Esnafê bajarê Amedî derheqê krîzo ke nika Tirkîya de yeno cuyayîş û vengdayîşê hukmatî yê ‘dovîzê xo hurdî bike’ de qisey kerdî û vatî: “No vengdayîş çareserîye nêano, ganî hukmat hişê xo bigîro sereyê xo”

Roja ke AKP bîyo îqtîdar ra nata rewşa Tirkîya hetê ekonomî de her ke şono bena xirabin. Bitaybetî 15ê temuze ra nata îlankerdişê OHALî, operasyonê ke Rojawan de Bab, Minbîc, Şehba û Cerablus, Başûr de zî Kerkûk û Mûsil de benî û berzbîyayîşê euro û dolarî heme ekonomîya Tirkîya ver bi îflasî berdî. Nê demê peynî de dolar û euro vejîyayî duştê tewr berzî. Babete ser o esnafê bajarê Amedî qisey kerdî.

Şar de dowîz çîn o

Esnaf Serdar Omuro ke karê rotişê telefonan keno, va ‘Her kes vano qey 15ê temuze ra nata no krîzê ekonomîk dest pêkerdo, labelê 15ê temuze ra ver zî rewşe baş nêbî û qiseykerdişê xo wina domna: “La 15ê temuze ra dima bitaybetî îlankerdişê OHALî û polîtîkayê şêrî ra dima dolar û euro de berzbîyayîşêko gird virazîya. Ewro hetê Serekomarî ra kampanyaya ‘dovîzê xo hurdî bike’ dîyayo destpêkerdiş, labelê çîyêko vîrî kenî esto; o zî şar de dovîz çin o. Mesela bi kartanê kredîyan herînayîşê telefonan qedexe kerdî. No zî seba ke şarî fikiryenî nêkerdî, seba ke şîrketê girdî telefono ke erjê ci 1000 TL yo, bi hawayo senedan danî şarî 1700TL. Yanî nêyî zî bi şîrketanê girdan pare kenî. Cok ra esnafê şenikî her ke şono mirênî. Ez eşkena vaja verê cu ma eke 10 telefonî rotênê, ewro 2-3 heban ancax roşenî. Eke şima dîqat bikerê dikanê ke dorme de yî veng î û her roje esnafêk an zî 2 esnafî dikanê xo padanî.”

Rewş rind nîya 

Serhat Aktano ke karê rotişê kîtaban keno, va ‘nika rewşa esnafan qet baş nîya’ û wina dewam kerd: “Çimkî krîzo nikayîn heme esnafan ser de tesîrêko gird viraşto. Mesela verê zêdebîyayîşî muşterîyan ver ma nêşînayêne ronîşî, la ewro rewşe hende nêbaş bîya ke ma ronîşenî û paweyê muşterîyan vindenî. Krîz hem hetê ekonomîk de û hem zî hetê sîyasî de ma ser de tesîr kerdo. Seba ke zextî zêde bîyî, merdimî kîtaban nêwanenî, êdî merdimî herînayîşê kîtaban ra zî tersenî. Serekomar Erdoganî ke vatbî bîyarê dovîzê xo biaçarnê TL; no raybaz problemî çareser nêkeno; çimkî destê welatîyan de dovîz çin o. Wexto ke nê polîtîkayê şerî kewenî dewre, hetê ekonomîye de barê ci şar anceno. Nika zî ma vînenî xeylê cîrananê ma bêkarî, vayî û deynanê xo ver dikananê xo padanî.”

Nîme nîme kewto

Mehmet Ulgeno ke berberîye keno zî dîyar kerd ke ‘polîtîkayê şerî ver karê ma nîme nîme kewto’ û qiseykerdişê xo wina domna: “Wexto ke loqantaya cîranê mi kar nêka, ez zî kar nêkena. Ez kar nêka, firinê nanî zî kar nêkeno. Heme yewbînan ra girêdaye yî. Yanî ma eşkenî vajî esnafê şenikî ser de tesîrêko gird virazîyayo. Reyna şîrketê girdî zî pereyê xo Tirkîya ra antî û no zî şar û esnafanê şenikan ser de tesîr keno. Goreyê mi rewşa ma do hîna giran biba. Cok ra ganî polîtîkayê şerî peynî bibî û demêko rewêr ganî prosesê aştîye bêro destpêkerdiş. Ganî hukmat reyna kurdan reyde bêro têhet.”

Wina nêbeno

Ulgenî va ‘eke wina bidomyo hukmato ke bi polîtîkayanê şerî nêşîna şarî, do bi polîtîkayanê ekonomîye şarî terbîye bikero’ û wina qedêna: “No wina dewam nêkeno, ganî hukmat hişê xo bigîro sereyê xo. Vengdayîşê ‘dovîzê xo hurdî bike’ yê  hukmatî zî ti tesîr nêvirazeno. No ancax hetgiranê hukmatî rê tesîr virazeno; çimkî yê ke pereyê înan estî û yê ke îhale û sewbîna gênî hetgirê hukmatî yî. Verê cu wexto ke dormeyê ma de dikanêk veng bibîyêne, roja bîn ca de pirr bîyêne. Labelê roja ke no şer dest pêkerdo ra nata dikanê ke veng bîyî, ti kes nêşkeno bidekewo nê dikanan. Tena tîya de nê, heme cayan de no krîz esto û tesîrê şarî keno.” 


 AMED