öğrencisi ikinci döneme devam ediyor. Öğrencilerin 105 bin 635’i Qamişlo’da, 124 bin 854’ü Hesekê Kantonu’ndaki okullarda okuyor.
İşgalci Türk devleti ve çetelerinin 9 Ekim 2019’da Serêkaniyê ve Girê Spî’ye yönelik saldırılarından sonra Kuzey-Doğu Suriye’de 15 gün boyunca eğitime ara verildi. Saldırılar nedeniyle Serêkaniyê’de 17 bin 526 öğrencinin eğitim gördüğü 150 okul, Til Temir ilçesinde 7 bin 633 öğrencinin eğitim gördüğü 120 okul, Dirbêsiyê’de 9 bin 807 öğrencinin eğitim gördüğü 114 okul, Zirgan’da 842 öğrencinin eğitim gördüğü 81 okul kapatıldı. İşgalci Türk devleti, Serêkaniyê ve Dêrik’te 20 okulu yıktı.
Cizîr Bölgesi Eğitim ve Öğretim Komitesi, Türk devleti tarafından işgal edilen bölgelerdeki öğrencilerin eğitimden mahrum kalmaması için göçmen kamplarında okul açtı.
Kobanê ve köylerinde, Sirîn, Eyn İsa ve Fırat bölgesinde 97 bin 266 öğrenci ikinci dönemde devam ediyor. İşgalci Türk devletinin Fırat bölgesine bağlı Girê Spî’ye yönelik saldırıları nedeniyle 281 okulda; işgal edilen Girê Spî kantonunda, Eyn İsa ve Kobanê sınırını da kapsayan bölgede 391 okulda eğitime ara verilmek zorunda kalındı. Okulların büyük bir kısmı çeteler tarafından yakılıp yıkıldı.
Fırat bölgesine bağlı Kobanê, Sirîn ve Eyn Îsa’da 574 okulda 4 bin 19 öğretmen, görev yapıyor.
İlk dönem başlarken
Kuzey- Doğu Suriye’de 755 bin 784 öğrencinin devam ettiği 2019-2020 eğitim ve öğretim yılı, yeni kayıtlarla 900 bine ulaşmıştı. 39 bin 664 de öğretmenle başlanmıştı. İşgal saldırıları öncesi 4 bin 407 okul hazırlanmıştı; Cizîr bölgesinde 2 bin 214, Fırat bölgesinde 869, Minbic’de 320, Tebqa’da 197, Reqa’da 317 ve Dêrazor’da ise 490 okul. Özer Yönetim, bu sürede El-Şaifa ve Hecin gibi yeni özgürleştirilen alanlarda hem Şehba’da okullaşmaya giderek hem de tüm göçmen kamplarında eğitim-öğretimi sürdürmeye çalıştı.
Dönem uzatıldı
İşgal saldırıları eğitimi aksattığı için birinci eğitim ve öğretimi dönemi 30 Ocak’a kadar uzatılmıştı.
Dirbêsiyê örneği
Hesekê Kantonu’na bağlı Dirbêsiyê ilçesi Türk devletinin yoğun saldırılarına maruz kalan yerlerden. Kürt, Arap ve Süryani halklar bir arada yaşadığı ilçenin okullarında anadilde eğitim veriliyor. İlçede bulunan 125 okulda yaklaşık 8 bin öğrenci eğitim görüyor.
Kürtçe dilde eğitim gören ilkokul öğrencilerinin sayısı ise 3 bin 800. Arapça eğitim gören öğrenci sayısı 2 bin 277. Orta öğretim düzeyinde Kürtçe eğitim gören öğrenci sayısı 990, Arapça eğitim gören öğrenci sayısı ise 369. Dirbêsiyê’de lise düzeyinde öğretim gören öğrencilerden 416’sı Kürtçe, 72’si de Arapça eğitim görüyor. İlçede bin 50 öğretmen görev yapıyor.
Okullarda eğitim veren öğretmenler geçtiğimiz yaz tatili boyunca formasyon eğitimlerini tamamlayarak ders vermeye hak kazandı. Kuzey-Doğu Suriye eğitim sistemine göre öğrenciler, eğitim dönemleri sonunda girdikleri sınavlar üzerinden değerlendiriliyor. Bunun yanı sıra öğrencilerin devamsızlık durumu da göz önünde bulundurularak başarı değerlendirmesi yapılıyor.
Dirbêsiyê Okullar Yönetimi Üyesi Ezîza Emîn, “Türk devleti doğrudan okulları hedef aldı. Bu nedenle Dirbêsiyê’de okullar bir süre kapalı tutuldu. Ortaya çıkan açığı kapatmak için eğitim öğretim yılının birinci dönemini uzattık” dedi.
ANHA/QAMIŞLO
Til Temir ekmeksiz kalmıyor
İşgalci Türk devletinin Serêkaniyê ve Til Temir köylerine ağır saldırılarına rağmen ilçede bulunan fırın, günlük olarak halka hizmet vermeye devam ediyor.
Til Temir ekmek fırını açıldığından beri Til Temir, Zirgan ve köylerinin ekmek ihtiyacını karşılıyor. Fırın, 2015’te DAİŞ çeteSi tarafından obüs saldırısının hedefi olmuş, ancak tüm saldırılara rağmen halkın günlük ekmek ihtiyacını gidermeye çalışmıştı.
35 çalışanı bulunan fırın, günde 15 saatlik bir çalışmayla halkın ekmek ihtiyacını karşılıyor. Devam eden saldırılar ve bölgenin yoğun göç almasından kaynaklı tatil dahi yapmayan çalışanlar günde 11 bin poşet ekmek pişirerek yurttaşlara dağıtıyor. Ekmek dağıtımı ilçe ve köylerdeki kominler aracılığıyla sağlanıyor.
Daha önce içinde 16 ekmek bulunan 9 bin poşet ekmek dağıttıklarını söyleyen Til Temir Fırını çalışanlarından Hesen Silêman, yaşanan göç dalgası nedeniyle ekmek sayısını arttırmak zorunda kaldıklarını, belirtti. Çalışanlarının Kürt, Arap ve Süryani yurttaşlardan oluştuğuna dikkat çeken Hesen Silêman, “Halkımızın ekmeksiz kalmasını istemiyoruz. Bir ay önce yoğun talep nedeniyle Hesekê’deki fırından bin poşet ekmek istedik. Ancak şu an istemiyoruz, her eve ekmek ulaştırmaya çalışıyoruz. Nasıl ki DAİŞ saldırılarında fırını kapatmadıysak şimdi de kapatmadık ve kapatmayacağız” dedi.
Göz polikliniği hizmette
Cizîr bölgesinin ilk Kalp ve Göz Hastanesi’ndeki eksikliklerinin giderilmesiyle göz polikliniği de hizmete başladı.
Qamişlo kenti Enterîyê Mahallesi’nde kurulan bölgenin ilk Kalp ve Göz Hastalıkları Hastanesi, 21 Ocak 2019’da kısıtlı imkanlara rağmen hizmete başladı. Sağlık Komitesi tarafından kurulan hastanede tüm sağlık hizmetleri sembolik ücret karşılığında veriliyor.
Her türlü modern tıp cihazıyla donatılan hastanede, göz polikliniği, kimi cihazların temin edilememesi ve sağlık personellerinin eksikliği nedeniyle hizmete açılamamıştı. Sağlık Komitesi’nin çalışmaları sonucu göz polikliniğindeki tüm eksiklikler giderildi ve hizmete başladı. Poliklinikte 6 uzman doktor görev yapıyor.
Göçmenlere tamamen ücretsiz
Hastane Müdürü İnan Xelil, bir yıl önce açılan hastanede şu ana kadar 4 bin ameliyat gerçekleştirdiğini aktardı. Xelil, göz polikliniğinin hizmete açılmasının gerekli cihazların temin edilememesi ve uzman doktor eksikliği nedeniyle geciktiğini belirtti. Poliklinikte tüm eksikliklerin giderildiğini ve 6 uzman doktorun hizmet vereceğini kaydeden Xelil, sağlık hizmetlerinin sembolik ücretler karşılığında verileceğini ve Serêkaniyê, Girê Spî, Efrîn ile İdlibli göçmenlere ise tamamen ücretsiz olacağını söyledi.
Halep’te doktorlar görevden alındı
Halep’in Şêxmeqsûd Mahallesi’ndeki Xalid El Fecir Hastanesi’nde görev yapan 24 doktor, Suriye rejiminin ‘güvenlik’ bahaneleriyle görevden alındığı için hastanede sağlık hizmetleri aksıyor.
Xalid El Fecir Hastanesi’nde çalışan 24 doktor, Suriye rejiminin Sağlık Bakanlığı’nın güvenlik soruşturmaları nedeniyle görevlerine devam edemiyor. Hastanede çalışan üç doktor Suriye rejimine karşı düzenlenen eylemlerde yer almakla suçlandı. Haklarında rapor düzenlenen doktorların Xalid El Fecir Hastanesi’ndeki görevlerine son verildi.
Günde ortalama 5 bin hastayı tedavi eden doktorların görevden alınmasıyla bölgede sağlık hizmetleri aksıyor. Aralık’ta da bir grup doktorun görevine son verilmişti. Olay nedeniyle Dahiliye, Göğüs Hastalıkları, Diş, Kalp Hastalıkları, İlik Nakli, Üroloji, KBB, Deri Hastalıkları, Göz Hastalıkları, Genel Cerrahi bölümlerinde hizmet aksaklıkları yaşanıyor.
Hastane yöneticilerinden Welat Mamo, “24 doktor görevden alındı. Doktorlar insani bir görev yapıyor. Sağlık hizmetleri insani bir görevdir. Doktorlara terörist sıfatını yakıştırmak üzücü bir durum. Bu Suriye toplumunun ahlakına da aykırı. Görev yapan diğer doktorlar da bu durumdan endişeli” şeklinde konuştu.
Hastanenin sağlık kadrosunun eksik olduğunun ifade eden Mamo, “Doktorlarımızın göreve geri iade edilmesini talep ediyoruz” dedi.